Hindi

edit
 
Hindi Wikipedia has an article on:
Wikipedia hi

Etymology

edit

Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya).

Pronunciation

edit

(Delhi) IPA(key): /suːɾ.jᵊ/

Noun

edit

सूर्य (sūryam (Urdu spelling سوریہ)

  1. (astronomy) Sun
    Synonyms: सूरज (sūraj), दिनेश (dineś), भानु (bhānu), आदित्य (āditya), रवि (ravi), दिनकर (dinkar), आफ़ताब (āftāb)

Declension

edit

See also

edit
Solar System in Hindi · सूर्य-मंडल (sūrya-maṇḍal) (layout · text)
Star सूर्य (sūrya), सूरज (sūraj)
IAU planets and
notable dwarf planets
बुध (budh) शुक्र (śukra) भूमि (bhūmi),
पृथ्वी (pŕthvī)
मंगल (maṅgal) बृहस्पति (bŕhaspati) शनि (śani) अरुण (aruṇ) वरुण (varuṇ),
अंधा तारा (andhā tārā)
यम (yam)
Notable
moons
चाँद (cā̃d),
चंद्र (candra)















Marathi

edit
 
सूर्य
 
Marathi Wikipedia has an article on:
Wikipedia mr

Etymology

edit

Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya).

Pronunciation

edit

Proper noun

edit

सूर्य (sūryam

  1. (astronomy) the Sun
    Synonyms: आदित्य (āditya), दिनकर (dinkar), प्रभाकर (prabhākar), मित्र (mitra), रवी (ravī)
  2. (mythology) Surya

Declension

edit
Declension of सूर्य (masc cons-stem)
direct
singular
सूर्य
sūrya
direct
plural
सूर्य
sūrya
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
nominative
प्रथमा
सूर्य
sūrya
सूर्य
sūrya
oblique
सामान्यरूप
सूर्या
sūryā
सूर्यां-
sūryān-
acc. / dative
द्वितीया / चतुर्थी
सूर्याला
sūryālā
सूर्यांना
sūryānnā
ergative सूर्याने, सूर्यानं
sūryāne, sūryāna
सूर्यांनी
sūryānnī
instrumental सूर्याशी
sūryāśī
सूर्यांशी
sūryānśī
locative
सप्तमी
सूर्यात
sūryāt
सूर्यांत
sūryāt
vocative
संबोधन
सूर्या
sūryā
सूर्यांनो
sūryānno
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions.
There is no space between the stem and the postposition.
Locative Note: -त (-ta) is a postposition.
Genitive declension of सूर्य (masc cons-stem)
masculine object
पुल्लिंगी कर्म
feminine object
स्त्रीलिंगी कर्म
neuter object
नपुसकलिंगी कर्म
oblique
सामान्यरूप
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular*
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular subject
एकवचनी कर्ता
सूर्याचा
sūryāċā
सूर्याचे
sūryāċe
सूर्याची
sūryācī
सूर्याच्या
sūryācā
सूर्याचे, सूर्याचं
sūryāċe, sūryāċa
सूर्याची
sūryācī
सूर्याच्या
sūryācā
plural subject
अनेकवचनी कर्ता
सूर्यांचा
sūryānċā
सूर्यांचे
sūryānċe
सूर्यांची
sūryāñcī
सूर्यांच्या
sūryāncā
सूर्यांचे, सूर्यांचं
sūryānċe, sūryānċa
सूर्यांची
sūryāñcī
सूर्यांच्या
sūryāñcā
* Note: Word-final (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as (a).
Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition.

Derived terms

edit

See also

edit
Solar System in Marathi · सूर्यमाला (sūryamālā) (layout · text)
Star सूर्य (sūrya)
IAU planets and
notable dwarf planets
बुध (budh) शुक्र (śukra) पृथ्वी (pŕthvī) मंगळ (maṅgaḷ) [Term?] गुरू (gurū) शनी (śanī) युरेनस (yurenas) नेपच्यून (nepacyūn) प्लूटो (plūṭo) [Term?]
Notable
moons
चंद्र (candra) [Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]

[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?]
[Term?] [Term?] [Term?]

References

edit
  • Berntsen, Maxine, “सूर्य”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies, 1982-1983.
  • Molesworth, James Thomas (1857) “सूर्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press

Nepali

edit

Etymology

edit

Borrowed from Sanskrit सूर्य (sūrya).

Pronunciation

edit

Noun

edit

सूर्य (sūrya)

  1. (astronomy) sun

See also

edit
Solar System in Nepali · सौर्यमण्डल (sauryamaṇḍal) (layout · text)
Star सूर्य (sūrya)
IAU planets and
notable dwarf planets
बुध (budha) शुक्र (śukra) पृथ्वी (pr̥thvī) मङ्गल (maṅgal) सिरीस (sirīs) बृहस्पति (br̥haspati) शनि (śani) अरुण (aruṇ) वरुण (varuṇ) यमग्रह (yamagraha) एरिस (eris)
Notable
moons
चन्द्रमा (candramā)














Sanskrit

edit

Alternative forms

edit

Etymology

edit

Sandhi of सूर् (sū́r) + -य (-ya) from Proto-Indo-Iranian *súHar (sun), from Proto-Indo-European *sóh₂wl̥ (sun). Cognate with Ancient Greek ἥλιος (hḗlios), Latin sōl, Persian خور (xur), English sun. Also related to स्वर् (svàr, sun) and सूर (sū́ra, sun).

Pronunciation

edit

Noun

edit

सूर्य (sū́rya) stemm (metrical Vedic sū́riya)

  1. the sun
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 6.17.3:
      ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृ॒धस्वो॒त गी॒र्भिः।
      आ॒विः सूर्यं॑ कृणु॒हि पी॑पि॒हीषो॑ ज॒हि शत्रूँ॑र॒भि गा इ॑न्द्र तृन्धि॥
      evā́ pāhi pratnáthā mándatu tvā śrudhí bráhma vāvṛdhásvotá gīrbhíḥ.
      āvíḥ sū́ryaṃ kṛṇuhí pīpihī́ṣo jahí śátrūm̐rabhí gā́ indra tṛndhi.
      O Indra, drink it as of old, and may it exhilarate ou; hear our prayer, and be exalted by our praises; make the sun visible, nourish us with food, destroy our enemies and rescue the cattle.

Declension

edit
Masculine a-stem declension of सूर्य (sū́rya)
Singular Dual Plural
Nominative सूर्यः
sū́ryaḥ
सूर्यौ / सूर्या¹
sū́ryau / sū́ryā¹
सूर्याः / सूर्यासः¹
sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹
Vocative सूर्य
sū́rya
सूर्यौ / सूर्या¹
sū́ryau / sū́ryā¹
सूर्याः / सूर्यासः¹
sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹
Accusative सूर्यम्
sū́ryam
सूर्यौ / सूर्या¹
sū́ryau / sū́ryā¹
सूर्यान्
sū́ryān
Instrumental सूर्येण
sū́ryeṇa
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्यैः / सूर्येभिः¹
sū́ryaiḥ / sū́ryebhiḥ¹
Dative सूर्याय
sū́ryāya
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्येभ्यः
sū́ryebhyaḥ
Ablative सूर्यात्
sū́ryāt
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्येभ्यः
sū́ryebhyaḥ
Genitive सूर्यस्य
sū́ryasya
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्याणाम्
sū́ryāṇām
Locative सूर्ये
sū́rye
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्येषु
sū́ryeṣu
Notes
  • ¹Vedic

See also

edit
Solar System in Sanskrit · सूर्य-मण्डल (sūrya-maṇḍala) (layout · text)
Star सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य
IAU planets and
notable dwarf planets
बुध (budha) शुक्र (śukra),
भार्गव (bhārgava),
भृगु (bhṛgu)
भूमि (bhūmi),
पृथ्वी (pṛthvī),
Thesaurus:भू
मङ्गल (maṅgala),
अङ्गार (aṅgāra),
Thesaurus:मङ्गल
बृहस्पति (bṛhaspati),
गौर (gaura)
शनि (śani) अरुण (aruṇa) वरुण (varuṇa) यम (yama)
Notable
moons
चन्द्र (candra),
इन्दु (indu),
Thesaurus:चन्द्र
प्रथम मङ्गलस्य
द्वितीय मङ्गलस्य














Proper noun

edit

सूर्य (sū́rya) stemm

  1. (Vedic religion, Hinduism, Buddhism, Jainism) Surya, the Vedic solar deity
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 1.50.4:
      त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य
      विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम्॥
      taráṇirviśvádarśato jyotiṣkṛ́dasi sūrya.
      víśvamā́ bhāsi rocanám.
      You, Sūrya, outstrip all in speed; you are visible to all; you are the source of light; you shine throughout the entire firmament
  2. a male given name

Descendants

edit

Adjective

edit

सूर्य (sū́rya) stem

  1. solar

Declension

edit
Masculine a-stem declension of सूर्य (sū́rya)
Singular Dual Plural
Nominative सूर्यः
sū́ryaḥ
सूर्यौ / सूर्या¹
sū́ryau / sū́ryā¹
सूर्याः / सूर्यासः¹
sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹
Vocative सूर्य
sū́rya
सूर्यौ / सूर्या¹
sū́ryau / sū́ryā¹
सूर्याः / सूर्यासः¹
sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹
Accusative सूर्यम्
sū́ryam
सूर्यौ / सूर्या¹
sū́ryau / sū́ryā¹
सूर्यान्
sū́ryān
Instrumental सूर्येण
sū́ryeṇa
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्यैः / सूर्येभिः¹
sū́ryaiḥ / sū́ryebhiḥ¹
Dative सूर्याय
sū́ryāya
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्येभ्यः
sū́ryebhyaḥ
Ablative सूर्यात्
sū́ryāt
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्येभ्यः
sū́ryebhyaḥ
Genitive सूर्यस्य
sū́ryasya
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्याणाम्
sū́ryāṇām
Locative सूर्ये
sū́rye
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्येषु
sū́ryeṣu
Notes
  • ¹Vedic
Feminine ā-stem declension of सूर्या (sū́ryā)
Singular Dual Plural
Nominative सूर्या
sū́ryā
सूर्ये
sū́rye
सूर्याः
sū́ryāḥ
Vocative सूर्ये
sū́rye
सूर्ये
sū́rye
सूर्याः
sū́ryāḥ
Accusative सूर्याम्
sū́ryām
सूर्ये
sū́rye
सूर्याः
sū́ryāḥ
Instrumental सूर्यया / सूर्या¹
sū́ryayā / sū́ryā¹
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्याभिः
sū́ryābhiḥ
Dative सूर्यायै
sū́ryāyai
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्याभ्यः
sū́ryābhyaḥ
Ablative सूर्यायाः / सूर्यायै²
sū́ryāyāḥ / sū́ryāyai²
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्याभ्यः
sū́ryābhyaḥ
Genitive सूर्यायाः / सूर्यायै²
sū́ryāyāḥ / sū́ryāyai²
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्याणाम्
sū́ryāṇām
Locative सूर्यायाम्
sū́ryāyām
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्यासु
sū́ryāsu
Notes
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
Neuter a-stem declension of सूर्य (sū́rya)
Singular Dual Plural
Nominative सूर्यम्
sū́ryam
सूर्ये
sū́rye
सूर्याणि / सूर्या¹
sū́ryāṇi / sū́ryā¹
Vocative सूर्य
sū́rya
सूर्ये
sū́rye
सूर्याणि / सूर्या¹
sū́ryāṇi / sū́ryā¹
Accusative सूर्यम्
sū́ryam
सूर्ये
sū́rye
सूर्याणि / सूर्या¹
sū́ryāṇi / sū́ryā¹
Instrumental सूर्येण
sū́ryeṇa
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्यैः / सूर्येभिः¹
sū́ryaiḥ / sū́ryebhiḥ¹
Dative सूर्याय
sū́ryāya
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्येभ्यः
sū́ryebhyaḥ
Ablative सूर्यात्
sū́ryāt
सूर्याभ्याम्
sū́ryābhyām
सूर्येभ्यः
sū́ryebhyaḥ
Genitive सूर्यस्य
sū́ryasya
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्याणाम्
sū́ryāṇām
Locative सूर्ये
sū́rye
सूर्ययोः
sū́ryayoḥ
सूर्येषु
sū́ryeṣu
Notes
  • ¹Vedic

References

edit