կեանք

Contents

Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

կեամ (keam) +‎ -անք (-ankʿ)

NounEdit

կեանք (keankʿpl

  1. life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world
    խստամբեր կեանք‎ ― xstamber keankʿan austere life
    դժոխըմբեր կեանք‎ ― džoxəmber keankʿa frightful or insupportable life
    բազմավրդով կեանք‎ ― bazmavrdov keankʿa checkered life
    վտանգալից կեանք‎ ― vtangalicʿ keankʿa perilous or hazardous life
    վատ կեանք‎ ― vat keankʿa base life
    չարակեաց կեանք‎ ― čʿarakeacʿ keankʿa wretched life
    անգործ կեանք‎ ― angorc keankʿan unoccupied or idle life
    ունայն կեանք‎ ― unayn keankʿa useless life
    անպաճոյճ կեանք‎ ― anpačoyč keankʿa simple life
    սակաւապէտ կեանք‎ ― sakawapēt keankʿa frugal life
    շինական կեանք‎ ― šinakan keankʿa rural life
    վաստակասէր կեանք‎ ― vastakasēr keankʿa laborious life
    ժիր կեանք‎ ― žir keankʿan active life
    զգաստ կեանք‎ ― zgast keankʿa sober life
    անարատ կեանք‎ ― anarat keankʿa pure life
    բարեկարգ կեանք‎ ― barekarg keankʿa regular life
    չափաւոր կեանք‎ ― čʿapʿawor keankʿa moderate life
    տեսական կեանք‎ ― tesakan keankʿa contemplative life
    անհոգ կեանք‎ ― anhog keankʿa careless life
    անդորրաւետ կեանք‎ ― andorrawet keankʿa quiet or tranquil life
    խաղաղաւէտ կեանք‎ ― xałaławēt keankʿa peaceful life
    փափկասուն կեանք‎ ― pʿapʿkasun keankʿa delectable life
    հեշտալի կեանք‎ ― heštali keankʿan effeminate or luxurious life
    զուարճալից կեանք‎ ― zuarčalicʿ keankʿan agreeable life
    սոսկական վարել կեանս‎ ― soskakan varel keansto lead a private life
    անզբօս վարել կեանս‎ ― anzbōs varel keansto lead a serious life
    հովուական վարել կեանս‎ ― hovuakan varel keansto lead a pastoral life
    ցկեանս‎ ― cʿkeansfor life
    ի կեանս իմ‎ ― i keans imin all my life
    երբէք ի կեանս իմ‎ ― erbēkʿ i keans imnever in my life
    զամենայն աւուրս կենաց իմոց‎ ― zamenayn awurs kenacʿ imocʿfor my whole lifetime
    յաւիտենական, հանդերձեալ կեանք‎ ― yawitenakan, handerjeal keankʿeternal life, the life to come, the next world
    ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենաց‎ ― əntʿacʿkʿ, erkarutʿiwn ew vaxčan kenacʿthe course, the duration and the end of life
    մեկին/ամփոփ կեանք‎ ― mekin/ampʿopʿ keankʿa retired life
    անշուք/աննշան կեանք‎ ― anšukʿ/annšan keankʿobscure life, life of obscurity
    կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրից‎ ― keankʿ zerc i hogocʿ ew i kricʿa life free from passion, uneasiness or anxieties
    հասարակաց վարել կեանս‎ ― hasarakacʿ varel keansto live in common
    բերկրալից, հաճոյական վարել կեանս‎ ― berkralicʿ, hačoyakan varel keansto lead a happy, comfortable life
    դողալ ի վերայ կենաց ուրուք‎ ― dołal i veray kenacʿ urukʿto tremble for another's life or days
    կեանս պարգեւել‎ ― keans pargewelto grant life to
    շահել զկեանս‎ ― šahel zkeansto gain one's living
    ի վտանգ արկանել զկեանս‎ ― i vtang arkanel zkeansto imperil, to hazard or expose one's life to danger
    ազատել կամ կորուսանել զկեանս‎ ― azatel kam korusanel zkeansto save or lose the life
    ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանել‎ ― i kenacʿ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanelto deprive of life, to put to death, to kill
    ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել‎ ― ənd mēǰ kenacʿ ew mahu linelto be a question of life or death
    ի կենաց անկանել, պակասել‎ ― i kenacʿ ankanel, pakaselto lose one's life, to die
    հրաժարել ի կենաց‎ ― hražarel i kenacʿto renounce life
    փոխիլ ի կենաց աստի‎ ― pʿoxil i kenacʿ astito make one's exit from this world
    ելանել ի կենաց‎ ― elanel i kenacʿto depart this life
    սուղն են կեանք‎ ― sułn en keankʿlife is short
    ի վտանգի կան կեանք նորա‎ ― i vtangi kan keankʿ norahis life is in danger
    ընդ կեանս եւ ընդ մահ‎ ― ənd keans ew ənd mahhalf alive and half dead
    տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա‎ ― tal tacʿ zkeans im vasn noraI would lay down my life for him or her
    ի կեանս եւ ի մահու‎ ― i keans ew i mahuin life and death
    ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանս‎ ― žamanakn ē ostayn kenacʿ/or hinu zkeanstime is the stuff that life is made of
    ըստ կենաց եւ վախճանն‎ ― əst kenacʿ ew vaxčannpeople die as they live

DeclensionEdit

Usage notesEdit

The word has the following combining forms:

  • կեան- (kean-) (when stressed)
  • կեն- (ken-) (when unstressed)
  • կեանս- (keans-) (the plural accusative)
  • կենս- (kens-) (the former unstressed)
  • կենց- (kencʿ-), from *կեանց (*keancʿ), the older genitive/dative of կեանք (keankʿ) replaced later by կենաց (kenacʿ)
  • կենդ- (kend-), from կեն- (ken-)
  • կենդան- (kendan-), from կենդ- (kend-) + -ան (-an)

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “կեանք”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “կեանք”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “կեալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935