կեանք

Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

կեամ (keam) +‎ -անք (-ankʿ)

NounEdit

կեանք (keankʿpl 

  1. life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world
    խստամբեր կեանքxstamber keankʿ — an austere life
    դժոխըմբեր կեանքdžoxəmber keankʿ — a frightful or insupportable life
    բազմավրդով կեանքbazmavrdov keankʿ — a checkered life
    վտանգալից կեանքvtangalicʿ keankʿ — a perilous or hazardous life
    վատ կեանքvat keankʿ — a base life
    չարակեաց կեանքčʿarakeacʿ keankʿ — a wretched life
    անգործ կեանքangorc keankʿ — an unoccupied or idle life
    ունայն կեանքunayn keankʿ — a useless life
    անպաճոյճ կեանքanpačoyč keankʿ — a simple life
    սակաւապէտ կեանքsakawapēt keankʿ — a frugal life
    շինական կեանքšinakan keankʿ — a rural life
    վաստակասէր կեանքvastakasēr keankʿ — a laborious life
    ժիր կեանքžir keankʿ — an active life
    զգաստ կեանքzgast keankʿ — a sober life
    անարատ կեանքanarat keankʿ — a pure life
    բարեկարգ կեանքbarekarg keankʿ — a regular life
    չափաւոր կեանքčʿapʿawor keankʿ — a moderate life
    տեսական կեանքtesakan keankʿ — a contemplative life
    անհոգ կեանքanhog keankʿ — a careless life
    անդորրաւետ կեանքandorrawet keankʿ — a quiet or tranquil life
    խաղաղաւէտ կեանքxałaławēt keankʿ — a peaceful life
    փափկասուն կեանքpʿapʿkasun keankʿ — a delectable life
    հեշտալի կեանքheštali keankʿ — an effeminate or luxurious life
    զուարճալից կեանքzuarčalicʿ keankʿ — an agreeable life
    սոսկական վարել կեանսsoskakan varel keans — to lead a private life
    անզբօս վարել կեանսanzbōs varel keans — to lead a serious life
    հովուական վարել կեանսhovuakan varel keans — to lead a pastoral life
    ցկեանսcʿkeans — for life
    ի կեանս իմi keans im — in all my life
    երբէք ի կեանս իմerbēkʿ i keans im — never in my life
    զամենայն աւուրս կենաց իմոցzamenayn awurs kenacʿ imocʿ — for my whole lifetime
    յաւիտենական, հանդերձեալ կեանքyawitenakan, handerjeal keankʿ — eternal life, the life to come, the next world
    ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենացəntʿacʿkʿ, erkarutʿiwn ew vaxčan kenacʿ — the course, the duration and the end of life
    մեկին/ամփոփ կեանքmekin/ampʿopʿ keankʿ — a retired life
    անշուք/աննշան կեանքanšukʿ/annšan keankʿ — obscure life, life of obscurity
    կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրիցkeankʿ zerc i hogocʿ ew i kricʿ — a life free from passion, uneasiness or anxieties
    հասարակաց վարել կեանսhasarakacʿ varel keans — to live in common
    բերկրալից, հաճոյական վարել կեանսberkralicʿ, hačoyakan varel keans — to lead a happy, comfortable life
    դողալ ի վերայ կենաց ուրուքdołal i veray kenacʿ urukʿ — to tremble for another's life or days
    կեանս պարգեւելkeans pargewel — to grant life to
    շահել զկեանսšahel zkeans — to gain one's living
    ի վտանգ արկանել զկեանսi vtang arkanel zkeans — to imperil, to hazard or expose one's life to danger
    ազատել կամ կորուսանել զկեանսazatel kam korusanel zkeans — to save or lose the life
    ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանելi kenacʿ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanel — to deprive of life, to put to death, to kill
    ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինելənd mēǰ kenacʿ ew mahu linel — to be a question of life or death
    ի կենաց անկանել, պակասելi kenacʿ ankanel, pakasel — to lose one's life, to die
    հրաժարել ի կենացhražarel i kenacʿ — to renounce life
    փոխիլ ի կենաց աստիpʿoxil i kenacʿ asti — to make one's exit from this world
    ելանել ի կենացelanel i kenacʿ — to depart this life
    սուղն են կեանքsułn en keankʿ — life is short
    ի վտանգի կան կեանք նորաi vtangi kan keankʿ nora — his life is in danger
    ընդ կեանս եւ ընդ մահənd keans ew ənd mah — half alive and half dead
    տալ տաց զկեանս իմ վասն նորաtal tacʿ zkeans im vasn nora — I would lay down my life for him or her
    ի կեանս եւ ի մահուi keans ew i mahu — in life and death
    ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանսžamanakn ē ostayn kenacʿ/or hinu zkeans — time is the stuff that life is made of
    ըստ կենաց եւ վախճաննəst kenacʿ ew vaxčann — people die as they live

DeclensionEdit

Usage notesEdit

The word has the following combining forms: կեան- (kean-) (when stressed); կեն- (ken-) (when unstressed); կեանս- (keans-) (the plural accusative); կենս- (kens-) (the former unstressed); կենց- (kencʿ-), from *կեանց (keancʿ), from the older genitive/dative of կեանք (keankʿ) replaced later by կենաց (kenacʿ); կենդ- (kend-), from կեն- (ken-); կենդան- (kendan-), from կենդ- (kend-) + -ան (-an).

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • կեանք in Mathias Bedrossian (1879), New Dictionary Armenian–English, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • կեանք in Gabriēl Awetikʿean, Xačʿatur Siwrmēlean, Mkrtičʿ Awgerean (1836–37), Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language], in 2 vols, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • կեալ in Hračʿeay Ačaṙean (1971–79), Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words], in 4 vols (second edition), Yerevan: Yerevan State University
Last modified on 4 April 2014, at 17:11