üşümek
Crimean Tatar
editEtymology
editFrom Proto-Turkic *üli-, *üĺi-. Compare Turkish üşümek.
Verb
editüşümek
Synonyms
editAntonyms
editReferences
editTurkish
editEtymology
editFrom Ottoman Turkish اوشومك (üşümek, “to feel cold, shiver with cold”), from Proto-Turkic *üli-, *üĺi- (“to freeze, congeal”).[1]
Cognate with Old Turkic [script needed] (üşi-, “to feel cold”), Azerbaijani üşümək (“to shiver, be cold”), Bashkir өшөү (öşöw, “to feel cold”), Kazakh үсу (üsu, “to freeze”), Kyrgyz үшүү (üşüü, “to feel cold”), Southern Altai ӱжӱӱр (üžüür), Turkmen üşemek (“to be cold”), Tuvan үжүүр (üjüür, “to grow numb”), Yakut үлүй (ülüy, “to be frostbitten”).
Verb
editüşümek (third-person singular simple present üşür)
- (intransitive) to be cold, feel cold; to feel a chill
- (intransitive) to get a chill, catch a chill
Conjugation
edit4=üşür 5=üPlease see Module:checkparams for help with this warning.
Note: Actual conjugations can be more complex than tables below. Compound forms with the auxiliary olmak not shown. See also Appendix:Turkish suffixes#Verbs.
Positive declarative | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
infinitive | üşümek | |||||||
impersonal participle | imperfective | üşüyen | ||||||
perfective | üşümüş | |||||||
prospective | üşüyecek | |||||||
personal participle | non-prospective | üşüdüğüm | üşüdüğün | üşüdüğü | üşüdüğümüz | üşüdüğünüz | üşüdükleri | |
prospective | üşüyeceğim | üşüyeceğin | üşüyeceği | üşüyeceğimiz | üşüyeceğiniz | üşüyecekleri | ||
verbal noun | üşüme | |||||||
way of doing | üşüyüş | |||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | üşürüm | üşürsün | üşür | üşürüz | üşürsünüz | üşürler |
imperfective | üşüyorum | üşüyorsun | üşüyor | üşüyoruz | üşüyorsunuz | üşüyorlar | ||
past | perfective | üşüdüm | üşüdün | üşüdü | üşüdük | üşüdünüz | üşüdüler | |
imperfective | üşüyordum | üşüyordun | üşüyordu | üşüyorduk | üşüyordunuz | üşüyorlardı | ||
future | üşüyeceğim | üşüyeceksin | üşüyecek | üşüyeceğiz | üşüyeceksiniz | üşüyecekler | ||
inferential | perfective | üşümişim | üşümişsin | üşümiş | üşümişiz | üşümişsiniz | üşümişler | |
aorist | üşürmişim | üşürmişsin | üşürmiş | üşürmişiz | üşürmişsiniz | üşürmişler | ||
imperfective | üşüyormuşum | üşüyormuşsun | üşüyormuş | üşüyormuşuz | üşüyormuşsunuz | üşüyormuşlar | ||
conditional | simple | üşüsem | üşüsen | üşüse | üşüsek | üşüseniz | üşüseler | |
perfective | üşüseydim | üşüseydin | üşüseydi | üşüseydik | üşüseydiniz | üşüseydiler | ||
optative | üşüyeyim | üşüyesin | üşüye | üşüyelim | üşüyesiniz | üşüyeler | ||
progressive | üşümekteyim | üşümektesin | üşümekte | üşümekteyiz | üşümektesiniz | üşümekteler | ||
necessitative | üşümeliyim | üşümelisin | üşümeli | üşümeliyiz | üşümelisiniz | üşümeliler | ||
imperative | üşü | üşüsün | üşüyün | üşüsünler | ||||
Positive interrogative | ||||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | üşür müyüm? | üşür müsün? | üşür mü? | üşür müyüz? | üşür müsünüz? | üşürler mi? |
imperfective | üşüyor muyum? | üşüyor musun? | üşüyor mu? | üşüyor muyuz? | üşüyor musunuz? | üşüyorlar mı? | ||
past | perfective | üşüdüm mü? | üşüdün mü? | üşüdü mü? | üşüdük mü? | üşüdünüz mü? | üşüdüler mü? | |
imperfective | üşüyor muydum? | üşüyor muydun? | üşüyor muydu? | üşüyor muyduk? | üşüyor muydunuz? | üşüyorlar mıydı? | ||
future | üşüyecek miyim? | üşüyecek misin? | üşüyecek mi? | üşüyecek miyiz? | üşüyecek misiniz? | üşüyecekler mi? | ||
inferential | perfective | üşümiş miyim? | üşümiş misin? | üşümiş mi? | üşümiş miyiz? | üşümiş misiniz? | üşümişler mi? | |
aorist | üşür müymişüm? | üşür müymişsün? | üşür müymiş? | üşür müymişüz? | üşür müymişsünüz? | üşürler miymiş? | ||
imperfective | üşüyor muymuşum? | üşüyor muymuşsun? | üşüyor muymuş? | üşüyor muymuşuz? | üşüyor muymuşsunuz? | üşüyorlar mıymış? | ||
conditional | simple | üşüsem mi? | üşüsen mi? | üşüse mi? | üşüsek mi? | üşüseniz mi? | üşüseler mi? | |
perfective | üşüse miydim? | üşüse miydin? | üşüse miydi? | üşüse miydik? | üşüse miydiniz? | üşüseler miydi? | ||
progressive | üşümekte miyim? | üşümekte misin? | üşümekte mi? | üşümekte miyiz? | üşümekte misiniz? | üşümekteler mi? | ||
necessitative | üşümeli miyim? | üşümeli misin? | üşümeli mi? | üşümeli miyiz? | üşümeli misiniz? | üşümeliler mi? | ||
Negative declarative | ||||||||
infinitive | üşümemek | |||||||
impersonal participle | imperfective | üşümeyen | ||||||
perfective | üşümemiş | |||||||
prospective | üşümeyecek | |||||||
personal participle | non-prospective | üşümediğim | üşümediğin | üşümediği | üşümediğimiz | üşümediğiniz | üşümedikleri | |
prospective | üşümeyeceğim | üşümeyeceğin | üşümeyeceği | üşümeyeceğimiz | üşümeyeceğiniz | üşümeyecekleri | ||
verbal noun | üşümeme | |||||||
way of doing | üşümeyüş | |||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | üşümem | üşümezsin | üşümez | üşümeyiz | üşümezsiniz | üşümezler |
imperfective | üşümüyorum | üşümüyorsun | üşümüyor | üşümüyoruz | üşümüyorsunuz | üşümüyorlar | ||
past | perfective | üşümedim | üşümedin | üşümedi | üşümedik | üşümediniz | üşümediler | |
imperfective | üşümüyordum | üşümüyordun | üşümüyordu | üşümüyorduk | üşümüyordunuz | üşümüyordular | ||
future | üşümeyeceğim | üşümeyeceksin | üşümeyecek | üşümeyeceğiz | üşümeyeceksiniz | üşümeyecekler | ||
inferential | perfective | üşümemişim | üşümemişsin | üşümemiş | üşümemişiz | üşümemişsiniz | üşümemişler | |
aorist | üşümezmişim | üşümezmişsin | üşümezmiş | üşümezmişiz | üşümezmişsiniz | üşümezmişler | ||
imperfective | üşümüyormuşum | üşümüyormuşsun | üşümüyormuş | üşümüyormuşuz | üşümüyormuşsunuz | üşümüyormuşlar | ||
conditional | simple | üşümesem | üşümesen | üşümese | üşümesek | üşümeseniz | üşümeseler | |
perfective | üşümeseydim | üşümeseydin | üşümeseydi | üşümeseydik | üşümeseydiniz | üşümeseydiler | ||
optative | üşümeyeyim | üşümeyesin | üşümeye | üşümeyelim | üşümeyesiniz | üşümeyeler | ||
progressive | üşümemekteyim | üşümemektesin | üşümemekte | üşümemekteyiz | üşümemektesiniz | üşümemekteler | ||
necessitative | üşümemeliyim | üşümemelisin | üşümemeli | üşümemeliyiz | üşümemelisiniz | üşümemeliler | ||
imperative | üşüme | üşümesin | üşümeyin | üşümesinler | ||||
Negative interrogative | ||||||||
singular | plural | |||||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
ben | sen | o | biz | siz | onlar | |||
indicative | present | aorist | üşümez miyim? | üşümez misin? | üşümez mi? | üşümez miyiz? | üşümez misiniz? | üşümezler mi? |
imperfective | üşümüyor muyum? | üşümüyor musun? | üşümüyor mu? | üşümüyor muyuz? | üşümüyor musunuz? | üşümüyorlar mı? | ||
past | perfective | üşümedim mi? | üşümedin mi? | üşümedi mi? | üşümedik mi? | üşümediniz mi? | üşümediler mi? | |
imperfective | üşümüyor muydum? | üşümüyor muydun? | üşümüyor muydu? | üşümüyor muyduk? | üşümüyor muydunuz? | üşümüyorlar mıydı? | ||
future | üşümeyecek miyim? | üşümeyecek misin? | üşümeyecek mi? | üşümeyecek miyiz? | üşümeyecek misiniz? | üşümeyecekler mi? | ||
inferential | perfective | üşümemiş miyim? | üşümemiş misin? | üşümemiş mi? | üşümemiş miyiz? | üşümemiş misiniz? | üşümemişler mi? | |
aorist | üşümez miymişim? | üşümez miymişsin? | üşümez miymiş? | üşümez miymişiz? | üşümez miymişsiniz? | üşümezler miymiş? | ||
imperfective | üşümüyor muymuşum? | üşümüyor muymuşsun? | üşümüyor muymuş? | üşümüyor muymuşuz? | üşümüyor muymuşsunuz? | üşümüyorlar mıymış? | ||
conditional | simple | üşümesem mi? | üşümesen mi? | üşümese mi? | üşümesek mi? | üşümeseniz mi? | üşümeseler mi? | |
perfective | üşümese miydim? | üşümese miydin? | üşümese miydi? | üşümese miydik? | üşümese miydiniz? | üşümeseler miydi? | ||
progressive | üşümemekte miyim? | üşümemekte misin? | üşümemekte mi? | üşümemekte miyiz? | üşümemekte misiniz? | üşümemekteler mi? | ||
necessitative | üşümemeli miyim? | üşümemeli misin? | üşümemeli mi? | üşümemeli miyiz? | üşümemeli misiniz? | üşümemeliler mi? |
Derived terms
editReferences
edit- ^ Starostin, Sergei, Dybo, Anna, Mudrak, Oleg (2003) “*üĺi- (/*üli-)”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill
- Crimean Tatar terms inherited from Proto-Turkic
- Crimean Tatar terms derived from Proto-Turkic
- Crimean Tatar lemmas
- Crimean Tatar verbs
- Turkish terms inherited from Ottoman Turkish
- Turkish terms derived from Ottoman Turkish
- Turkish terms inherited from Proto-Turkic
- Turkish terms derived from Proto-Turkic
- Turkish lemmas
- Turkish verbs
- Turkish intransitive verbs