Old Polish

edit

Etymology

edit

From albo +‎ . First attested in the 14th century.

Pronunciation

edit
  • IPA(key): (10th–15th CE) /alʲbɔ(ː)ʃ/
  • IPA(key): (15th CE) /alʲbɔʃ/, /alʲboʃ/

Conjunction

edit

alboż

  1. (emphatic, attested in Lesser Poland) or
    Synonym: albo
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎[1], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 84, 5:
      Aza na weky gnewacz se bødzesz nam? albosz rozczøgnesz gnew twoy (aut extendes iram tuam) od pocolena w pocolene?
      [Aza na wieki gniewać sie będziesz nam? alboż rozciągniesz gniew twoj (aut extendes iram tuam) od pokolenia w pokolenie?]
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎[2], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 29, 12:
      Aza spowadacz se bødze tobe proch, albosz ziawy prawdø twoiø (numquid confitebitur... aut annuntiabit)?
      [Aza spowiadać sie będzie tobie proch, alboż zjawi prawdę twoję (numquid confitebitur... aut annuntiabit)?]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[3], page 787:
      Czemu Pilat nie doczekał odpowiedzenia..., co by prawda była. Pirwe przeto, bo to pytanie potrzebowało ku naprawieniu dobrego czasu...; alboż tak możem rzec, iże tego dla bog tego nie przepuścił, ... bo nieprzyjaciel prawdy nie był dostojen słyszeć
      [Czemu Pilat nie doczekał odpowiedzenia..., co by prawda była. Pirwe przeto, bo to pytanie potrzebowało ku naprawieniu dobrego czasu...; alboż tak możem rzec, iże tegodla Bog tego nie przepuścił, ... bo nieprzyjaciel prawdy nie był dostojen słyszeć]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[4], page 557:
      Alboz, podlug svyątego Avgustyna, czemv by szye svadzyly, to yest nam na znamye
      [Alboż, podług świętego Augustyna, czemu by sie zwadzili, to jest nam na znamię]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[5], page 704:
      Alboz takoz, yze snadz dom Cayphaszov byl vyelyky, yze mogl krola schovacz
      [Alboż takoż, iże snadź dom Kaifaszow był wieliki, iże mogł krola schować]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[6], page 547:
      Albosz dobrze yemv by bylo, by szye byl nye narodzyl, podlug pospolney przemovy: lyepyey by nye bycz, nyzlyby slye bycz
      [Alboż dobrze jemu by było, by sie był nie narodził, podług pospolnej przemowy: lepiej by nie być, niżliby źle być]
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎[7], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 87, 11:
      Zzali martwim bødzesz czinicz dziwi, albosz lekarze wzkrzeszø?
      [Azali martwym będziesz czynić dziwy? Alboż lekarze wskrzeszą?]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[8], page 324:
      Albosz yest yedno slovo, ktore yest rzekl svyąthy Llucasz zydowszky deutroprokoran, a ny laczynsky vtore pyrwe secundo primo
      [Alboż jest jedno słowo, ktore jest rzekł święty Łukasz [żydowski] [grecki] deut[e]roproto[ra]n, a my łaciński wtore pirwe secundo primu[m]]

Descendants

edit
  • Polish: alboż

References

edit
  • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “alboż”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Polish

edit

Etymology

edit

Inherited from Old Polish alboż. By surface analysis, albo +‎ .

Pronunciation

edit
  • IPA(key): /ˈal.bɔʂ/
  • (Middle Polish) IPA(key): /ˈal.bɔʂ/, /ˈal.boʂ/
  • Audio:(file)
  • Rhymes: -albɔʂ
  • Syllabification: al‧boż

Conjunction

edit

alboż

  1. (Middle Polish, emphatic) or
    Synonym: albo
    Antonyms: ani, i, ni, oraz

Particle

edit

alboż

  1. (archaic) used to express the speaker's doubt or surprise
    Synonyms: albo, czy, czyż
    Alboż to będzie przydatne?Do you really think this is going to be handy?

Further reading

edit
  • alboż in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • alboż in Polish dictionaries at PWN
  • Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “alboż”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
  • ALBOŻ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 2020 June 2
  • Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “alboż”, in Słownik języka polskiego
  • Aleksander Zdanowicz (1861) “alboż”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
  • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “alboż”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 22