uchwacić
Old Polish
editAlternative forms
editEtymology
editInherited from Proto-Slavic *uxvatiti.
Pronunciation
editVerb
edituchwacić pf
- to grasp, to seize, especially violently or suddenly
- 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[1], 6, 4:
- Pomoz my panye, gydzecz na myø riba.Y rzecze angyol: Vfacy iø za skrzele (apprehende branchiam eius), wiczyøgny k sobye
- [Pomoż mi Panie, jidzieć na mię ryba. I rzecze anjoł: Ufaci ją za skrzele (apprehende branchiam eius), wyciągni k sobie]
- 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[2], volume V, page 264:
- Si te deus raptam, vchwaczywschy, in celo, sicut sancto Paulo fecerat, ostenderet hoc donum et premium, quod viduis est in celo preparatum
- [Si te deus raptam, uchwaciwszy, in celo, sicut sancto Paulo fecerat, ostenderet hoc donum et premium, quod viduis est in celo preparatum]
- (attested in Masovia) to apprehend, to capture, to seize, to take captive
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 4:
- Gdze zak swanczoni albo caplan bilbi zabith, wranyon, vfaczon (captus), yanth..., tam cirkew albo cirekvi... prawem... szą zapowyedzany
- [Gdzie żak swęcony albo kapłan byłby zabit, uranion, ufacon (captus), jęt..., tam cyrkiew albo cyrekwi... prawem... są zapowiedziany]
- to win over, to make one's supporter
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[3], page 771:
- Yakoby rzekl: Ty mass slova tako slotkye, tako mądre y laskave, yze yednem slovem vchvaczys
- [Jakoby rzekł: Ty masz słowa tako słodkie, tako mądre i tako łaskawe, iże jednem słowem uchwacisz]
- to take by force
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[4], page 316:
- Yze... krolestwo nyebyeskye yest vsylszthvem rozbyto a wschylnyczy ye vchvaczą (violenti rapiunt illud Mat 11, 12)
- [Iże... krolestwo niebieskie jest usilstwem rozbito a usilnicy je uchwacą (violenti rapiunt illud Mat 11, 12)]
- (attested in Lesser Poland) to grasp, to understand
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][5], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 76, 10:
- Rzecl iesm: Iusze vchwaczil iesm to (nunc coepi, Puł: vrozumyal yesm)
- [Rzekł jeśm: Juże uchwacił jeśm to (nunc coepi, Puł: urozumiał jeśm)]
Derived terms
editadjectives
adverbs
nouns
verbs
Further reading
edit- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “uchwacić, ufacić”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN