शत

Contents

SanskritEdit

EtymologyEdit

From Proto-Indo-Iranian *ćatám, from Proto-Indo-European *ḱm̥tóm. Cognates include Avestan 𐬯𐬀𐬙𐬀 ‎(sata), Ancient Greek ἑκατόν ‎(hekatón), Latin centum, Old Church Slavonic съто ‎(sŭto), Lithuanian šimtas, Tocharian A känt, and Old English hundred (English hundred).

NumeralEdit

शत ‎(śatán, rarely m, at the end of a compound f(ī)

  1. hundred, used with numerals thus:
    एकाधिकं शतम् ‎(ekā*dhikaṃ śatam) or एकशतम् ‎(eka-śatam) — a hundred one, 101
    विंशत्यधिकं शतम् ‎(viṃśaty-adhikaṃ śatam) or विंशं शतम् ‎(viṃśaṃ śatam) — a hundred twenty, 120
    शते ‎(śate) or द्वे शते ‎(dve śate) or द्विशतम् ‎(dvi-śatam) or शतद्वयम् ‎(śata-dvayam) — 200
    त्रीणि शतानि ‎(trīṇi śatāni) or त्रिशतानि ‎(tri-śatāni) or शतत्रयम् ‎(śata-trayam) — 300
    षट्शतम् ‎(ṣaṭ-śatam) — 600
    1. or the compound becomes an ordinal
      द्विशत ‎(dvi-śata) — the 200th
      द्विकं शतम् ‎(dvikaṃ śatam), त्रिकं शतम् ‎(trikaṃ śatam) — 2, 3 per cent
      शतात्पर ‎(śatātpara) — beyond a hundred, exceeding 100
    2. the counted object is added either in the genitive, or in the same case as śata, or at the beginning of a compound
      शतम् पितरः ‎(śatam pitaraḥ) or शतम् पितॄणाम् ‎(śatam pitṝṇām) or पितृशतम् ‎(pitṛ-śatam) — a hundred ancestors
    3. rarely śatam is used as an indeclinable with an instrumental
      एषायुक्त परावतः सूर्यस्योदयनादधि |
      शतं रथेभिः सुभगोषा इयं वि यात्यभि मानुषान ||
      eṣāyukta parāvataḥ sūryasyodayanādadhi |
      śataṃ rathebhiḥ subhaghoṣā iyaṃ vi yātyabhi mānuṣān ||
      This Dawn hath yoked her steeds afar, beyond the rising of the Sun:
      Borne on a hundred chariots she, auspicious Dawn, advances on her way to Men.
    4. rarely occurs a masculine form in plural e.g. पञ्चशता रथान् ‎(pañca-śatā rathān)
    5. and śata n rarely in compounds of the following kind:
      चतुर्वर्षशतम् ‎(catur-varṣa-śatam) or चतुर्वर्षशतानि ‎(catur-varṣa-śatamtāni) — 400 years
  2. any very large number
    शतपत्त्र ‎(śata-pattra) — a hundred leaves etc.

DeclensionEdit

Neuter a-stem declension of शत
Nom. sg. शतम् ‎(śatam)
Gen. sg. शतस्य ‎(śatasya)
Singular Dual Plural
Nominative शतम् ‎(śatam) शते ‎(śate) शतानि ‎(śatāni)
Vocative शत ‎(śata) शते ‎(śate) शतानि ‎(śatāni)
Accusative शतम् ‎(śatam) शते ‎(śate) शतानि ‎(śatāni)
Instrumental शतेन ‎(śatena) शताभ्याम् ‎(śatābhyām) शतैः ‎(śataiḥ)
Dative शता ‎(śatā) शताभ्याम् ‎(śatābhyām) शतेभ्यः ‎(śatebhyaḥ)
Ablative शतात् ‎(śatāt) शताभ्याम् ‎(śatābhyām) शतेभ्यः ‎(śatebhyaḥ)
Genitive शतस्य ‎(śatasya) शतयोः ‎(śatayoḥ) शतानाम् ‎(śatānām)
Locative शते ‎(śate) शतयोः ‎(śatayoḥ) शतेषु ‎(śateṣu)
Masculine a-stem declension of शत
Nom. sg. शतः ‎(śataḥ)
Gen. sg. शतस्य ‎(śatasya)
Singular Dual Plural
Nominative शतः ‎(śataḥ) शतौ ‎(śatau) शताः ‎(śatāḥ)
Vocative शत ‎(śata) शतौ ‎(śatau) शताः ‎(śatāḥ)
Accusative शतम् ‎(śatam) शतौ ‎(śatau) शतान् ‎(śatān)
Instrumental शतेन ‎(śatena) शताभ्याम् ‎(śatābhyām) शतैः ‎(śataiḥ)
Dative शताय ‎(śatāya) शताभ्याम् ‎(śatābhyām) शतेभ्यः ‎(śatebhyaḥ)
Ablative शतात् ‎(śatāt) शताभ्याम् ‎(śatābhyām) शतेभ्यः ‎(śatebhyaḥ)
Genitive शतस्य ‎(śatasya) शतयोः ‎(śatayoḥ) शतानाम् ‎(śatānām)
Locative शते ‎(śate) शतयोः ‎(śatayoḥ) शतेषु ‎(śateṣu)
Feminine ī-stem declension of शत
Nom. sg. शती ‎(śatī)
Gen. sg. शत्याः ‎(śatyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative शती ‎(śatī) शत्यौ ‎(śatyau) शत्यः ‎(śatyaḥ)
Vocative शति ‎(śati) शत्यौ ‎(śatyau) शत्यः ‎(śatyaḥ)
Accusative शतीम् ‎(śatīm) शत्यौ ‎(śatyau) शतीः ‎(śatīḥ)
Instrumental शत्या ‎(śatyā) शतीभ्याम् ‎(śatībhyām) शतीभिः ‎(śatībhiḥ)
Dative शत्यै ‎(śatyai) शतीभ्याम् ‎(śatībhyām) शतीभ्यः ‎(śatībhyaḥ)
Ablative शत्याः ‎(śatyāḥ) शतीभ्याम् ‎(śatībhyām) शतीभ्यः ‎(śatībhyaḥ)
Genitive शत्याः ‎(śatyāḥ) शत्योः ‎(śatyoḥ) शतीनाम् ‎(śatīnām)
Locative शत्याम् ‎(śatyām) शत्योः ‎(śatyoḥ) शतीषु ‎(śatīṣu)

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 1048
Read in another language