आर्द्र
Hindi
editEtymology
editLearned borrowing from Sanskrit आर्द्र (ārdrá). Doublet of आला (ālā) and ओदा (odā).
Pronunciation
editAdjective
editआर्द्र • (ārdra) (indeclinable)
References
edit- Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975) “आर्द्र”, in Hindī Śabdasāgara [lit. Sea of Hindi words] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
- McGregor, Ronald Stuart (1993) “आर्द्र”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
- Platts, John T. (1884) “आर्द्र”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co.
Sanskrit
editAlternative scripts
editAlternative scripts
- আৰ্দ্ৰ (Assamese script)
- ᬆᬃᬤ᭄ᬭ (Balinese script)
- আর্দ্র (Bengali script)
- 𑰁𑰨𑰿𑰟𑰿𑰨 (Bhaiksuki script)
- 𑀆𑀭𑁆𑀤𑁆𑀭 (Brahmi script)
- အာရ်္ဒြ (Burmese script)
- આર્દ્ર (Gujarati script)
- ਆਰ੍ਦ੍ਰ (Gurmukhi script)
- 𑌆𑌰𑍍𑌦𑍍𑌰 (Grantha script)
- ꦄꦴꦂꦢꦿ (Javanese script)
- 𑂄𑂩𑂹𑂠𑂹𑂩 (Kaithi script)
- ಆರ್ದ್ರ (Kannada script)
- អាទ៌្រ (Khmer script)
- ອາຣ຺ທ຺ຣ (Lao script)
- ആര്ദ്ര (Malayalam script)
- ᠠ᠊ᠠᡵᡩᡵᠠ (Manchu script)
- 𑘁𑘨𑘿𑘟𑘿𑘨 (Modi script)
- ᠠᢗᠷᢑᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦡𑧈𑧠𑦿𑧠𑧈 (Nandinagari script)
- 𑐁𑐬𑑂𑐡𑑂𑐬 (Newa script)
- ଆର୍ଦ୍ର (Odia script)
- ꢃꢬ꣄ꢣ꣄ꢬ (Saurashtra script)
- 𑆄𑆫𑇀𑆢𑇀𑆫 (Sharada script)
- 𑖁𑖨𑖿𑖟𑖿𑖨 (Siddham script)
- ආර්ද්ර (Sinhalese script)
- 𑩐𑩛𑩼 𑪙𑩭 𑪙𑩼 (Soyombo script)
- 𑚁𑚤𑚶𑚛𑚶𑚤 (Takri script)
- ஆர்த்³ர (Tamil script)
- ఆర్ద్ర (Telugu script)
- อารฺทฺร (Thai script)
- ཨཱ་རྡྲ (Tibetan script)
- 𑒂𑒩𑓂𑒠𑓂𑒩 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨊𑨫𑩇𑨛𑩇𑨫 (Zanabazar Square script)
Etymology
editDerived from the root अर्द् (ard, “to dissolve”).[1]
Pronunciation
editProper noun
editआर्द्र • (ārdrá) stem, m
Declension
editMasculine a-stem declension of आर्द्र (ārdrá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | आर्द्रः ārdráḥ |
आर्द्रौ / आर्द्रा¹ ārdraú / ārdrā́¹ |
आर्द्राः / आर्द्रासः¹ ārdrā́ḥ / ārdrā́saḥ¹ |
Vocative | आर्द्र ā́rdra |
आर्द्रौ / आर्द्रा¹ ā́rdrau / ā́rdrā¹ |
आर्द्राः / आर्द्रासः¹ ā́rdrāḥ / ā́rdrāsaḥ¹ |
Accusative | आर्द्रम् ārdrám |
आर्द्रौ / आर्द्रा¹ ārdraú / ārdrā́¹ |
आर्द्रान् ārdrā́n |
Instrumental | आर्द्रेण ārdréṇa |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रैः / आर्द्रेभिः¹ ārdraíḥ / ārdrébhiḥ¹ |
Dative | आर्द्राय ārdrā́ya |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Ablative | आर्द्रात् ārdrā́t |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Genitive | आर्द्रस्य ārdrásya |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्राणाम् ārdrā́ṇām |
Locative | आर्द्रे ārdré |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्रेषु ārdréṣu |
Notes |
|
Noun
editआर्द्र • (ārdrá) stem, n
Declension
editNeuter a-stem declension of आर्द्र (ārdrá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | आर्द्रम् ārdrám |
आर्द्रे ārdré |
आर्द्राणि / आर्द्रा¹ ārdrā́ṇi / ārdrā́¹ |
Vocative | आर्द्र ā́rdra |
आर्द्रे ā́rdre |
आर्द्राणि / आर्द्रा¹ ā́rdrāṇi / ā́rdrā¹ |
Accusative | आर्द्रम् ārdrám |
आर्द्रे ārdré |
आर्द्राणि / आर्द्रा¹ ārdrā́ṇi / ārdrā́¹ |
Instrumental | आर्द्रेण ārdréṇa |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रैः / आर्द्रेभिः¹ ārdraíḥ / ārdrébhiḥ¹ |
Dative | आर्द्राय ārdrā́ya |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Ablative | आर्द्रात् ārdrā́t |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Genitive | आर्द्रस्य ārdrásya |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्राणाम् ārdrā́ṇām |
Locative | आर्द्रे ārdré |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्रेषु ārdréṣu |
Notes |
|
Adjective
editआर्द्र • (ārdrá) stem
- wet, moist, damp
- fresh, not dry, succulent, green (as a plant), living
- fresh, new
- soft, tender, full of feeling, warm
- loose, flaccid
Declension
editMasculine a-stem declension of आर्द्र (ārdrá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | आर्द्रः ārdráḥ |
आर्द्रौ / आर्द्रा¹ ārdraú / ārdrā́¹ |
आर्द्राः / आर्द्रासः¹ ārdrā́ḥ / ārdrā́saḥ¹ |
Vocative | आर्द्र ā́rdra |
आर्द्रौ / आर्द्रा¹ ā́rdrau / ā́rdrā¹ |
आर्द्राः / आर्द्रासः¹ ā́rdrāḥ / ā́rdrāsaḥ¹ |
Accusative | आर्द्रम् ārdrám |
आर्द्रौ / आर्द्रा¹ ārdraú / ārdrā́¹ |
आर्द्रान् ārdrā́n |
Instrumental | आर्द्रेण ārdréṇa |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रैः / आर्द्रेभिः¹ ārdraíḥ / ārdrébhiḥ¹ |
Dative | आर्द्राय ārdrā́ya |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Ablative | आर्द्रात् ārdrā́t |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Genitive | आर्द्रस्य ārdrásya |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्राणाम् ārdrā́ṇām |
Locative | आर्द्रे ārdré |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्रेषु ārdréṣu |
Notes |
|
Feminine ā-stem declension of आर्द्रा (ārdrā́) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | आर्द्रा ārdrā́ |
आर्द्रे ārdré |
आर्द्राः ārdrā́ḥ |
Vocative | आर्द्रे ā́rdre |
आर्द्रे ā́rdre |
आर्द्राः ā́rdrāḥ |
Accusative | आर्द्राम् ārdrā́m |
आर्द्रे ārdré |
आर्द्राः ārdrā́ḥ |
Instrumental | आर्द्रया / आर्द्रा¹ ārdráyā / ārdrā́¹ |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्राभिः ārdrā́bhiḥ |
Dative | आर्द्रायै ārdrā́yai |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्राभ्यः ārdrā́bhyaḥ |
Ablative | आर्द्रायाः / आर्द्रायै² ārdrā́yāḥ / ārdrā́yai² |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्राभ्यः ārdrā́bhyaḥ |
Genitive | आर्द्रायाः / आर्द्रायै² ārdrā́yāḥ / ārdrā́yai² |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्राणाम् ārdrā́ṇām |
Locative | आर्द्रायाम् ārdrā́yām |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्रासु ārdrā́su |
Notes |
|
Neuter a-stem declension of आर्द्र (ārdrá) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | आर्द्रम् ārdrám |
आर्द्रे ārdré |
आर्द्राणि / आर्द्रा¹ ārdrā́ṇi / ārdrā́¹ |
Vocative | आर्द्र ā́rdra |
आर्द्रे ā́rdre |
आर्द्राणि / आर्द्रा¹ ā́rdrāṇi / ā́rdrā¹ |
Accusative | आर्द्रम् ārdrám |
आर्द्रे ārdré |
आर्द्राणि / आर्द्रा¹ ārdrā́ṇi / ārdrā́¹ |
Instrumental | आर्द्रेण ārdréṇa |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रैः / आर्द्रेभिः¹ ārdraíḥ / ārdrébhiḥ¹ |
Dative | आर्द्राय ārdrā́ya |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Ablative | आर्द्रात् ārdrā́t |
आर्द्राभ्याम् ārdrā́bhyām |
आर्द्रेभ्यः ārdrébhyaḥ |
Genitive | आर्द्रस्य ārdrásya |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्राणाम् ārdrā́ṇām |
Locative | आर्द्रे ārdré |
आर्द्रयोः ārdráyoḥ |
आर्द्रेषु ārdréṣu |
Notes |
|
Derived terms
edit- आर्द्रक (ārdraka) (see there for further descendants)
Descendants
editTerms inherited from आर्द्र (ārdrá)
Terms inherited from *ālla < * ārdla:
Learned borrowings from आर्द्र (ārdrá)
References
edit- ^ Monier Williams (1899) “आर्द्र”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 152, column 1.
Further reading
edit- Apte, Vaman Shivram (1890) “आर्द्र”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985) “ārdrá”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 61
Categories:
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms derived from the Sanskrit root अर्द्
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Sanskrit
- Hindi doublets
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Hindi terms with rare senses
- Hindi formal terms
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit proper nouns
- Sanskrit proper nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit neuter nouns
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script