ხელმწიფე
Georgian
editEtymology
editFrom Old Georgian ჴელმწიფჱ (qelmc̣ipē); equivalent to ხელი (xeli) + მწიფე (mc̣ipe).
Pronunciation
editNoun
editხელმწიფე • (xelmc̣ipe) (plural ხელმწიფეები)
Inflection
edit Declension of ხელმწიფე (see Georgian declension)
singular | plural | archaic plural | |
---|---|---|---|
nominative | ხელმწიფე (xelmc̣ipe) | ხელმწიფეები (xelmc̣ipeebi) | ხელმწიფენი (xelmc̣ipeni) |
ergative | ხელმწიფემ (xelmc̣ipem) | ხელმწიფეებმა (xelmc̣ipeebma) | ხელმწიფეთ(ა) (xelmc̣ipet(a)) |
dative | ხელმწიფეს(ა) (xelmc̣ipes(a)) | ხელმწიფეებს(ა) (xelmc̣ipeebs(a)) | ხელმწიფეთ(ა) (xelmc̣ipet(a)) |
genitive | ხელმწიფის(ა) (xelmc̣ipis(a)) | ხელმწიფეების(ა) (xelmc̣ipeebis(a)) | ხელმწიფეთ(ა) (xelmc̣ipet(a)) |
instrumental | ხელმწიფით(ა) (xelmc̣ipit(a)) | ხელმწიფეებით(ა) (xelmc̣ipeebit(a)) | |
adverbial | ხელმწიფედ(ა) (xelmc̣iped(a)) | ხელმწიფეებად(ა) (xelmc̣ipeebad(a)) | |
vocative | ხელმწიფევ (xelmc̣ipev) | ხელმწიფეებო (xelmc̣ipeebo) | ხელმწიფენო (xelmc̣ipeno) |
Notes: archaic plurals might not exist. |
Postpositional inflection of ხელმწიფე (see Georgian postpositions)
postpositions taking a dative case | singular | plural |
---|---|---|
-ზე (on - ) | ხელმწიფეზე (xelmc̣ipeze) | ხელმწიფეებზე (xelmc̣ipeebze) |
-თან (near - ) | ხელმწიფესთან (xelmc̣ipestan) | ხელმწიფეებთან (xelmc̣ipeebtan) |
-ში (in - ) | ხელმწიფეში (xelmc̣ipeši) | ხელმწიფეებში (xelmc̣ipeebši) |
-ვით (like a - ) | ხელმწიფესავით (xelmc̣ipesavit) | ხელმწიფეებივით (xelmc̣ipeebivit) |
postpositions taking a genitive case | singular | plural |
-თვის (for - ) | ხელმწიფისთვის (xelmc̣ipistvis) | ხელმწიფეებისთვის (xelmc̣ipeebistvis) |
-ებრ (like a - ) | ხელმწიფისებრ (xelmc̣ipisebr) | ხელმწიფეებისებრ (xelmc̣ipeebisebr) |
-კენ (towards - ) | ხელმწიფისკენ (xelmc̣ipisḳen) | ხელმწიფეებისკენ (xelmc̣ipeebisḳen) |
-გან (from/of - ) | ხელმწიფისგან (xelmc̣ipisgan) | ხელმწიფეებისგან (xelmc̣ipeebisgan) |
postpositions taking an instrumental case | singular | plural |
-დან (from / since - ) | ხელმწიფიდან (xelmc̣ipidan) | ხელმწიფეებიდან (xelmc̣ipeebidan) |
-ურთ (together with - ) | ხელმწიფითურთ (xelmc̣ipiturt) | ხელმწიფეებითურთ (xelmc̣ipeebiturt) |
postpositions taking an adverbial case | singular | plural |
-მდე (up to - ) | ხელმწიფემდე (xelmc̣ipemde) | ხელმწიფეებამდე (xelmc̣ipeebamde) |
Derived terms
edit- სახელმწიფოებრივი (saxelmc̣ipoebrivi)
- სახელმწიფო (saxelmc̣ipo)
Related terms
edit- ხელეწიფება (xelec̣ipeba)
Descendants
edit- → Bats: ხემწიფ (xemc̣ip)
- → Mingrelian: ხენწიფე (xenc̣ipe)
- → Svan: ხელწიფ (xelc̣ip), ხელწიფხ (xelc̣ipx), ხენწიფხე (xenc̣ipxe), ხენწიფ (xenc̣ip), ხელმწიფ (xelmc̣ip)
Further reading
edit- Abulaʒe, Ilia (1973) “ხელმწიფე”, in Ʒveli kartuli enis leksiḳoni (masalebi) [Dictionary of Old Georgian (Materials)][1] (in Georgian), Tbilisi: Metsniereba, page 568