सवितृ

SanskritEdit

EtymologyEdit

From the full-grade of the root सू (, to propel, impel, set in motion; to rouse, vivify, stimulate) + -तृ (-tṛ, agentive suffix).

PronunciationEdit

NounEdit

सवितृ (savitṛ́m

  1. a stimulator, rouser, vivifier (epithet of Tvashtar)
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 3.55.19:
      देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः पुपोष प्रजाः पुरुधा जजान ।
      devastvaṣṭā savitā viśvarūpaḥ pupoṣa prajāḥ purudhā jajāna .
      Tvaṣṭar the God, the omniform, the vivifier, begets and feeds mankind in many ways.

DeclensionEdit

Masculine ṛ-stem declension of सवितृ (savitṛ́)
Singular Dual Plural
Nominative सविता
savitā́
सवितारौ / सवितारा¹
savitā́rau / savitā́rā¹
सवितारः
savitā́raḥ
Vocative सवितः
sávitaḥ
सवितारौ / सवितारा¹
sávitārau / sávitārā¹
सवितारः
sávitāraḥ
Accusative सवितारम्
savitā́ram
सवितारौ / सवितारा¹
savitā́rau / savitā́rā¹
सवितॄन्
savitṝ́n
Instrumental सवित्रा
savitrā́
सवितृभ्याम्
savitṛ́bhyām
सवितृभिः
savitṛ́bhiḥ
Dative सवित्रे
savitré
सवितृभ्याम्
savitṛ́bhyām
सवितृभ्यः
savitṛ́bhyaḥ
Ablative सवितुः
savitúḥ
सवितृभ्याम्
savitṛ́bhyām
सवितृभ्यः
savitṛ́bhyaḥ
Genitive सवितुः
savitúḥ
सवित्रोः
savitróḥ
सवितॄणाम्
savitṝṇā́m
Locative सवितरि
savitári
सवित्रोः
savitróḥ
सवितृषु
savitṛ́ṣu
Notes
  • ¹Vedic

Proper nounEdit

सवितृ (savitṛ́m

  1. "The Vivifier"; the name of a Vedic solar deity described as the personification of the divine, vivifying influence of the Sun
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 1.35.2:
      आ कृष्णेन रजसा वर्तमानो निवेशयन्नमृतं मर्त्यं च ।
      हिरण्ययेन सविता रथेना देवो याति भुवनानि पश्यन् ॥
      ā kṛṣṇena rajasā vartamāno niveśayannamṛtaṃ martyaṃ ca .
      hiraṇyayena savitā rathenā devo yāti bhuvanāni paśyan .
      Advancing through the dusky sky, laying to rest both the immortal and the mortal,
      Borne in his golden chariot he cometh, Savitar, the all-seeing God who looks on every creature.
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 3.62.10:
      तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
      धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
      tatsaviturvareṇyaṃ bhargo devasya dhīmahi .
      dhiyo yo naḥ pracodayāt .
      May we attain that excellent glory of Savitar the God:
      May he stimulate our thoughts.

DeclensionEdit

Masculine ṛ-stem declension of सवितृ (savitṛ́)
Singular Dual Plural
Nominative सविता
savitā́
सवितारौ / सवितारा¹
savitā́rau / savitā́rā¹
सवितारः
savitā́raḥ
Vocative सवितः
sávitaḥ
सवितारौ / सवितारा¹
sávitārau / sávitārā¹
सवितारः
sávitāraḥ
Accusative सवितारम्
savitā́ram
सवितारौ / सवितारा¹
savitā́rau / savitā́rā¹
सवितॄन्
savitṝ́n
Instrumental सवित्रा
savitrā́
सवितृभ्याम्
savitṛ́bhyām
सवितृभिः
savitṛ́bhiḥ
Dative सवित्रे
savitré
सवितृभ्याम्
savitṛ́bhyām
सवितृभ्यः
savitṛ́bhyaḥ
Ablative सवितुः
savitúḥ
सवितृभ्याम्
savitṛ́bhyām
सवितृभ्यः
savitṛ́bhyaḥ
Genitive सवितुः
savitúḥ
सवित्रोः
savitróḥ
सवितॄणाम्
savitṝṇā́m
Locative सवितरि
savitári
सवित्रोः
savitróḥ
सवितृषु
savitṛ́ṣu
Notes
  • ¹Vedic

ReferencesEdit