bezpieczny
Kashubian
editEtymology
editBorrowed from Polish bezpieczny.
Pronunciation
editAdjective
editbezpieczny (comparative bezpieczniészi, superlative nôbezpieczniészi, derived adverb bezpieczno or bezpiecznie)
Declension
editsingular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
nominative | bezpieczny | bezpiecznô | bezpieczné | bezpieczny | bezpieczné | |
genitive | bezpiecznégò | bezpieczny | bezpiecznégò | bezpiecznëch | ||
dative | bezpiecznémù | bezpieczny | bezpiecznémù | bezpiecznym | ||
accusative | bezpiecznégò | bezpieczny | bezpieczną | bezpieczné | bezpiecznëch | bezpieczné |
instrumental | bezpiecznym | bezpieczną | bezpiecznym | bezpiecznyma | ||
locative | bezpiecznym | bezpieczny | bezpiecznym | bezpiecznëch |
Further reading
edit- Stefan Ramułt (1893) “bezpječny”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 6
- Sychta, Bernard (1967) “bezṕečni”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 1 (A – Ǵ), Wrocław: Ossolineum, page 38
- Jan Trepczyk (1994) “bezpieczny”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
- Eùgeniusz Gòłąbk (2011) “bezpieczny”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi[1]
- “bezpieczny”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022
Old Polish
editEtymology
editUniverbation of bez (“without”) + piecza (“care, attention”) + -ny. First attested in the 15th century. Compare Latin securus (“safe, secure”) or Russian беспе́чный (bespéčnyj, “careless”).
Pronunciation
editAdjective
editbezpieczny (derived adverb bezpiecznie)
- safe, secure
- Synonyms: bezprzezpieczny, mirny, pewny, pokojny, przepieczny, przezpieczny, spokojny, upewny
- 1901 [15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 54:
- Cu bezpyecznemvprzewodv in comitatu tutele
- [Ku bezpiecznemu przewodu in comitatu tutele]
Descendants
edit- Masurian: bezpsiecnÿ
- Polish: bezpieczny, bezpieczen (archaic); beśpieczny, beśpieczen, biezpieczny (Middle Polish)
- → Kashubian: bezpieczny
- Silesian: bezpieczny
References
edit- Boryś, Wiesław (2005) “bezpieczny”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017) “bezpieczny”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “bezpieczny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bezpieczny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
editAlternative forms
editEtymology
editInherited from Old Polish bezpieczny. By surface analysis, univerbation of bez (“without”) + piecza (“care, attention”) + -ny. Compare Kashubian bezpieczny.
Pronunciation
edit- IPA(key): /bɛsˈpjɛt͡ʂ.nɨ/
- (Middle Polish) IPA(key): /bɛsˈpjɛt͡ʂ.nɨ/
Audio: (file) - Rhymes: -ɛt͡ʂnɨ
- Syllabification: bez‧piecz‧ny
Adjective
editbezpieczny (comparative bezpieczniejszy, superlative najbezpieczniejszy, derived adverb bezpiecznie)
- safe, secure (not posing danger or risk)
- Antonym: niebezpieczny
- Near-synonym: niegroźny
- bezpieczne miasto ― safe city
- safe, secure (not in danger)
- Jesteś bezpieczny. ― You are safe.
- safe (not risky)
- Near-synonym: pewny
- bezpieczny sposób ― safe way (of doing something)
- bezpieczny wybór ― safe choice
- bezpieczny rozwiązanie ― safe solution
- (obsolete) secure; unconcerned (not worried or concerned about someone or something)
- (obsolete) secured; protected [with od (+ genitive) ‘from whom/what’]
- Synonym: zabezpieczony
- (obsolete) sure, certain; convinced
- Synonyms: pewny, przekonany
- (obsolete) sure, certain; brave
- (obsolete, medicine) immune (unable to catch a disease)
- (Middle Polish) careless; reckless (too brave)
- (Middle Polish) safe; Further details are uncertain.
- 1564, J. Mączyński, Lexicon[2], page 49d:
- Certus, Pewny/ Bezpieczny, Wiádomy.
- [Certus, Pewny/ Bezpieczny, Wiadomy.]
Declension
editsingular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
nominative | bezpieczny | bezpieczna | bezpieczne | bezpieczni | bezpieczne | |
genitive | bezpiecznego | bezpiecznej | bezpiecznego | bezpiecznych | ||
dative | bezpiecznemu | bezpiecznej | bezpiecznemu | bezpiecznym | ||
accusative | bezpiecznego | bezpieczny | bezpieczną | bezpieczne | bezpiecznych | bezpieczne |
instrumental | bezpiecznym | bezpieczną | bezpiecznym | bezpiecznymi | ||
locative | bezpiecznym | bezpiecznej | bezpiecznym | bezpiecznych |
Derived terms
edit- ubezpieczyć pf, ubezpieczać impf
Related terms
editDescendants
edit- → Kashubian: bezpieczny
Further reading
edit- bezpieczny in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- bezpieczny in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bezpieczny, bezpieczen”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “BEZPIECZNY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 24.11.2021
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “bezpieczny”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “bezpieczny”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bezpieczny”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 129
Silesian
editEtymology
editInherited from Old Polish bezpieczny.
Pronunciation
editAdjective
editbezpieczny (comparative bezpieczniyjszy, superlative nojbezpieczniyjszy, derived adverb bezpiecznie)
- safe; secure
- Synonym: (obsolete) przespieczny
Conjugation/Declension
editsingular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine | neuter | feminine | virile | nonvirile | ||
nominative | bezpieczny | bezpieczne | bezpiecznŏ | bezpieczni | bezpieczne | |
genitive | bezpiecznego | bezpiecznyj | bezpiecznych | |||
dative | bezpiecznymu | bezpiecznyj | bezpiecznym | |||
accusative | animate | bezpiecznego | bezpieczne | bezpiecznõ | bezpiecznych | bezpieczne |
inanimate | bezpieczny | |||||
instrumental | bezpiecznym | bezpiecznōm | bezpiecznymi | |||
locative | bezpiecznym | bezpiecznyj | bezpiecznych | |||
vocative | bezpieczny | bezpieczne | bezpiecznŏ | bezpieczni | bezpieczne |
Derived terms
editFurther reading
edit- bezpieczny in silling.org
- Henryk Jaroszewicz (2022) “bezpiecznŏ”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 64
- Aleksandra Wencel (2023) “bezpjecny”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 55
- Kashubian terms borrowed from Polish
- Kashubian terms derived from Polish
- Kashubian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Kashubian/ɛt͡ʃni
- Rhymes:Kashubian/ɛt͡ʃni/3 syllables
- Kashubian lemmas
- Kashubian adjectives
- Kashubian hard adjectives
- Old Polish univerbations
- Old Polish terms suffixed with -ny
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish adjectives
- Old Polish terms with quotations
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish univerbations
- Polish terms suffixed with -ny
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɛt͡ʂnɨ
- Rhymes:Polish/ɛt͡ʂnɨ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish adjectives
- Polish terms with collocations
- Polish terms with usage examples
- Polish terms with obsolete senses
- pl:Medicine
- Middle Polish
- Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms with quotations
- Polish hard adjectives
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɛt͡ʂnɪ
- Rhymes:Silesian/ɛt͡ʂnɪ/3 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian adjectives