Last modified on 1 May 2014, at 07:58

կեանք

Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

կեամ (keam) +‎ -անք (-ankʿ)

NounEdit

կեանք (keankʿpl 

  1. life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world
    խստամբեր կեանքxstamber keankʿ ― an austere life
    դժոխըմբեր կեանքdžoxəmber keankʿ ― a frightful or insupportable life
    բազմավրդով կեանքbazmavrdov keankʿ ― a checkered life
    վտանգալից կեանքvtangalicʿ keankʿ ― a perilous or hazardous life
    վատ կեանքvat keankʿ ― a base life
    չարակեաց կեանքčʿarakeacʿ keankʿ ― a wretched life
    անգործ կեանքangorc keankʿ ― an unoccupied or idle life
    ունայն կեանքunayn keankʿ ― a useless life
    անպաճոյճ կեանքanpačoyč keankʿ ― a simple life
    սակաւապէտ կեանքsakawapēt keankʿ ― a frugal life
    շինական կեանքšinakan keankʿ ― a rural life
    վաստակասէր կեանքvastakasēr keankʿ ― a laborious life
    ժիր կեանքžir keankʿ ― an active life
    զգաստ կեանքzgast keankʿ ― a sober life
    անարատ կեանքanarat keankʿ ― a pure life
    բարեկարգ կեանքbarekarg keankʿ ― a regular life
    չափաւոր կեանքčʿapʿawor keankʿ ― a moderate life
    տեսական կեանքtesakan keankʿ ― a contemplative life
    անհոգ կեանքanhog keankʿ ― a careless life
    անդորրաւետ կեանքandorrawet keankʿ ― a quiet or tranquil life
    խաղաղաւէտ կեանքxałaławēt keankʿ ― a peaceful life
    փափկասուն կեանքpʿapʿkasun keankʿ ― a delectable life
    հեշտալի կեանքheštali keankʿ ― an effeminate or luxurious life
    զուարճալից կեանքzuarčalicʿ keankʿ ― an agreeable life
    սոսկական վարել կեանսsoskakan varel keans ― to lead a private life
    անզբօս վարել կեանսanzbōs varel keans ― to lead a serious life
    հովուական վարել կեանսhovuakan varel keans ― to lead a pastoral life
    ցկեանսcʿkeans ― for life
    ի կեանս իմi keans im ― in all my life
    երբէք ի կեանս իմerbēkʿ i keans im ― never in my life
    զամենայն աւուրս կենաց իմոցzamenayn awurs kenacʿ imocʿ ― for my whole lifetime
    յաւիտենական, հանդերձեալ կեանքyawitenakan, handerjeal keankʿ ― eternal life, the life to come, the next world
    ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենացəntʿacʿkʿ, erkarutʿiwn ew vaxčan kenacʿ ― the course, the duration and the end of life
    մեկին/ամփոփ կեանքmekin/ampʿopʿ keankʿ ― a retired life
    անշուք/աննշան կեանքanšukʿ/annšan keankʿ ― obscure life, life of obscurity
    կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրիցkeankʿ zerc i hogocʿ ew i kricʿ ― a life free from passion, uneasiness or anxieties
    հասարակաց վարել կեանսhasarakacʿ varel keans ― to live in common
    բերկրալից, հաճոյական վարել կեանսberkralicʿ, hačoyakan varel keans ― to lead a happy, comfortable life
    դողալ ի վերայ կենաց ուրուքdołal i veray kenacʿ urukʿ ― to tremble for another's life or days
    կեանս պարգեւելkeans pargewel ― to grant life to
    շահել զկեանսšahel zkeans ― to gain one's living
    ի վտանգ արկանել զկեանսi vtang arkanel zkeans ― to imperil, to hazard or expose one's life to danger
    ազատել կամ կորուսանել զկեանսazatel kam korusanel zkeans ― to save or lose the life
    ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանելi kenacʿ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanel ― to deprive of life, to put to death, to kill
    ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինելənd mēǰ kenacʿ ew mahu linel ― to be a question of life or death
    ի կենաց անկանել, պակասելi kenacʿ ankanel, pakasel ― to lose one's life, to die
    հրաժարել ի կենացhražarel i kenacʿ ― to renounce life
    փոխիլ ի կենաց աստիpʿoxil i kenacʿ asti ― to make one's exit from this world
    ելանել ի կենացelanel i kenacʿ ― to depart this life
    սուղն են կեանքsułn en keankʿ ― life is short
    ի վտանգի կան կեանք նորաi vtangi kan keankʿ nora ― his life is in danger
    ընդ կեանս եւ ընդ մահənd keans ew ənd mah ― half alive and half dead
    տալ տաց զկեանս իմ վասն նորաtal tacʿ zkeans im vasn nora ― I would lay down my life for him or her
    ի կեանս եւ ի մահուi keans ew i mahu ― in life and death
    ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանսžamanakn ē ostayn kenacʿ/or hinu zkeans ― time is the stuff that life is made of
    ըստ կենաց եւ վախճաննəst kenacʿ ew vaxčann ― people die as they live

DeclensionEdit

Usage notesEdit

The word has the following combining forms:

  • կեան- (kean-) (when stressed)
  • կեն- (ken-) (when unstressed)
  • կեանս- (keans-) (the plural accusative)
  • կենս- (kens-) (the former unstressed)
  • կենց- (kencʿ-), from *կեանց (*keancʿ), the older genitive/dative of կեանք (keankʿ) replaced later by կենաց (kenacʿ)
  • կենդ- (kend-), from կեն- (ken-)
  • կենդան- (kendan-), from կենդ- (kend-) + -ան (-an)

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • կեանք in Mathias Bedrossian (1879), New Dictionary Armenian–English, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • կեանք in Gabriēl Awetikʿean, Xačʿatur Siwrmēlean, Mkrtičʿ Awgerean (1836–37), Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language], in 2 vols, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • կեալ in Hračʿeay Ačaṙean (1971–79), Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words], in 4 vols (second edition), Yerevan: Yerevan State University