Contents

SanskritEdit

EtymologyEdit

From Proto-Indo-European *h₃rdʰwo- ‎(high, upright). Cognates include Ancient Greek ὀρθός ‎(orthós) and Latin arduus. Morphologically formed from verbal root वर्धति ‎(√vṛdh, to grow, elevate).

AdjectiveEdit

ऊर्ध्व ‎(ūrdhvá)

  1. rising or tending upwards, raised, elevated, erected, erect, upright, high, above
    • RV 1.36.13
      ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता |
      ऊर्ध्वोवाजस्य सनिता यदञ्जिभिर्वाघद्भिर्विह्वयामहे ||
      ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaye tiṣṭhā devo na savitā |
      ūrdhvovājasya sanitā yadañjibhirvāghadbhirvihvayāmahe ||
      Stand up erect to lend us aid, stand up like Savitar the God:
      Erect as strength-bestower we call aloud, with unguents and with priests, on thee.

DeclensionEdit

Masculine a-stem declension of ऊर्ध्व
Nom. sg. ऊर्ध्वः ‎(ūrdhvaḥ)
Gen. sg. ऊर्ध्वस्य ‎(ūrdhvasya)
Singular Dual Plural
Nominative ऊर्ध्वः ‎(ūrdhvaḥ) ऊर्ध्वौ ‎(ūrdhvau) ऊर्ध्वाः ‎(ūrdhvāḥ)
Vocative ऊर्ध्व ‎(ūrdhva) ऊर्ध्वौ ‎(ūrdhvau) ऊर्ध्वाः ‎(ūrdhvāḥ)
Accusative ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam) ऊर्ध्वौ ‎(ūrdhvau) ऊर्ध्वान् ‎(ūrdhvān)
Instrumental ऊर्ध्वेन ‎(ūrdhvena) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वैः ‎(ūrdhvaiḥ)
Dative ऊर्ध्वाय ‎(ūrdhvāya) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वेभ्यः ‎(ūrdhvebhyaḥ)
Ablative ऊर्ध्वात् ‎(ūrdhvāt) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वेभ्यः ‎(ūrdhvebhyaḥ)
Genitive ऊर्ध्वस्य ‎(ūrdhvasya) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वानाम् ‎(ūrdhvānām)
Locative ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वेषु ‎(ūrdhveṣu)
Feminine ā-stem declension of ऊर्ध्व
Nom. sg. ऊर्ध्वा ‎(ūrdhvā)
Gen. sg. ऊर्ध्वायाः ‎(ūrdhvāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative ऊर्ध्वा ‎(ūrdhvā) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वाः ‎(ūrdhvāḥ)
Vocative ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वाः ‎(ūrdhvāḥ)
Accusative ऊर्ध्वाम् ‎(ūrdhvām) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वाः ‎(ūrdhvāḥ)
Instrumental ऊर्ध्वया ‎(ūrdhvayā) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वाभिः ‎(ūrdhvābhiḥ)
Dative ऊर्ध्वायै ‎(ūrdhvāyai) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वाभ्यः ‎(ūrdhvābhyaḥ)
Ablative ऊर्ध्वायाः ‎(ūrdhvāyāḥ) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वाभ्यः ‎(ūrdhvābhyaḥ)
Genitive ऊर्ध्वायाः ‎(ūrdhvāyāḥ) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वानाम् ‎(ūrdhvānām)
Locative ऊर्ध्वायाम् ‎(ūrdhvāyām) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वासु ‎(ūrdhvāsu)
Neuter a-stem declension of ऊर्ध्व
Nom. sg. ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam)
Gen. sg. ऊर्ध्वस्य ‎(ūrdhvasya)
Singular Dual Plural
Nominative ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वानि ‎(ūrdhvāni)
Vocative ऊर्ध्व ‎(ūrdhva) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वानि ‎(ūrdhvāni)
Accusative ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वानि ‎(ūrdhvāni)
Instrumental ऊर्ध्वेन ‎(ūrdhvena) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वैः ‎(ūrdhvaiḥ)
Dative ऊर्ध्वा ‎(ūrdhvā) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वेभ्यः ‎(ūrdhvebhyaḥ)
Ablative ऊर्ध्वात् ‎(ūrdhvāt) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वेभ्यः ‎(ūrdhvebhyaḥ)
Genitive ऊर्ध्वस्य ‎(ūrdhvasya) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वानाम् ‎(ūrdhvānām)
Locative ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वेषु ‎(ūrdhveṣu)

Usage notesEdit

In Classical Sanskrit occurring chiefly in compounds.

NounEdit

ऊर्ध्व ‎(ūrdhván

  1. height, elevation
  2. anything placed above or higher (+ ablative)
    ऊर्ध्वं ‎(ūrdhvaṃ)-गच्छति ‎(√gam) — to go upwards or into heaven, die

DeclensionEdit

Neuter a-stem declension of ऊर्ध्व
Nom. sg. ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam)
Gen. sg. ऊर्ध्वस्य ‎(ūrdhvasya)
Singular Dual Plural
Nominative ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वानि ‎(ūrdhvāni)
Vocative ऊर्ध्व ‎(ūrdhva) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वानि ‎(ūrdhvāni)
Accusative ऊर्ध्वम् ‎(ūrdhvam) ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वानि ‎(ūrdhvāni)
Instrumental ऊर्ध्वेन ‎(ūrdhvena) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वैः ‎(ūrdhvaiḥ)
Dative ऊर्ध्वा ‎(ūrdhvā) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वेभ्यः ‎(ūrdhvebhyaḥ)
Ablative ऊर्ध्वात् ‎(ūrdhvāt) ऊर्ध्वाभ्याम् ‎(ūrdhvābhyām) ऊर्ध्वेभ्यः ‎(ūrdhvebhyaḥ)
Genitive ऊर्ध्वस्य ‎(ūrdhvasya) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वानाम् ‎(ūrdhvānām)
Locative ऊर्ध्वे ‎(ūrdhve) ऊर्ध्वयोः ‎(ūrdhvayoḥ) ऊर्ध्वेषु ‎(ūrdhveṣu)

PrepositionEdit

ऊर्ध्व ‎(ūrdhvá)

  1. in the sequel, in the later part (e.g. of a book or manuscript; because in Sanskrit manuscripts the later leaves stand above), subsequent, after (with ablative)
    अत ऊर्ध्वम् ‎(ata ūrdhvam), or इत ऊर्ध्वम् ‎(ita ūrdhvam) — hence forward, from that time forward, after that passage, hereafter
    ऊर्ध्वं संवत्सरात् ‎(ūrdhvaṃ saṃvatsarāt) — after a year
    ऊर्ध्वं देहात् ‎(ūrdhvaṃ dehāt), — after life, after death
  2. after, after the death of (+ ablative)
    ऊर्ध्वं पितुः ‎(ūrdhvaṃ pituḥ) — after the father's death
  3. in a high tone, aloud
Read in another language