büyümek
Turkish
editEtymology
editInherited from Ottoman Turkish بیومك (biyümek)[1][2][3] or بویمك (büyümek, “to increase in size, grow, to rise in rank or importance”), from Proto-Turkic *bedü- (“to become bigger, grow”).[4][5][6]
Cognates with Crimean Tatar büyümek, Gagauz büümää, Karakhanid بَدُماكْ (beδümek, “to grow up”), Old Uyghur [script needed] (bedü-, “to grow, increase”), Azerbaijani böyümək (“to grow up”), Tuvan бедиир (bediir, “to rise, go up”).
Pronunciation
editVerb
editbüyümek (third-person singular simple present büyür)
- (intransitive) To grow, to increase in size, to expand.
- Synonyms: irileşmek, genişlemek, serpilmek
- Antonym: küçülmek
- (intransitive) To grow up, to be brought up.
- Synonym: yetişmek
- (intransitive) To grow in age, to age.
- Synonym: yaşlanmak
- (intransitive) To increase in severity or intensity.
- Synonym: şiddetlenmek
- (intransitive) To increase in number or amount.
- (intransitive) To become more important
Conjugation
edit4=büyür 5=üPlease see Module:checkparams for help with this warning.
Conjugation of büyümek
Note: Actual conjugations can be more complex than tables below. Compound forms with the auxiliary olmak not shown. See also Appendix:Turkish suffixes#Verbs.
Positive declarative | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
infinitive | büyümek | |||||||
impersonal participle | imperfective | büyüyen | ||||||
perfective | büyümüş | |||||||
prospective | büyüyecek | |||||||
personal participle | non-prospective | büyüdüğüm | büyüdüğün | büyüdüğü | büyüdüğümüz | büyüdüğünüz | büyüdükleri | |
prospective | büyüyeceğim | büyüyeceğin | büyüyeceği | büyüyeceğimiz | büyüyeceğiniz | büyüyecekleri | ||
verbal noun | büyüme | |||||||
way of doing | büyüyüş | |||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | büyürüm | büyürsün | büyür | büyürüz | büyürsünüz | büyürler |
imperfective | büyüyorum | büyüyorsun | büyüyor | büyüyoruz | büyüyorsunuz | büyüyorlar | ||
past | perfective | büyüdüm | büyüdün | büyüdü | büyüdük | büyüdünüz | büyüdüler | |
imperfective | büyüyordum | büyüyordun | büyüyordu | büyüyorduk | büyüyordunuz | büyüyorlardı | ||
future | büyüyeceğim | büyüyeceksin | büyüyecek | büyüyeceğiz | büyüyeceksiniz | büyüyecekler | ||
inferential | perfective | büyümişim | büyümişsin | büyümiş | büyümişiz | büyümişsiniz | büyümişler | |
aorist | büyürmişim | büyürmişsin | büyürmiş | büyürmişiz | büyürmişsiniz | büyürmişler | ||
imperfective | büyüyormuşum | büyüyormuşsun | büyüyormuş | büyüyormuşuz | büyüyormuşsunuz | büyüyormuşlar | ||
conditional | simple | büyüsem | büyüsen | büyüse | büyüsek | büyüseniz | büyüseler | |
perfective | büyüseydim | büyüseydin | büyüseydi | büyüseydik | büyüseydiniz | büyüseydiler | ||
optative | büyüyeyim | büyüyesin | büyüye | büyüyelim | büyüyesiniz | büyüyeler | ||
progressive | büyümekteyim | büyümektesin | büyümekte | büyümekteyiz | büyümektesiniz | büyümekteler | ||
necessitative | büyümeliyim | büyümelisin | büyümeli | büyümeliyiz | büyümelisiniz | büyümeliler | ||
imperative | büyü | büyüsün | büyüyün | büyüsünler | ||||
Positive interrogative | ||||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | büyür müyüm? | büyür müsün? | büyür mü? | büyür müyüz? | büyür müsünüz? | büyürler mi? |
imperfective | büyüyor muyum? | büyüyor musun? | büyüyor mu? | büyüyor muyuz? | büyüyor musunuz? | büyüyorlar mı? | ||
past | perfective | büyüdüm mü? | büyüdün mü? | büyüdü mü? | büyüdük mü? | büyüdünüz mü? | büyüdüler mü? | |
imperfective | büyüyor muydum? | büyüyor muydun? | büyüyor muydu? | büyüyor muyduk? | büyüyor muydunuz? | büyüyorlar mıydı? | ||
future | büyüyecek miyim? | büyüyecek misin? | büyüyecek mi? | büyüyecek miyiz? | büyüyecek misiniz? | büyüyecekler mi? | ||
inferential | perfective | büyümiş miyim? | büyümiş misin? | büyümiş mi? | büyümiş miyiz? | büyümiş misiniz? | büyümişler mi? | |
aorist | büyür müymişüm? | büyür müymişsün? | büyür müymiş? | büyür müymişüz? | büyür müymişsünüz? | büyürler miymiş? | ||
imperfective | büyüyor muymuşum? | büyüyor muymuşsun? | büyüyor muymuş? | büyüyor muymuşuz? | büyüyor muymuşsunuz? | büyüyorlar mıymış? | ||
conditional | simple | büyüsem mi? | büyüsen mi? | büyüse mi? | büyüsek mi? | büyüseniz mi? | büyüseler mi? | |
perfective | büyüse miydim? | büyüse miydin? | büyüse miydi? | büyüse miydik? | büyüse miydiniz? | büyüseler miydi? | ||
progressive | büyümekte miyim? | büyümekte misin? | büyümekte mi? | büyümekte miyiz? | büyümekte misiniz? | büyümekteler mi? | ||
necessitative | büyümeli miyim? | büyümeli misin? | büyümeli mi? | büyümeli miyiz? | büyümeli misiniz? | büyümeliler mi? | ||
Negative declarative | ||||||||
infinitive | büyümemek | |||||||
impersonal participle | imperfective | büyümeyen | ||||||
perfective | büyümemiş | |||||||
prospective | büyümeyecek | |||||||
personal participle | non-prospective | büyümediğim | büyümediğin | büyümediği | büyümediğimiz | büyümediğiniz | büyümedikleri | |
prospective | büyümeyeceğim | büyümeyeceğin | büyümeyeceği | büyümeyeceğimiz | büyümeyeceğiniz | büyümeyecekleri | ||
verbal noun | büyümeme | |||||||
way of doing | büyümeyüş | |||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | büyümem | büyümezsin | büyümez | büyümeyiz | büyümezsiniz | büyümezler |
imperfective | büyümüyorum | büyümüyorsun | büyümüyor | büyümüyoruz | büyümüyorsunuz | büyümüyorlar | ||
past | perfective | büyümedim | büyümedin | büyümedi | büyümedik | büyümediniz | büyümediler | |
imperfective | büyümüyordum | büyümüyordun | büyümüyordu | büyümüyorduk | büyümüyordunuz | büyümüyordular | ||
future | büyümeyeceğim | büyümeyeceksin | büyümeyecek | büyümeyeceğiz | büyümeyeceksiniz | büyümeyecekler | ||
inferential | perfective | büyümemişim | büyümemişsin | büyümemiş | büyümemişiz | büyümemişsiniz | büyümemişler | |
aorist | büyümezmişim | büyümezmişsin | büyümezmiş | büyümezmişiz | büyümezmişsiniz | büyümezmişler | ||
imperfective | büyümüyormuşum | büyümüyormuşsun | büyümüyormuş | büyümüyormuşuz | büyümüyormuşsunuz | büyümüyormuşlar | ||
conditional | simple | büyümesem | büyümesen | büyümese | büyümesek | büyümeseniz | büyümeseler | |
perfective | büyümeseydim | büyümeseydin | büyümeseydi | büyümeseydik | büyümeseydiniz | büyümeseydiler | ||
optative | büyümeyeyim | büyümeyesin | büyümeye | büyümeyelim | büyümeyesiniz | büyümeyeler | ||
progressive | büyümemekteyim | büyümemektesin | büyümemekte | büyümemekteyiz | büyümemektesiniz | büyümemekteler | ||
necessitative | büyümemeliyim | büyümemelisin | büyümemeli | büyümemeliyiz | büyümemelisiniz | büyümemeliler | ||
imperative | büyüme | büyümesin | büyümeyin | büyümesinler | ||||
Negative interrogative | ||||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | büyümez miyim? | büyümez misin? | büyümez mi? | büyümez miyiz? | büyümez misiniz? | büyümezler mi? |
imperfective | büyümüyor muyum? | büyümüyor musun? | büyümüyor mu? | büyümüyor muyuz? | büyümüyor musunuz? | büyümüyorlar mı? | ||
past | perfective | büyümedim mi? | büyümedin mi? | büyümedi mi? | büyümedik mi? | büyümediniz mi? | büyümediler mi? | |
imperfective | büyümüyor muydum? | büyümüyor muydun? | büyümüyor muydu? | büyümüyor muyduk? | büyümüyor muydunuz? | büyümüyorlar mıydı? | ||
future | büyümeyecek miyim? | büyümeyecek misin? | büyümeyecek mi? | büyümeyecek miyiz? | büyümeyecek misiniz? | büyümeyecekler mi? | ||
inferential | perfective | büyümemiş miyim? | büyümemiş misin? | büyümemiş mi? | büyümemiş miyiz? | büyümemiş misiniz? | büyümemişler mi? | |
aorist | büyümez miymişim? | büyümez miymişsin? | büyümez miymiş? | büyümez miymişiz? | büyümez miymişsiniz? | büyümezler miymiş? | ||
imperfective | büyümüyor muymuşum? | büyümüyor muymuşsun? | büyümüyor muymuş? | büyümüyor muymuşuz? | büyümüyor muymuşsunuz? | büyümüyorlar mıymış? | ||
conditional | simple | büyümesem mi? | büyümesen mi? | büyümese mi? | büyümesek mi? | büyümeseniz mi? | büyümeseler mi? | |
perfective | büyümese miydim? | büyümese miydin? | büyümese miydi? | büyümese miydik? | büyümese miydiniz? | büyümeseler miydi? | ||
progressive | büyümemekte miyim? | büyümemekte misin? | büyümemekte mi? | büyümemekte miyiz? | büyümemekte misiniz? | büyümemekteler mi? | ||
necessitative | büyümemeli miyim? | büyümemeli misin? | büyümemeli mi? | büyümemeli miyiz? | büyümemeli misiniz? | büyümemeliler mi? |
Derived terms
editReferences
edit- ^ Redhouse, James W. (1890) “بیومك”, in A Turkish and English Lexicon[1], Constantinople: A. H. Boyajian, page 428
- ^ Kélékian, Diran (1911) “بیومك”, in Dictionnaire turc-français[2], Constantinople: Mihran, page 307
- ^ Şemseddin Sâmi (1899–1901) “بیومك”, in قاموس تركی [kamus-ı türki] (in Ottoman Turkish), Constantinople: İkdam Matbaası, page 336
- ^ Starostin, Sergei, Dybo, Anna, Mudrak, Oleg (2003) “*bEdü-k”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill
- ^ Clauson, Gerard (1972) “beḏü-”, in An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon Press, page 299
- ^ Nişanyan, Sevan (2002–) “büyü-”, in Nişanyan Sözlük
Further reading
edit- “büyümek”, in Turkish dictionaries, Türk Dil Kurumu
- Çağbayır, Yaşar (2007) “büyümek”, in Ötüken Türkçe Sözlük (in Turkish), Istanbul: Ötüken Neşriyat, page 734