աստուած

Old Armenian

The word Աստուած (Astuac, “God”) abbreviated. Only the first and the last letters are written, under the Armenian abbreviation mark.

Etymology

According to Ačaṙyan a Phrygian borrowing. Compare the Ancient Greek name of the chief Thraco-Phrygian god Sabazios: Σαβάζιος, Σαβάθιος, Σεβάδιος, Σευάδιος, Σαυάζιος, Σαάζιος.

Noun

աստուած • (astuac)  

1. pagan god
2. (capitalized, singular only) God of Christianity

   արար Ած՟ զաշխարհս յանգոյից (arar Ac zašxarhs yangoyicʿ) — God created the world from nothing

   տալ փառս Այ՟ (tal pʿaṙs Ay) — to glorify God, to give or render glory to God, to thank God

   ի պատկեր Այ՟ (i patker Ay) — in the image of God

Declension

o-type

	singular		plural
nominative	աստուած (astuac)		աստուածք (astuackʿ)
genitive	աստուածոյ (astuacoy)		աստուածոց (astuacocʿ)
dative	աստուածոյ (astuacoy)		աստուածոց (astuacocʿ)
accusative	աստուած (astuac)		աստուածս (astuacs)
accusative definite	զաստուած (zastuac)		զաստուածս (zastuacs)
ablative	յաստուածոյ (yastuacoy)		յաստուածոց (yastuacocʿ)
instrumental	աստուածով (astuacov)		աստուածովք (astuacovkʿ)
locative	յաստուած (yastuac)		յաստուածս (yastuacs)
Older grammarians taught that the above declension is for “pagan gods” and that in the sense of “true God” the declension goes like this *Աստուծոյ, *Աստուծով, etc. This is not true, however. The word and its inflections were always written in an abbreviated form, Ած՟, Այ՟, յԱյ՟, Ավ՟, etc., and in the situation where the correct inflections were not explicitly attested the Middle Armenian form Աստուծոյ (Astucoy), which had regularly developed from Old Armenian *Աստուածոյ (Astuacoy), was construed to be true also for Old Armenian and the incorrect spellings crept into manuscripts of Old Armenian made in the Middle Ages. That the correct form is *Աստուածոյ (Astuacoy) is shown by phonological laws of Old Armenian and by the attested declension of the sense “false god”.

Usage notes

In the sense of “God” the word was always abbreviated: see the picture above.

Derived terms

անաստուած անաստուածաբար անաստուածագոյն անաստուածախօս անաստուածապար անաստուածասէր անաստուածար անաստուածութիւն անաստուածպաշտութիւն ապաստուածութիւն առաստուածընթաց աստուածաազդ աստուածաբան աստուածաբանաբար աստուածաբանագոյն աստուածաբանակ աստուածաբանական աստուածաբանականութիւն աստուածաբանեմ աստուածաբանութիւն աստուածաբաշխ աստուածաբար աստուածաբարբառ աստուածաբարձ աստուածաբեր աստուածաբերան աստուածաբնակ աստուածաբոյլ աստուածաբոյս աստուածաբուխ աստուածաբուղխ աստուածաբուն աստուածագեղ աստուածագէտ աստուածագիծ աստուածագիտութիւն աստուածագիր աստուածագիւտ աստուածագնաց աստուածագոյն աստուածագործ աստուածագործական աստուածագործեմ աստուածագործութիւն աստուածագութ աստուածագումար աստուածագրեալ աստուածադատ աստուածադիաց աստուածադիր աստուածադրոշմ աստուածազան աստուածազանագոյն աստուածազարդ աստուածազարդեալ աստուածազգացիկ աստուածազգեաց աստուածազգեստ աստուածազգեստիմ աստուածազգի աստուածազեն աստուածազէն աստուածազոյգ աստուածազուարճ աստուածազօր աստուածազօրավիգ աստուածախաբ աստուածախաչ աստուածախառն աստուածախառնութիւն աստուածախնամ աստուածախոհ աստուածախոյզ աստուածախոշոշ աստուածախոստ աստուածախումբ աստուածախրատ աստուածախօս աստուածախօսակ աստուածախօսեմ աստուածախօսութիւն աստուածածագ աստուածածաղիկ աստուածածան աստուածածանոյց աստուածածանութիւն աստուածածանուհի աստուածածանօթ աստուածածանօթութիւն աստուածածին աստուածածնեալ աստուածածնելական աստուածածնելութիւն աստուածածնիցեալ աստուածածնող աստուածածնողութիւն աստուածածնութիւն աստուածածութիւն աստուածակազմ աստուածակամ աստուածակամար աստուածակայ աստուածակայծակն աստուածական աստուածակառք աստուածակատար աստուածակարգ աստուածակեաց աստուածակերպ աստուածակերպեմ աստուածակերպութիւն աստուածակերտ աստուածակերտութիւն աստուածակիր աստուածակից

աստուածակոխ աստուածակողմն աստուածակոյս աստուածակոչ աստուածակորոյս աստուածակրող աստուածակրութիւն աստուածակրօն աստուածահաճոյ աստուածահաճոյական աստուածահաճոյութիւն աստուածահաճութիւն աստուածահամբոյր աստուածահայեաց աստուածահայր աստուածահանգիստ աստուածահանճար աստուածահաշտ աստուածահաստատ աստուածահար աստուածահարուածք աստուածահարք աստուածահաւասար աստուածահաւաք աստուածահիւս աստուածահոս աստուածահոսան աստուածահրաման աստուածահրաշ աստուածահրաշաբար աստուածահրաւիրակ աստուածաձայնութիւն աստուածաձեւ աստուածաձիր աստուածաճառ աստուածամայր աստուածամարդ աստուածամարտ աստուածամարտիմ աստուածամարտութիւն աստուածամաքուր աստուածամերձ աստուածամէտ աստուածամոռաց աստուածամուխ աստուածամուսնութիւն աստուածամուտ աստուածայաղթ աստուածայայտնութիւն աստուածային աստուածայնաբար աստուածայնագոյն աստուածայնապէս աստուածայնութիւն աստուածայորդոր աստուածայրական աստուածայօրինեալ աստուածանախանձ աստուածանամ աստուածանայեաց աստուածանարգ աստուածանգիտութիւն աստուածանենգ աստուածաներկ աստուածանիստ աստուածանման աստուածանմանակերպութիւն աստուածանմանապէս աստուածանմանեալ աստուածանմանութիւն աստուածանշանութիւն աստուածանշանք աստուածանունական աստուածանունութիւն աստուածաշահ աստուածաշարժ աստուածաշէն աստուածաշնորհ աստուածաշունչ աստուածաշուք աստուածաշօշափ աստուածաչարչար աստուածաչարչարութիւն աստուածապահ աստուածապաճոյճ աստուածապայծառ աստուածապաշտ աստուածապաշտագոյն աստուածապաշտութիւն աստուածապատիժ աստուածապատիւ աստուածապատկեր աստուածապատուէր աստուածապատում աստուածապարագ աստուածապարակ աստուածապարարկ աստուածապարգեւ աստուածապարգեւակ աստուածապարութիւն աստուածապետական աստուածապէս աստուածապորտ աստուածապսակ աստուածապսակեալ աստուածապրեցոյց աստուածառաք աստուածասաստ աստուածասաց աստուածասէր աստուածասիրագոյն աստուածասիրակ աստուածասիրիմ աստուածասիրութիւն աստուածասպան

աստուածասպանութիւն աստուածաստեղծ աստուածաստեղծեմ աստուածաստեղծութիւն աստուածասքանչ աստուածավախ աստուածավաճառ աստուածավաճառութիւն աստուածավայել աստուածավայելուչ աստուածավայելչաբար աստուածավայելչական աստուածավայելչապէս աստուածավայելչութիւն աստուածավառ աստուածավար աստուածավրէժ աստուածատեաց աստուածատելի աստուածատես աստուածատեսագոյն աստուածատեսակ աստուածատեսակաբար աստուածատեսակագոյն աստուածատեսական աստուածատեսակութիւն աստուածատեսիլ աստուածատեսութիւն աստուածատեցութիւն աստուածատիպ աստուածատունկ աստուածատուր աստուածատպութիւն աստուածատօնակ աստուածարար աստուածարարութիւն աստուածարեալ աստուածարելաբար աստուածարեմ աստուածարժան աստուածարկու աստուածարութիւն աստուածացաս աստուածացուցանեմ աստուածացուցիչ աստուածաւանդ աստուածաւանդապէս աստուածափախոյց աստուածափայլ աստուածափայփայող աստուածաքաղաք աստուածաքաղցր աստուածաքանդակ աստուածաքարոզ աստուածաքնար աստուածգիտութիւն աստուածեան աստուածեղական աստուածեղբայր աստուածեղէն աստուածեղութիւն աստուածերան աստուածերեւութիւն աստուածերկիւղ աստուածերկիւղածութիւն աստուածըմպելի աստուածընդդէմ աստուածընկալ աստուածընկէց աստուածընտիր աստուածիմաստ աստուածիմաստութիւն աստուածիմաց աստուածիջակ աստուածխօսութիւն աստուածյայտնութիւն աստուածորդի աստուածութիւն աստուածուհի աստուածունակ աստուածուսոյց աստուածուստ աստուածուրաց աստուածպաշտութիւն աստուածպատուութիւն աստուածպետական աստուածպետականագոյն աստուածպետականապէս աստուածպետականութիւն աստուածպետութիւն աստուածսիրաբար աստուածսիրական աստուածսիրապէս աստուածսիրութիւն աստուածտեսութիւն աստուածօրէն աստուածօրհնութիւն բազմաստուած բազմաստուածաբար բազմաստուածեան բազմաստուածութիւն գերաստուած երեքաստուածեան զուգաստուած ինքնաստուածանամ ինքնաստուածութիւն կիսաստուած հակառակաստուած հանգիտաստուած յաստուածուստ յոգնաստուած յոգնաստուածութիւն չաստուած չաստուածուրհի սիրաստուած

Descendants

• Armenian: աստված

References

• “աստուած” in Mathias Bedrossian (1879), New Dictionary Armenian-English (Venice: S. Lazarus Armenian Academy)
• “աստուած” in G. Awetikʿean, X. Siwrmēlean, M. Awgerean (1836–37), Nor baṙgirkʿ haykazean lezui (Venice: S. Lazarus Armenian Academy)
• “աստուած” in Hračʿeay Ačaṙean (1926–35), Hayerēn armatakan baṙaran (Yerevan: Yerevan State University), 2nd ed., 1971–79