काण
Sanskrit
editAlternative scripts
editAlternative scripts
- কাণ (Assamese script)
- ᬓᬵᬡ (Balinese script)
- কাণ (Bengali script)
- 𑰎𑰯𑰜 (Bhaiksuki script)
- 𑀓𑀸𑀡 (Brahmi script)
- ကာဏ (Burmese script)
- કાણ (Gujarati script)
- ਕਾਣ (Gurmukhi script)
- 𑌕𑌾𑌣 (Grantha script)
- ꦏꦴꦟ (Javanese script)
- 𑂍𑂰𑂝 (Kaithi script)
- ಕಾಣ (Kannada script)
- កាណ (Khmer script)
- ກາຓ (Lao script)
- കാണ (Malayalam script)
- ᡬᠠ᠊ᠠᢏᠠ (Manchu script)
- 𑘎𑘰𑘜 (Modi script)
- ᢉᠠᢗᢏᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦮𑧑𑦼 (Nandinagari script)
- 𑐎𑐵𑐞 (Newa script)
- କାଣ (Odia script)
- ꢒꢵꢠ (Saurashtra script)
- 𑆑𑆳𑆟 (Sharada script)
- 𑖎𑖯𑖜 (Siddham script)
- කාණ (Sinhalese script)
- 𑩜𑩛𑩪 (Soyombo script)
- 𑚊𑚭𑚘 (Takri script)
- காண (Tamil script)
- కాణ (Telugu script)
- กาณ (Thai script)
- ཀཱ་ཎ (Tibetan script)
- 𑒏𑒰𑒝 (Tirhuta script)
- 𑨋𑨊𑨘 (Zanabazar Square script)
Etymology
editBorrowed from Dravidian, ultimately from Proto-Dravidian *kāṇ-ā (“not seeing”).[1] Compare Tamil காண் (kāṇ), Telugu కాను (kānu).
Pronunciation
editAdjective
editकाण • (kāṇá) stem
- blind in one eye
- c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 10.155.1:
- अरा॑यि॒ काणे॒ विक॑टे गि॒रिं ग॑च्छ सदान्वे।
शि॒रिम्बि॑ठस्य॒ सत्व॑भि॒स्तेभि॑ष्ट्वा चातयामसि॥- árāyi kā́ṇe víkaṭe giríṃ gaccha sadānve.
śirímbiṭhasya sátvabhistébhiṣṭvā cātayāmasi.
- 1896 translation by Ralph T. H. Griffith
- ARAYI, one-eyed limping hag, fly, ever-screeching, to the hill.
We frighten thee away with these, the heroes of Sirimbitha.
- ARAYI, one-eyed limping hag, fly, ever-screeching, to the hill.
- árāyi kā́ṇe víkaṭe giríṃ gaccha sadānve.
- अरा॑यि॒ काणे॒ विक॑टे गि॒रिं ग॑च्छ सदान्वे।
- c. 1200 BCE – 1000 BCE, Atharvaveda 12.4.3:
- कूटयास्य सं शीर्यन्ते श्लोणया काटमर्दति ।
बण्डया दह्यन्ते गृहाः काणया दीयते स्वम् ॥- kūṭayāsya saṃ śīryante śloṇayā kāṭamardati.
baṇḍayā dahyante gṛhāḥ kāṇayā dīyate svam. - They perish through a hornless cow, a lame cow sinks them in a pit.
Through a maimed cow his house is burnt: a one-eyed cow destroys his wealth.
- kūṭayāsya saṃ śīryante śloṇayā kāṭamardati.
- कूटयास्य सं शीर्यन्ते श्लोणया काटमर्दति ।
- perforated, pierced
Declension
editMasculine a-stem declension of काण (kāṇá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | काणः kāṇáḥ |
काणौ / काणा¹ kāṇaú / kāṇā́¹ |
काणाः / काणासः¹ kāṇā́ḥ / kāṇā́saḥ¹ |
Vocative | काण kā́ṇa |
काणौ / काणा¹ kā́ṇau / kā́ṇā¹ |
काणाः / काणासः¹ kā́ṇāḥ / kā́ṇāsaḥ¹ |
Accusative | काणम् kāṇám |
काणौ / काणा¹ kāṇaú / kāṇā́¹ |
काणान् kāṇā́n |
Instrumental | काणेन kāṇéna |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणैः / काणेभिः¹ kāṇaíḥ / kāṇébhiḥ¹ |
Dative | काणाय kāṇā́ya |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणेभ्यः kāṇébhyaḥ |
Ablative | काणात् kāṇā́t |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणेभ्यः kāṇébhyaḥ |
Genitive | काणस्य kāṇásya |
काणयोः kāṇáyoḥ |
काणानाम् kāṇā́nām |
Locative | काणे kāṇé |
काणयोः kāṇáyoḥ |
काणेषु kāṇéṣu |
Notes |
|
Feminine ā-stem declension of काणा (kāṇā́) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | काणा kāṇā́ |
काणे kāṇé |
काणाः kāṇā́ḥ |
Vocative | काणे kā́ṇe |
काणे kā́ṇe |
काणाः kā́ṇāḥ |
Accusative | काणाम् kāṇā́m |
काणे kāṇé |
काणाः kāṇā́ḥ |
Instrumental | काणया / काणा¹ kāṇáyā / kāṇā́¹ |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणाभिः kāṇā́bhiḥ |
Dative | काणायै kāṇā́yai |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणाभ्यः kāṇā́bhyaḥ |
Ablative | काणायाः / काणायै² kāṇā́yāḥ / kāṇā́yai² |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणाभ्यः kāṇā́bhyaḥ |
Genitive | काणायाः / काणायै² kāṇā́yāḥ / kāṇā́yai² |
काणयोः kāṇáyoḥ |
काणानाम् kāṇā́nām |
Locative | काणायाम् kāṇā́yām |
काणयोः kāṇáyoḥ |
काणासु kāṇā́su |
Notes |
|
Neuter a-stem declension of काण (kāṇá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | काणम् kāṇám |
काणे kāṇé |
काणानि / काणा¹ kāṇā́ni / kāṇā́¹ |
Vocative | काण kā́ṇa |
काणे kā́ṇe |
काणानि / काणा¹ kā́ṇāni / kā́ṇā¹ |
Accusative | काणम् kāṇám |
काणे kāṇé |
काणानि / काणा¹ kāṇā́ni / kāṇā́¹ |
Instrumental | काणेन kāṇéna |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणैः / काणेभिः¹ kāṇaíḥ / kāṇébhiḥ¹ |
Dative | काणाय kāṇā́ya |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणेभ्यः kāṇébhyaḥ |
Ablative | काणात् kāṇā́t |
काणाभ्याम् kāṇā́bhyām |
काणेभ्यः kāṇébhyaḥ |
Genitive | काणस्य kāṇásya |
काणयोः kāṇáyoḥ |
काणानाम् kāṇā́nām |
Locative | काणे kāṇé |
काणयोः kāṇáyoḥ |
काणेषु kāṇéṣu |
Notes |
|
Descendants
editReferences
edit- ^ Southworth, Franklin (2005) Linguistic Archaeology of South Asia, Routledge, →ISBN, page 72
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985) “kana”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 154
Further reading
edit- Monier Williams (1899) “काण”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 269.