քսել
Armenian
editEtymology
editThe origin is unknown. Originally, a dialectal word.
Pronunciation
edit- (Eastern Armenian) IPA(key): /kʰəˈsel/, [kʰəsél]
- (Western Armenian) IPA(key): /kəˈsel/, [kʰəsél]
Verb
editքսել • (kʻsel)
- to spread (on)
- հացին կարագ քսել ― hacʻin karag kʻsel ― to spread butter on the bread
Inflection
edit-el conjugation (Eastern Armenian)
infinitive | քսել (kʻsel) | imperfective converb | քսում (kʻsum) | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
passive | քսվել (kʻsvel) | simultaneous converb | քսելիս (kʻselis) | ||||
causative | — | perfective converb | քսել (kʻsel) | ||||
aorist stem | քս- (kʻs-) | future converb I | քսելու (kʻselu) | ||||
resultative participle | քսած (kʻsac) | future converb II | քսելիք (kʻselikʻ) | ||||
subject participle | քսող (kʻsoġ) | connegative converb | քսի (kʻsi) | ||||
person | singular | plural | |||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
indicative | ես | դու | նա | մենք | դուք | նրանք | |
present | քսում եմ (kʻsum em) | քսում ես (kʻsum es) | քսում է (kʻsum ē) | քսում ենք (kʻsum enkʻ) | քսում եք (kʻsum ekʻ) | քսում են (kʻsum en) | |
past imperfective | քսում էի (kʻsum ēi) | քսում էիր (kʻsum ēir) | քսում էր (kʻsum ēr) | քսում էինք (kʻsum ēinkʻ) | քսում էիք (kʻsum ēikʻ) | քսում էին (kʻsum ēin) | |
future | քսելու եմ (kʻselu em) | քսելու ես (kʻselu es) | քսելու է (kʻselu ē) | քսելու ենք (kʻselu enkʻ) | քսելու եք (kʻselu ekʻ) | քսելու են (kʻselu en) | |
past future | քսելու էի (kʻselu ēi) | քսելու էիր (kʻselu ēir) | քսելու էր (kʻselu ēr) | քսելու էինք (kʻselu ēinkʻ) | քսելու էիք (kʻselu ēikʻ) | քսելու էին (kʻselu ēin) | |
present perfect | քսել եմ (kʻsel em) | քսել ես (kʻsel es) | քսել է (kʻsel ē) | քսել ենք (kʻsel enkʻ) | քսել եք (kʻsel ekʻ) | քսել են (kʻsel en) | |
pluperfect | քսել էի (kʻsel ēi) | քսել էիր (kʻsel ēir) | քսել էր (kʻsel ēr) | քսել էինք (kʻsel ēinkʻ) | քսել էիք (kʻsel ēikʻ) | քսել էին (kʻsel ēin) | |
aorist (past perfective) | քսեցի, քսի* (kʻsecʻi, kʻsi*) | քսեցիր, քսիր* (kʻsecʻir, kʻsir*) | քսեց (kʻsecʻ) | քսեցինք, քսինք* (kʻsecʻinkʻ, kʻsinkʻ*) | քսեցիք, քսիք* (kʻsecʻikʻ, kʻsikʻ*) | քսեցին, քսին* (kʻsecʻin, kʻsin*) | |
subjunctive | ես | դու | նա | մենք | դուք | նրանք | |
present | քսեմ (kʻsem) | քսես (kʻses) | քսի (kʻsi) | քսենք (kʻsenkʻ) | քսեք (kʻsekʻ) | քսեն (kʻsen) | |
past | քսեի (kʻsei) | քսեիր (kʻseir) | քսեր (kʻser) | քսեինք (kʻseinkʻ) | քսեիք (kʻseikʻ) | քսեին (kʻsein) | |
conditional | ես | դու | նա | մենք | դուք | նրանք | |
future | կքսեմ (kkʻsem) | կքսես (kkʻses) | կքսի (kkʻsi) | կքսենք (kkʻsenkʻ) | կքսեք (kkʻsekʻ) | կքսեն (kkʻsen) | |
past | կքսեի (kkʻsei) | կքսեիր (kkʻseir) | կքսեր (kkʻser) | կքսեինք (kkʻseinkʻ) | կքսեիք (kkʻseikʻ) | կքսեին (kkʻsein) | |
imperative | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
— | քսի՛ր, քսի՛* (kʻsír, kʻsí*) | — | — | քսե՛ք, քսեցե՛ք** (kʻsékʻ, kʻsecʻékʻ**) | — | ||
*colloquial **dated |
-el negative conjugation (Eastern Armenian)
infinitive | չքսել (čʻkʻsel) | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
resultative participle | չքսած (čʻkʻsac) | ||||||
subject participle | չքսող (čʻkʻsoġ) | ||||||
person | singular | plural | |||||
1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
indicative | ես | դու | նա | մենք | դուք | նրանք | |
present | չեմ քսում (čʻem kʻsum) | չես քսում (čʻes kʻsum) | չի քսում (čʻi kʻsum) | չենք քսում (čʻenkʻ kʻsum) | չեք քսում (čʻekʻ kʻsum) | չեն քսում (čʻen kʻsum) | |
past imperfective | չէի քսում (čʻēi kʻsum) | չէիր քսում (čʻēir kʻsum) | չէր քսում (čʻēr kʻsum) | չէինք քսում (čʻēinkʻ kʻsum) | չէիք քսում (čʻēikʻ kʻsum) | չէին քսում (čʻēin kʻsum) | |
future | չեմ քսելու (čʻem kʻselu) | չես քսելու (čʻes kʻselu) | չի քսելու (čʻi kʻselu) | չենք քսելու (čʻenkʻ kʻselu) | չեք քսելու (čʻekʻ kʻselu) | չեն քսելու (čʻen kʻselu) | |
past future | չէի քսելու (čʻēi kʻselu) | չէիր քսելու (čʻēir kʻselu) | չէր քսելու (čʻēr kʻselu) | չէինք քսելու (čʻēinkʻ kʻselu) | չէիք քսելու (čʻēikʻ kʻselu) | չէին քսելու (čʻēin kʻselu) | |
present perfect | չեմ քսել (čʻem kʻsel) | չես քսել (čʻes kʻsel) | չի քսել (čʻi kʻsel) | չենք քսել (čʻenkʻ kʻsel) | չեք քսել (čʻekʻ kʻsel) | չեն քսել (čʻen kʻsel) | |
pluperfect | չէի քսել (čʻēi kʻsel) | չէիր քսել (čʻēir kʻsel) | չէր քսել (čʻēr kʻsel) | չէինք քսել (čʻēinkʻ kʻsel) | չէիք քսել (čʻēikʻ kʻsel) | չէին քսել (čʻēin kʻsel) | |
aorist (past perfective) | չքսեցի, չքսի* (čʻkʻsecʻi, čʻkʻsi*) | չքսեցիր, չքսիր* (čʻkʻsecʻir, čʻkʻsir*) | չքսեց (čʻkʻsecʻ) | չքսեցինք, չքսինք* (čʻkʻsecʻinkʻ, čʻkʻsinkʻ*) | չքսեցիք, չքսիք* (čʻkʻsecʻikʻ, čʻkʻsikʻ*) | չքսեցին, չքսին* (čʻkʻsecʻin, čʻkʻsin*) | |
subjunctive | ես | դու | նա | մենք | դուք | նրանք | |
present | չքսեմ (čʻkʻsem) | չքսես (čʻkʻses) | չքսի (čʻkʻsi) | չքսենք (čʻkʻsenkʻ) | չքսեք (čʻkʻsekʻ) | չքսեն (čʻkʻsen) | |
past | չքսեի (čʻkʻsei) | չքսեիր (čʻkʻseir) | չքսեր (čʻkʻser) | չքսեինք (čʻkʻseinkʻ) | չքսեիք (čʻkʻseikʻ) | չքսեին (čʻkʻsein) | |
conditional | ես | դու | նա | մենք | դուք | նրանք | |
future | չեմ քսի (čʻem kʻsi) | չես քսի (čʻes kʻsi) | չի քսի (čʻi kʻsi) | չենք քսի (čʻenkʻ kʻsi) | չեք քսի (čʻekʻ kʻsi) | չեն քսի (čʻen kʻsi) | |
past | չէի քսի (čʻēi kʻsi) | չէիր քսի (čʻēir kʻsi) | չէր քսի (čʻēr kʻsi) | չէինք քսի (čʻēinkʻ kʻsi) | չէիք քսի (čʻēikʻ kʻsi) | չէին քսի (čʻēin kʻsi) | |
imperative | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
— | մի՛ քսիր, մի՛ քսի* (mí kʻsir, mí kʻsi*) | — | — | մի՛ քսեք, մի՛ քսեցեք** (mí kʻsekʻ, mí kʻsecʻekʻ**) | — | ||
*colloquial **dated |
declension of the nominalized infinitive, u-type, inanimate (Eastern Armenian)
singular (singulare tantum) | ||||
---|---|---|---|---|
nominative | քսել (kʻsel) | |||
dative | քսելու (kʻselu) | |||
ablative | քսելուց (kʻselucʻ) | |||
instrumental | քսելով (kʻselov) | |||
locative | քսելում (kʻselum) | |||
definite forms | ||||
nominative | քսելը/քսելն (kʻselə/kʻseln) | |||
dative | քսելուն (kʻselun) | |||
1st person possessive forms (my) | ||||
nominative | քսելս (kʻsels) | |||
dative | քսելուս (kʻselus) | |||
ablative | քսելուցս (kʻselucʻs) | |||
instrumental | քսելովս (kʻselovs) | |||
locative | քսելումս (kʻselums) | |||
2nd person possessive forms (your) | ||||
nominative | քսելդ (kʻseld) | |||
dative | քսելուդ (kʻselud) | |||
ablative | քսելուցդ (kʻselucʻd) | |||
instrumental | քսելովդ (kʻselovd) | |||
locative | քսելումդ (kʻselumd) |
Derived terms
editFurther reading
edit- Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “քիս”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, page 580ab