चतुरङ्ग

Contents

SanskritEdit

EtymologyEdit

Compound of चतुर् ‎(catur, four) and अङ्ग ‎(aṅga, limb, member).

AdjectiveEdit

चतुरङ्ग ‎(cátur-aṅga)

  1. having 4 limbs (or extremities) (RV. X, 92, 11, ŚBr. XII)
    • RV 10.92.11
      ते हि दयावाप्र्थिवी भूरिरेतसा नराशंसश्चतुरङगोयमो.अदितिः |
      देवस्त्वष्टा दरविणोदा रभुक्षणः पररोदसी मरुतो विष्णुरर्हिरे ||
      te hi dyāvāpṛthivī bhūriretasā narāśaṃsaścaturaṅghoyamo.aditiḥ |
      devastvaṣṭā draviṇodā ṛbhukṣaṇaḥ prarodasī maruto viṣṇurarhire ||
      For these, the Earth and Heaven with their abundant seed, four-bodied Narāśaṁsa, Yama, Aditi,
      God Tvaṣṭar Wealth-bestower, the Ṛbhukṣaṇas, Rodasī, Maruts, Viṣṇu, claim and merit praise.
  2. (with बल ‎(bala, an army)) comprising (4 parts, viz.) elephants, chariots, cavalry, and infantry (MBh. III, 790, R. II, 51, 7)

DeclensionEdit

Masculine a-stem declension of चतुरङ्ग
Nom. sg. चतुरङगः ‎(caturaṅagaḥ)
Gen. sg. चतुरङगस्य ‎(caturaṅagasya)
Singular Dual Plural
Nominative चतुरङगः ‎(caturaṅagaḥ) चतुरङगौ ‎(caturaṅagau) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Vocative चतुरङग ‎(caturaṅaga) चतुरङगौ ‎(caturaṅagau) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Accusative चतुरङगम् ‎(caturaṅagam) चतुरङगौ ‎(caturaṅagau) चतुरङगान् ‎(caturaṅagān)
Instrumental चतुरङगेण ‎(caturaṅageṇa) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगैः ‎(caturaṅagaiḥ)
Dative चतुरङगाय ‎(caturaṅagāya) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगेभ्यः ‎(caturaṅagebhyaḥ)
Ablative चतुरङगात् ‎(caturaṅagāt) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगेभ्यः ‎(caturaṅagebhyaḥ)
Genitive चतुरङगस्य ‎(caturaṅagasya) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगाणाम् ‎(caturaṅagāṇām)
Locative चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगेषु ‎(caturaṅageṣu)
Feminine ā-stem declension of चतुरङ्ग
Nom. sg. चतुरङगा ‎(caturaṅagā)
Gen. sg. चतुरङगायाः ‎(caturaṅagāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative चतुरङगा ‎(caturaṅagā) चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Vocative चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Accusative चतुरङगाम् ‎(caturaṅagām) चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Instrumental चतुरङगया ‎(caturaṅagayā) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगाभिः ‎(caturaṅagābhiḥ)
Dative चतुरङगायै ‎(caturaṅagāyai) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगाभ्यः ‎(caturaṅagābhyaḥ)
Ablative चतुरङगायाः ‎(caturaṅagāyāḥ) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगाभ्यः ‎(caturaṅagābhyaḥ)
Genitive चतुरङगायाः ‎(caturaṅagāyāḥ) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगाणाम् ‎(caturaṅagāṇām)
Locative चतुरङगायाम् ‎(caturaṅagāyām) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगासु ‎(caturaṅagāsu)
Neuter a-stem declension of चतुरङ्ग
Nom. sg. चतुरङगम् ‎(caturaṅagam)
Gen. sg. चतुरङगस्य ‎(caturaṅagasya)
Singular Dual Plural
Nominative चतुरङगम् ‎(caturaṅagam) चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगाणि ‎(caturaṅagāṇi)
Vocative चतुरङग ‎(caturaṅaga) चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगाणि ‎(caturaṅagāṇi)
Accusative चतुरङगम् ‎(caturaṅagam) चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगाणि ‎(caturaṅagāṇi)
Instrumental चतुरङगेण ‎(caturaṅageṇa) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगैः ‎(caturaṅagaiḥ)
Dative चतुरङगा ‎(caturaṅagā) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगेभ्यः ‎(caturaṅagebhyaḥ)
Ablative चतुरङगात् ‎(caturaṅagāt) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगेभ्यः ‎(caturaṅagebhyaḥ)
Genitive चतुरङगस्य ‎(caturaṅagasya) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगाणाम् ‎(caturaṅagāṇām)
Locative चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगेषु ‎(caturaṅageṣu)

NounEdit

चतुरङ्ग ‎(cátur-aṅgam

  1. Cucumis utilissimus (?) (L.)
  2. name of a son of रोमपाद ‎(roma-pāda) or लोमपाद ‎(loma-pāda) (Hariv. 1697 f., BhP. IX, 23, 10)
  3. (scil. बल ‎(bala)) = चतुरङ्गबल ‎(cátur-aṅga-bala) (AV., Pariś. ??, MBh. IX, 446)
  4. (chess) a kind of chess (played by 4 parties) (Tithyād.)

DeclensionEdit

Masculine a-stem declension of चतुरङ्ग
Nom. sg. चतुरङगः ‎(caturaṅagaḥ)
Gen. sg. चतुरङगस्य ‎(caturaṅagasya)
Singular Dual Plural
Nominative चतुरङगः ‎(caturaṅagaḥ) चतुरङगौ ‎(caturaṅagau) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Vocative चतुरङग ‎(caturaṅaga) चतुरङगौ ‎(caturaṅagau) चतुरङगाः ‎(caturaṅagāḥ)
Accusative चतुरङगम् ‎(caturaṅagam) चतुरङगौ ‎(caturaṅagau) चतुरङगान् ‎(caturaṅagān)
Instrumental चतुरङगेण ‎(caturaṅageṇa) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगैः ‎(caturaṅagaiḥ)
Dative चतुरङगाय ‎(caturaṅagāya) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगेभ्यः ‎(caturaṅagebhyaḥ)
Ablative चतुरङगात् ‎(caturaṅagāt) चतुरङगाभ्याम् ‎(caturaṅagābhyām) चतुरङगेभ्यः ‎(caturaṅagebhyaḥ)
Genitive चतुरङगस्य ‎(caturaṅagasya) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगाणाम् ‎(caturaṅagāṇām)
Locative चतुरङगे ‎(caturaṅage) चतुरङगयोः ‎(caturaṅagayoḥ) चतुरङगेषु ‎(caturaṅageṣu)

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 0384
Read in another language