तरस्
Sanskrit
editAlternative scripts
editAlternative scripts
- তৰস্ (Assamese script)
- ᬢᬭᬲ᭄ (Balinese script)
- তরস্ (Bengali script)
- 𑰝𑰨𑰭𑰿 (Bhaiksuki script)
- 𑀢𑀭𑀲𑁆 (Brahmi script)
- တရသ် (Burmese script)
- તરસ્ (Gujarati script)
- ਤਰਸ੍ (Gurmukhi script)
- 𑌤𑌰𑌸𑍍 (Grantha script)
- ꦠꦫꦱ꧀ (Javanese script)
- 𑂞𑂩𑂮𑂹 (Kaithi script)
- ತರಸ್ (Kannada script)
- តរស៑ (Khmer script)
- ຕຣສ຺ (Lao script)
- തരസ് (Malayalam script)
- ᢠᠠᡵᠠᠰ᠌ (Manchu script)
- 𑘝𑘨𑘭𑘿 (Modi script)
- ᢐᠠᠷᠠᠰ (Mongolian script)
- 𑦽𑧈𑧍𑧠 (Nandinagari script)
- 𑐟𑐬𑐳𑑂 (Newa script)
- ତରସ୍ (Odia script)
- ꢡꢬꢱ꣄ (Saurashtra script)
- 𑆠𑆫𑆱𑇀 (Sharada script)
- 𑖝𑖨𑖭𑖿 (Siddham script)
- තරස් (Sinhalese script)
- 𑩫𑩼𑪁 𑪙 (Soyombo script)
- 𑚙𑚤𑚨𑚶 (Takri script)
- தரஸ் (Tamil script)
- తరస్ (Telugu script)
- ตรสฺ (Thai script)
- ཏ་ར་ས྄ (Tibetan script)
- 𑒞𑒩𑒮𑓂 (Tirhuta script)
- 𑨙𑨫𑨰𑨴 (Zanabazar Square script)
Etymology
editFrom the root तॄ (tṝ, “to pass through; traverse; swim; sail”).
Pronunciation
edit- (Vedic) IPA(key): (noun) /t̪ɐ́.ɾɐs̪/, (adjective) /t̪ɐ.ɾɐ́s̪/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ˈt̪ɐ.ɾɐs̪/
Noun
editतरस् • (táras) stem, n
- quickness, rapidity, speed, swiftness, velocity; energy, activeness
- a ferry
- c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 1.190.7:
- सं यं स्तुभो॒ऽवन॑यो॒ न यन्ति॑ समु॒द्रं न स्र॒वतो॒ रोध॑चक्राः ।
स वि॒द्वाँ उ॒भयं॑ चष्टे अ॒न्तर्बृह॒स्पति॒स्तर॒ आप॑श्च॒ गृध्रः॑ ॥- sáṃ yáṃ stúbhoʼvánayo ná yánti samudráṃ ná sraváto ródhacakrāḥ.
sá vidvā́m̐ ubháyaṃ caṣṭe antárbṛ́haspátistára ā́paśca gṛ́dhraḥ. - He to whom songs of praise go forth like torrents, as rivers, rolling between their banks, flow to the ocean; Bṛhaspati the wise, the eager, closely looks upon both, the ferry and the waters.
- sáṃ yáṃ stúbhoʼvánayo ná yánti samudráṃ ná sraváto ródhacakrāḥ.
- सं यं स्तुभो॒ऽवन॑यो॒ न यन्ति॑ समु॒द्रं न स्र॒वतो॒ रोध॑चक्राः ।
Declension
editNeuter as-stem declension of तरस् (táras) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | तरः táraḥ |
तरसी tárasī |
तरांसि tárāṃsi |
Vocative | तरः táraḥ |
तरसी tárasī |
तरांसि tárāṃsi |
Accusative | तरः táraḥ |
तरसी tárasī |
तरांसि tárāṃsi |
Instrumental | तरसा tárasā |
तरोभ्याम् tárobhyām |
तरोभिः tárobhiḥ |
Dative | तरसे tárase |
तरोभ्याम् tárobhyām |
तरोभ्यः tárobhyaḥ |
Ablative | तरसः tárasaḥ |
तरोभ्याम् tárobhyām |
तरोभ्यः tárobhyaḥ |
Genitive | तरसः tárasaḥ |
तरसोः tárasoḥ |
तरसाम् tárasām |
Locative | तरसि tárasi |
तरसोः tárasoḥ |
तरःसु táraḥsu |
Descendants
edit- Prakrit: 𑀢𑀭 (tara)
Adjective
editतरस् • (tarás) stem
Declension
editMasculine as-stem declension of तरस् (tarás) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | तराः tarā́ḥ |
तरसौ / तरसा¹ tarásau / tarásā¹ |
तरसः / तराः¹ tarásaḥ / tarā́ḥ¹ |
Vocative | तरः táraḥ |
तरसौ / तरसा¹ tárasau / tárasā¹ |
तरसः / तराः¹ tárasaḥ / tárāḥ¹ |
Accusative | तरसम् / तराम्¹ tarásam / tarā́m¹ |
तरसौ / तरसा¹ tarásau / tarásā¹ |
तरसः / तराः¹ tarásaḥ / tarā́ḥ¹ |
Instrumental | तरसा tarásā |
तरोभ्याम् taróbhyām |
तरोभिः taróbhiḥ |
Dative | तरसे taráse |
तरोभ्याम् taróbhyām |
तरोभ्यः taróbhyaḥ |
Ablative | तरसः tarásaḥ |
तरोभ्याम् taróbhyām |
तरोभ्यः taróbhyaḥ |
Genitive | तरसः tarásaḥ |
तरसोः tarásoḥ |
तरसाम् tarásām |
Locative | तरसि tarási |
तरसोः tarásoḥ |
तरःसु taráḥsu |
Notes |
|
Feminine ī-stem declension of तरसी (tarásī) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | तरसी tarásī |
तरस्यौ / तरसी¹ tarásyau / tarásī¹ |
तरस्यः / तरसीः¹ tarásyaḥ / tarásīḥ¹ |
Vocative | तरसि tárasi |
तरस्यौ / तरसी¹ tárasyau / tárasī¹ |
तरस्यः / तरसीः¹ tárasyaḥ / tárasīḥ¹ |
Accusative | तरसीम् tarásīm |
तरस्यौ / तरसी¹ tarásyau / tarásī¹ |
तरसीः tarásīḥ |
Instrumental | तरस्या tarásyā |
तरसीभ्याम् tarásībhyām |
तरसीभिः tarásībhiḥ |
Dative | तरस्यै tarásyai |
तरसीभ्याम् tarásībhyām |
तरसीभ्यः tarásībhyaḥ |
Ablative | तरस्याः / तरस्यै² tarásyāḥ / tarásyai² |
तरसीभ्याम् tarásībhyām |
तरसीभ्यः tarásībhyaḥ |
Genitive | तरस्याः / तरस्यै² tarásyāḥ / tarásyai² |
तरस्योः tarásyoḥ |
तरसीनाम् tarásīnām |
Locative | तरस्याम् tarásyām |
तरस्योः tarásyoḥ |
तरसीषु tarásīṣu |
Notes |
|
Neuter as-stem declension of तरस् (tarás) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | तरः taráḥ |
तरसी tarásī |
तरांसि tarā́ṃsi |
Vocative | तरः táraḥ |
तरसी tárasī |
तरांसि tárāṃsi |
Accusative | तरः taráḥ |
तरसी tarásī |
तरांसि tarā́ṃsi |
Instrumental | तरसा tarásā |
तरोभ्याम् taróbhyām |
तरोभिः taróbhiḥ |
Dative | तरसे taráse |
तरोभ्याम् taróbhyām |
तरोभ्यः taróbhyaḥ |
Ablative | तरसः tarásaḥ |
तरोभ्याम् taróbhyām |
तरोभ्यः taróbhyaḥ |
Genitive | तरसः tarásaḥ |
तरसोः tarásoḥ |
तरसाम् tarásām |
Locative | तरसि tarási |
तरसोः tarásoḥ |
तरःसु taráḥsu |
Further reading
edit- Monier Williams (1899) “तरस्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 439, column 1.
- Hellwig, Oliver (2010-2024) “taras”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.
- Apte, Vaman Shivram (1890) “तरस्”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan, page 763
- Arthur Anthony Macdonell (1893) “तरस्”, in A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout, London: Oxford University Press, page 107
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985) “taras”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 324
Categories:
- Sanskrit terms belonging to the root तॄ
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from the Proto-Indo-European root *terh₂-
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit neuter nouns
- Sanskrit terms with quotations
- Sanskrit as-stem nouns
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script