koń
See also: Appendix:Variations of "kon"
Lower Sorbian
editNoun
editkoń m animal
Declension
editOld Polish
editEtymology
editInherited from Proto-Slavic *kòňь. First attested in the 14th century.
Pronunciation
editNoun
editkoń m animal (diminutive konik, augmentative koniowy or koński)
- (attested in Greater Poland, Masovia) horse (hoofed mammal, Equus ferus caballus, often used throughout history for riding and draft work)
- 1959 [1386], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 3, Poznań:
- Czso Krziwosandowi vkradzoni kone, tego Sandziwog vzitka ne ma
- [Czso Krzywosądowi ukradziony konie, tego Sędziwoj użytka nie ma]
- 1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 89r:
- Equirea uel equaria uel equaricia sunt greges equuorum proprie stado cony
- [Equirea uel equaria uel equaricia sunt greges equuorum proprie stado koni]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 10v:
- Antela est cingulus vel quod ante pectus equi tenditur eyn vorbog an eynem sattel pothpaszny pasz v konyą vel pothpyerszny pasz
- [Antela est cingulus vel quod ante pectus equi tenditur eyn vorbog an eynem sattel podpaszny pas u konia vel podpierśny pas]
- The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
Derived terms
editnouns
verbs
- trzepać konie impf
Related terms
editnouns
Descendants
editReferences
edit- Boryś, Wiesław (2005) “koń”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Sławski, Franciszek (1958-1965) “koń”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- Mańczak, Witold (2017) “koń”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “koń”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “koń”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “koń”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
editEtymology
editInherited from Old Polish koń.
Pronunciation
edit- IPA(key): /kɔɲ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈkɔɲ/, /ˈkoɲ/
Audio 1: (file) Audio 2: (file) Audio 3: (file) - Rhymes: -ɔɲ
- Syllabification: koń
- Homophone: Koń
Noun
editkoń m animal (diminutive konik, augmentative konisko, related adjective koński)
- horse (hoofed mammal, Equus ferus caballus, often used throughout history for riding and draft work)
- 1745-1746, Benedykt Joachim Chmielowski, Nowe Ateny[3], page 475:
- KOŃ jaki jest, każdy widzi.
- HORSE as it is everyone can see/everyone can see what it is.
- (chess) knight (chess piece, often in the shape of a horse's head, that is moved two squares in one direction and one at right angles to that direction in a single move, leaping over any intervening pieces)
- Synonym: skoczek
- (gymnastics) horse (piece of equipment with a body on two or four legs, approximately four feet high, sometimes (pommel horse) with two handles on top)
- ticket salesperson
- horse (children's toy resembling a horse)
- (in the plural) horse-drawn carriage
- (archaic, collective) horserider and horse
- (obsolete, education, Warsaw, school slang) F (bad or failing grade)
- Synonym: jedynka
- (obsolete) lazy person
- Synonym: leniwiec
- (obsolete) a type of siege engine similar to a battering ram
- (Middle Polish) a type of torture device
Declension
editDeclension of koń
Derived terms
editadjectives
adverbs
nouns
phrases
proverbs
verbs
- kopać się z koniem impf
- postawić na dobrego konia pf, stawiać na dobrego konia impf
- postawić na złego konia pf, stawiać na złego konia impf
- postawić wóz przed koniem pf, stawiać wóz przed koniem impf
- zjeść konia z kopytami pf
- znać się jak łyse konie impf
- zrobić w konia pf, robić w konia impf
- zwalić konia pf, walić konia impf
See also
editChess pieces in Polish · bierki szachowe (layout · text) | |||||
---|---|---|---|---|---|
król | hetman, królowa, królówka, dama | wieża | goniec, laufer, giermek | skoczek, koń, konik | pion, pionek |
Trivia
editAccording to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), koń is one of the most used words in Polish, appearing 15 times in scientific texts, 11 times in news, 3 times in essays, 28 times in fiction, and 25 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 82 times, making it the 781st most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
editFurther reading
edit- koń in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- konie in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- koń in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “koń”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “KOŃ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 27.03.2023
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “koń”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “koń”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “koń”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 460
- koń in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Categories:
- Lower Sorbian lemmas
- Lower Sorbian nouns
- Lower Sorbian masculine nouns
- Lower Sorbian animal nouns
- Lower Sorbian superseded forms
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish masculine nouns
- Old Polish animal nouns
- Greater Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Old Polish terms with uncertain meaning
- Kuyavia Old Polish
- zlw-opl:Horses
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 1-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɔɲ
- Rhymes:Polish/ɔɲ/1 syllable
- Polish terms with homophones
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish animal nouns
- Polish terms with quotations
- pl:Chess
- pl:Gymnastics
- Polish terms with archaic senses
- Polish collective nouns
- Polish terms with obsolete senses
- pl:Education
- Warsaw Polish
- Urban Polish
- Polish school slang
- Middle Polish
- pl:Horses
- pl:Occupations
- pl:People
- pl:Sports equipment
- pl:Torture
- pl:Toys
- pl:Vehicles
- pl:Weapons