अनुलोम
Hindi
editEtymology
editLearned borrowing from Classical Sanskrit अनुलोम (anuloma).
Pronunciation
editAdjective
editअनुलोम • (anulom) (indeclinable)
- regular; in order (following an appropriate sequence); successive
- Antonym: प्रतिलोम (pratilom)
Further reading
edit- Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975) “अनुलोम”, in Hindī Śabdasāgara [lit. Sea of Hindi words] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 217
- Platts, John T. (1884) “अनुलोम”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co., page 98
- McGregor, Ronald Stuart (1993) “अनुलोम”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press, page 37
Sanskrit
editAlternative forms
editAlternative scripts
- অনুলোম (Assamese script)
- ᬅᬦᬸᬮᭀᬫ (Balinese script)
- অনুলোম (Bengali script)
- 𑰀𑰡𑰲𑰩𑰺𑰦 (Bhaiksuki script)
- 𑀅𑀦𑀼𑀮𑁄𑀫 (Brahmi script)
- အနုလောမ (Burmese script)
- અનુલોમ (Gujarati script)
- ਅਨੁਲੋਮ (Gurmukhi script)
- 𑌅𑌨𑍁𑌲𑍋𑌮 (Grantha script)
- ꦄꦤꦸꦭꦺꦴꦩ (Javanese script)
- 𑂃𑂢𑂳𑂪𑂷𑂧 (Kaithi script)
- ಅನುಲೋಮ (Kannada script)
- អនុលោម (Khmer script)
- ອນຸໂລມ (Lao script)
- അനുലോമ (Malayalam script)
- ᠠᠨᡠᠯᠣᠮᠠ (Manchu script)
- 𑘀𑘡𑘳𑘩𑘻𑘦 (Modi script)
- ᠠᠨᠤᠯᠣᠸᠠᠮᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦠𑧁𑧔𑧉𑧜𑧆 (Nandinagari script)
- 𑐀𑐣𑐸𑐮𑑀𑐩 (Newa script)
- ଅନୁଲୋମ (Odia script)
- ꢂꢥꢸꢭꣂꢪ (Saurashtra script)
- 𑆃𑆤𑆶𑆬𑆾𑆩 (Sharada script)
- 𑖀𑖡𑖲𑖩𑖺𑖦 (Siddham script)
- අනුලොම (Sinhalese script)
- 𑩐𑩯𑩒𑩽𑩕𑩴 (Soyombo script)
- 𑚀𑚝𑚰𑚥𑚴𑚢 (Takri script)
- அநுலோம (Tamil script)
- అనులోమ (Telugu script)
- อนุโลม (Thai script)
- ཨ་ནུ་ལོ་མ (Tibetan script)
- 𑒁𑒢𑒳𑒪𑒼𑒧 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨝𑨃𑨬𑨆𑨢 (Zanabazar Square script)
Etymology
editCompound of अनु- (ánu-, “along; following”) + लोम (loma, “body hair”), literally “in the direction of hair growth”
Pronunciation
edit- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɐ.n̪uˈl̪oː.mɐ/
Adjective
editअनुलोम • (anuloma) stem
- regular; in order (following an appropriate sequence); successive
- Antonym: प्रतिलोम (pratiloma)
- (by extension) favourable; agreeable
- c. 400 BCE, Mahābhārata 6.114.36:
- तस्य वाक्यस्य निधने प्रादुरासीच्छिवोऽनिलः।
अनुलोमः सुगन्धी च पृषतैश्च समन्वितः॥- tasya vākyasya nidhane prādurāsīcchivoʼnilaḥ.
anulomaḥ sugandhī ca pṛṣataiśca samanvitaḥ. - When these words died out, Śiva as Wind manifested,
soothing, bearing fragrance, and full of water droplets.
- tasya vākyasya nidhane prādurāsīcchivoʼnilaḥ.
- तस्य वाक्यस्य निधने प्रादुरासीच्छिवोऽनिलः।
Declension
editMasculine a-stem declension of अनुलोम (anuloma) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | अनुलोमः anulomaḥ |
अनुलोमौ anulomau |
अनुलोमाः anulomāḥ |
Vocative | अनुलोम anuloma |
अनुलोमौ anulomau |
अनुलोमाः anulomāḥ |
Accusative | अनुलोमम् anulomam |
अनुलोमौ anulomau |
अनुलोमान् anulomān |
Instrumental | अनुलोमेन anulomena |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमैः anulomaiḥ |
Dative | अनुलोमाय anulomāya |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमेभ्यः anulomebhyaḥ |
Ablative | अनुलोमात् anulomāt |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमेभ्यः anulomebhyaḥ |
Genitive | अनुलोमस्य anulomasya |
अनुलोमयोः anulomayoḥ |
अनुलोमानाम् anulomānām |
Locative | अनुलोमे anulome |
अनुलोमयोः anulomayoḥ |
अनुलोमेषु anulomeṣu |
Feminine ā-stem declension of अनुलोमा (anulomā) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | अनुलोमा anulomā |
अनुलोमे anulome |
अनुलोमाः anulomāḥ |
Vocative | अनुलोमे anulome |
अनुलोमे anulome |
अनुलोमाः anulomāḥ |
Accusative | अनुलोमाम् anulomām |
अनुलोमे anulome |
अनुलोमाः anulomāḥ |
Instrumental | अनुलोमया anulomayā |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमाभिः anulomābhiḥ |
Dative | अनुलोमायै anulomāyai |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमाभ्यः anulomābhyaḥ |
Ablative | अनुलोमायाः anulomāyāḥ |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमाभ्यः anulomābhyaḥ |
Genitive | अनुलोमायाः anulomāyāḥ |
अनुलोमयोः anulomayoḥ |
अनुलोमानाम् anulomānām |
Locative | अनुलोमायाम् anulomāyām |
अनुलोमयोः anulomayoḥ |
अनुलोमासु anulomāsu |
Neuter a-stem declension of अनुलोम (anuloma) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | अनुलोमम् anulomam |
अनुलोमे anulome |
अनुलोमानि anulomāni |
Vocative | अनुलोम anuloma |
अनुलोमे anulome |
अनुलोमानि anulomāni |
Accusative | अनुलोमम् anulomam |
अनुलोमे anulome |
अनुलोमानि anulomāni |
Instrumental | अनुलोमेन anulomena |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमैः anulomaiḥ |
Dative | अनुलोमाय anulomāya |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमेभ्यः anulomebhyaḥ |
Ablative | अनुलोमात् anulomāt |
अनुलोमाभ्याम् anulomābhyām |
अनुलोमेभ्यः anulomebhyaḥ |
Genitive | अनुलोमस्य anulomasya |
अनुलोमयोः anulomayoḥ |
अनुलोमानाम् anulomānām |
Locative | अनुलोमे anulome |
अनुलोमयोः anulomayoḥ |
अनुलोमेषु anulomeṣu |
Further reading
edit- Apte, Vaman Shivram (1890) “अनुलोम”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan, page 106
- Monier Williams (1899) “अनुलोम”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 38/1.
- Hellwig, Oliver (2010-2024) “anuloma”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.
Categories:
- Hindi terms borrowed from Classical Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Classical Sanskrit
- Hindi terms derived from Classical Sanskrit
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Sanskrit compound terms
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit terms with quotations