Open main menu

Wiktionary β

Contents

ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Old Armenian սիրտ (sirt).

PronunciationEdit

NounEdit

սիրտ (sirt)

  1. (anatomy) heart
    սրտի կաթվածheart attack
    բարակ սիրտ ունենալbarak sirt unenalto be very sensitive, to get emotional or upset very easily
    գայլի սիրտ ուտելgayli sirt utelto be unafraid
    առյուծի սիրտ կրել՝ ունենալaṙyuci sirt krel, unenalto be courageous, to be lion-hearted
    ի սրտեi srtewith love, with passion
    սիրտ անելsirt anelto dare, to have the courage
    սիրտ առնելsirt aṙnelsame as սիրտ անել
    սիրտը բաց անել՝ բանալsirtə bacʿ anel, banal1) to open one's heart, to bare one's heart; 2) to get happy, to feel happy
    սիրտը գողանալsirtə gołanalto steal someone's heart
    սիրտը ալեկոծելsirtə alekocelto excite, to make emotional
    սիրտը ահու դող (ընկնել)sirtə ahu doł (ənknel)to lose heart, to be very afraid
    սիրտը ահու սարսափ գցելsirtə ahu sarsapʿ gcʿelto frighten, to scare
    սիրտը անցնելsirtə ancʿnelsee սիրտը գնալ
    սիրտս ասում էsirts asum ēmy heart is telling me
    սիրտը արյուն կոխելsirtə aryun koxelto be very afraid
    սիրտը արյուն լալsirtə aryun lalone's heart bleeds, to grieve or mourn very deeply
    սիրտը բարձր ու ցածր անելsirtə barjr u cʿacr anelto be emotional
    սիրտը բացsirtə bacʿwith a light heart, honest and genuine
    սիրտը բաց լինել՝ բացվելsirtə bacʿ linel, bacʿvelto be happy, to calm down, to feel light
    սիրտը բերանը գալsirtə beranə galto have one's heart in one's mouth
    սիրտը բերանիցը դուրս գալ / սիրտը բերանովը դուրս գալsirtə beranicʿə durs gal / sirtə beranovə durs galto get very upset, to be very annoyed
    սիրտը բռան մեջը հավաքելsirtə bṙan meǰə havakʿelto pick oneself up, to toughen up
    սիրտը բռնելsirtə bṙnelto stay strong, to be courageous
    սիրտը գնալsirtə gnalto weaken, to faint
    սիրտը գութ ընկնելsirtə gutʿ ənknelto be sorry, to regret
    սիրտը դաղելsirtə dałelto hurt very much, to sting
    սիրտը դատարկելsirtə datarkelto pour one's heart out, to get off one's chest
    սիրտը դողsirtə dołscared, frightened
    սիրտը դողալ / սիրտը դող ընկնելsirtə dołal / sirtə doł ənknelto be scared, to be frightened
    սիրտը ետ տալsirtə et talto vomit, to feel nauseous
    սիրտը երկյուղ ընկնելsirtə erkyuł ənknelto begin to feel scared or terrified
    սիրտը զարկելsirtə zarkelto feel sad, to be worried
    սիրտը թափելsirtə tʿapʿelsame as սիրտը ետ տալ
    սիրտը թեթևանալsirtə tʿetʿewanalto lighten up, to calm down
    սիրտը թեթևացնելsirtə tʿetʿewacʿnelto calm down
    սիրտը թնդալsirtə tʿndalto feel excited, to have a pounding heart
    սիրտը թպրտալsirtə tʿprtalto have a fluttering heart
    սիրտը թունդ առնել՝ ելնելsirtə tʿund aṙnel, elnelto suddenly feel excited, to suddenly have a fluttering heart
    սիրտը լալsirtə lalto be very sad, to weep one's heart out
    սիրտը լցնելsirtə lcʿnelto fill one's heart
    սիրտը լցվելsirtə lcʿvel1) to have one's heart filled; 2) to be felt very strongly
    սիրտը խաղս լինելsirtə xałs linelto flutter with happiness, to be excited
    սիրտը խառնելsirtə xaṙnelto feel nauseous, to feel sick
    սիրտը խոցել՝ խոցոտելsirtə xocʿel, xocʿotelto hurt, to grieve
    սիրտը խփելsirtə xpʿelto beat, to throb (of the heart)
    սիրտը ծուլ լինել՝ ելնելsirtə cul linel, elnelto be startled, to be scared; to skip a beat (of the heart)
    սիրտը ծփալsirtə cpʿalto get excited, to be happy
    սիրտը կախsirtə kaxhopeless, sad, doubtful
    սիրտը կասկած մտնել՝ ընկնելsirtə kaskac mtnel, ənknelto become suspicious, to doubt
    սիրտը կոտրելsirtə kotrel1) to hurt, to cause grief, to break someone's heart; 2) to feel grief, to be sad
    սիրտը կպչելsirtə kpčʿelto like, to fall in love
    սիրտը կտոր-կտոր անելsirtə ktor-ktor anelto break someone's heart, to upset
    սիրտը կտոր-կտոր լինելsirtə ktor-ktor linelto have one's heart broken, to hurt, to grieve
    սիրտը կտրատելsirtə ktratelto hurt, to grieve
    սիրտը կտրել (մեկից)sirtə ktrel (mekicʿ)1) to part with someone, to divorce someone, to forget; 2) to break up, to divorce, to part, to forget
    սիրտը կրակ գցելsirtə krak gcʿelto cause intense pain or distress
    սիրտը կրակ ընկնել / սիրտը կրակ դառնալsirtə krak ənknel / sirtə krak daṙnalto grieve, to hurt, to burn, to feel tormented
    սիրտը կրծելsirtə krcelto torment, to distress
    սիրտը կուչ գալsirtə kučʿ galto sting, to hurt
    սիրտը հալվելsirtə halvelto wear out, to thin out
    սիրտը հետը գնալsirtə hetə gnalto have one's heart set on something
    սիրտը հետը տանելsirtə hetə tanelto attract, to steal
    սիրտը հովանալsirtə hovanal1) to feel calm, to calm down; 2) to quench one's thirst
    սիրտը հովացնելsirtə hovacʿnelto calm down, to have peace of mind
    սիրտը ճաքելsirtə čakʿelto lose patience
    սիրտը ճխալsirtə čxalto get happy, to get excited
    սիրտը ճմլվելsirtə čmlvelto feel burdened, to be very distressed
    սիրտը մաշելsirtə mašel1) to suffer from grief or worry; 2) to suffer
    սիրտը մաշվելsirtə mašvelto suffer
    սիրտը մարելsirtə marelto feel weak or faint
    սիրտը գուշակելsirtə gušakelto predict, to foretell
    սիրտը մի մատ եղ (յուղ) կապելsirtə mi mat eł (yuł) kapelto get very happy
    սիրտը մխալsirtə mxalto feel tormented, to hurt, to wear out
    սիրտը մղկտալsirtə młktalto hurt, to grieve
    սիրտը մնալsirtə mnalto feel hurt, to be annoyed
    սիրտը մորմոքվելsirtə mormokʿvelto hurt, to grieve
    սիրտը մտնելsirtə mtnelto like someone, to become pleasant
    սիրտը նեղանալsirtə nełanalto feel bored, to feel annoyed
    սիրտը նստելsirtə nstelto calm down
    սիրտը նվաճելsirtə nvačelto attract, to conquer
    սիրտը շահելsirtə šahelto conquer someone’s heart with something, to coax
    սիրտը շարժելsirtə šarželto make emotional, to move
    սիրտը շարժվելsirtə šaržvelto become emotional, to be moved
    սիրտը շուռ բերելsirtə šuṙ berelto get angry, to get emotional
    սիրտը շուռ գալsirtə šuṙ galto get angry, to get emotional
    սիրտը շուռ տալsirtə šuṙ talsee սիրտը շուռ բերել
    սիրտը չդիմանալsirtə čʿdimanalto lose patience, to get emotional
    սիրտը պայթել՝ պատռելsirtə paytʿel, patṙelto get very angry
    սիրտը պինդ պահելsirtə pind pahelto remain calm, to stay courageous, to not lose heart
    սիրտը պղտորելsirtə płtorelto grow doubt, to become doutbful
    սիրտը պնդացնել՝ պնդելsirtə pndacʿnel, pndelto fight off fear, to become courageous
    սիրտը ջուր կրելsirtə ǰur krelto become numb, to freeze
    սիրտը սառչելsirtə saṙčʿelto become indifferent, to become cold-hearted
    սիրտը սեղմվելsirtə sełmvelto feel distressed
    սիրտը սևsirtə sewsad, depressed
    սիրտը սևանալsirtə sewanalto wear black, to be sad, to grieve
    սիրտը վախ ընկնելsirtə vax ənknelto get scared
    սիրտը վառելsirtə vaṙelto get very angry, to cause pain to someone
    սիրտը վառվելsirtə vaṙvelto feel very hurt
    սիրտը վկայելsirtə vkayelto predict, to foretell
    սիրտը վրան տաքանալsirtə vran takʿanalto start liking or loving someone, to warm up to someone
    սիրտը տակն ու վրա անելsirtə takn u vra anelto distress, to make emotional
    սիրտը տանելsirtə tanelto be patient, to cope with
    սիրտը տեղահան անելsirtə tełahan anelto distress, to make emotional
    սիրտը տեղահան լինելsirtə tełahan linelto be distressed, to be emotional
    սիրտը տեղից դուրս թռչելsirtə tełicʿ durs tʿṙčʿelto be very frightened, to be startled
    սիրտը տեղն ընկնելsirtə tełn ənknelto calm down, to be satisfied
    սիրտը տրաքելsirtə trakʿelsame as սիրտը պայթել
    սիրտը ցավելsirtə cʿavelto grieve, to hurt
    սիրտը ուտելsirtə utelto cause intense pain, to cause grief
    սիրտը փառավորվելsirtə pʿaṙavorvelto be very satisfied, to be very contented
    սիրտը փլչել՝ փլվելsirtə pʿlčʿel, pʿlvelto weep, to sob, to cry one's heart out, to cry one's eyes out
    սիրտը փշուր-փշուր լինելsirtə pʿšur-pʿšur linelto grieve intensely, to feel intense pain
    սիրտը փորն ընկնելsirtə pʿorn ənknelto feel very scared
    սիրտը փորում պար գալsirtə pʿorum par galto be very happy
    սիրտը փուլ գալsirtə pʿul galsame as սիրտը փլվել
    սիրտը փուխրsirtə pʿuxrsensitive, easily hurt or upset
    սիրտը քանդվելsirtə kʿandvelto cry, to sob, to have a broken heart
    սիրտը քաշելsirtə kʿašelto attract, to pull
    սիրտը քարsirtə kʿarhaving no conscience, being insensitive, having a heart of stone
    սիրտ ծակելsirt cakelto sting with hurtful words
    սիրտ մաշելsirt mašelto suffer, to worry, to be distressed
    սիրտն ահ ընկնելsirtn ah ənknelto be scared or terrified
    սիրտն անցնելsirtn ancʿnelto faint
    սիրտն առնելsirtn aṙnelto calm someone down, to win someone over
    սիրտն իմանալsirtn imanalto feel, to foretell
    սիրտն իջնելsirtn iǰnelto calm down
    սիրտ չունենալsirt čʿunenal1) not have the desire, not be in the mood; 2) to be heartless, to have no conscience
    սիրտ տալsirt talto encourage, to hearten, to embolden
    սրտի բաբախյունովsrti babaxyunovwith pain in one's heart, with grief, with pain
    սրտի գդալsrti gdalchest cavity, thoracic cavity (i.e., location of the heart)
    սրտի դողովsrti dołovwith fear, with fright, with a pounding heart
    սրտի ականջին խոսելsrti akanǰin xoselto be captivated, to be all ears
    սրտի արատsrti aratheart defect
    սրտի թույնը՝ մաղձը թափելsrti tʿuynə, małjə tʿapʿelto get very angry
    սրտի խորհուրդsrti xorhurdsecret, desire
    սրտի հատորsrti hatora close friend, a desirable person
    սրտին դանակ տաս՝ արյուն չի կաթիsrtin danak tas, aryun čʿi katʿito be deeply depressed, to be very sad
    սրտին դիպչել՝ կպչելsrtin dipčʿel, kpčʿelto hurt or offend someone with careless words
    սրտին սեղմելsrtin sełmelto embrace, to hug
    սրտի տախտակը դաղելsrti taxtakə dałelto hurt someone a lot
    սրտից արյուն գնալsrticʿ aryun gnalto be very depressed, to be hurt
    սրտի ձայնsrti jayninner voice, conscience
    սրտից արյուն կաթելsrticʿ aryun katʿelto be very depressed or sorrowful
    սրտին առնելsrtin aṙnelto become depressed or sorrowful
    սրտից հանելsrticʿ hanelto forget, to put out of one's mind
    սրտից ջուր խմելsrticʿ ǰur xmelto speak someone's language, to agree with someone or treat someone in a way that will appease them
    սրտից բեռ վերցնելsrticʿ beṙ vercʿnelto ease the pain, to be a weight off one's shoulders
    սրտով անց կենալsrtov ancʿ kenalto pass through one's mind, to appear
    սրտովը լինելsrtovə linelto be as one desires
    սրտովն անելsrtovn anelto bring about what someone desires
  2. (figuratively) heart (symbolic center of one's being, emotions, and sensibilities)
  3. (figuratively) heart (symbolic center of one's love, of one’s ability to love)
  4. heart (the central or most important part)
  5. (card games) hearts, one of the four suits of playing cards; a card of that suit
  6. person, being, individual
  7. (figuratively) inside, in the middle, innermost

DeclensionEdit

Derived termsEdit


Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Proto-Indo-European *ḱḗrdi-, from *ḱḗr (heart).

NounEdit

սիրտ (sirt)

  1. (anatomy) heart
    սիրտն բաբախէ, թնդայsirtn babaxē, tʿndaythe heart palpitates
  2. (figuratively) heart, soul, mind, intellect, memory, intelligence; courage, spirit, heart; heart, inmost thought; heart, centre
    հայրական սիրտhayrakan sirtpaternal heart
    մայրական սիրտmayrakan sirtmaternal heart
    գողտր սիրտgołtr sirttender heart
    զգայուն սիրտzgayun sirtfeeling or sensible heart
    խաղաղ/անդորր սիրտxałał/andorr sirtcalm heart
    խաղաղաւէտ սիրտxałaławēt sirtpacific heart
    երախտագէտ սիրտeraxtagēt sirtthankful heart
    ազնուական սիրտaznuakan sirtnoble heart
    բարի սիրտbari sirtgood heart
    ազնիւ սիրտazniw sirtexcellent heart
    վսեմախոհ սիրտvsemaxoh sirtelevated (high-minded) heart
    վեհ սիրտveh sirtgreat heart
    անվեհեր սիրտanveher sirtintrepid or dauntless heart
    անզգայ սիրտanzgay sirtunfeeling or insensible heart
    ապերախտ սիրտaperaxt sirtungrateful heart
    խիստ սիրտxist sirtflinty or obdurate heart
    ապականեալ սիրտapakaneal sirtspoilt or corrupt heart
    վատ սիրտvat sirtcraven or dastard heart
    անգութ սիրտangutʿ sirthard heart
    անողորմ սիրտanołorm sirtunmerciful or pitiless heart
    չար սիրտčʿar sirtcutting heart
    լքեալ սիրտlkʿeal sirtdejected or despondent heart
    բոլորով սրտիւ, ի բոլոր սրտէ, յամենայն սրտէ, սրտի մտօքbolorov srtiw, i bolor srtē, yamenayn srtē, srti mtōkʿwith all one's heart or soul, heartily, with good will, willingly, voluntarily
    առ սրտիaṙ srtithrough anger
    սրտի դիւրsrti diwrease, pleasure, contentment, satisfaction
    բարութիւն, խստութիւն սրտիbarutʿiwn, xstutʿiwn srtikindness, hardness or obduracy of heart
    հեռացուցանել յանձնէ զսիրտսheṙacʿucʿanel yanjnē zsirtsto alienate good will
    կրթել զսիրտkrtʿel zsirtto form the mind or character
    գերել զսիրտgerel zsirtto captivate, to gain the heart or affection
    յինքն արկանել զսիրտ ուրուքyinkʿn arkanel zsirt urukʿto gain a person's good
    յափշտակել զսիրտսyapʿštakel zsirtsto charm or gain all hearts
    գորովել, ժառանգել զսիրտgorovel, žaṙangel zsirtto touch, to move, affect or stir, to possess the heart
    տալ, նուիրել զսիրտ իւրtal, nuirel zsirt iwrto give one's heart
    խոտարեցուցանել զսիրտxotarecʿucʿanel zsirtto pervert, to deprave the heart
    խօսել ընդ սրտիxōsel ənd srtito speak to the heart
    սրտի մտօք վաստակելsrti mtōkʿ vastakelto labour heartily, to take to heart, to occupy oneself seriously with
    սիրտ ի բերան շրջելsirt i beran šrǰelto seek painfully for
    սրտի դիւր լինելsrti diwr linelto be in a state of contentment or tranquillity, to feel pleased, comfortable, contented
    խորհուրդք մեծամեծք ի սրտէ գան յառաջxorhurdkʿ mecameckʿ i srtē gan yaṙaǰgreat thoughts take their rise in the heart
    անկցի գութ ի սիրտ քոankcʿi gutʿ i sirt kʿolet your heart be touched
    նուաղեալ էր սիրտ նորաnuałeal ēr sirt norahis heart was weak
    հրճուէր ի սրտիhrčuēr i srtihe rejoiced from the bottom of his heart
    սիրտ իմ գելանիsirt im gelanimy heart is moved
    սիրտ ի բերանն էրsirt i berann ērhe struggled with death
    որ յաչաց հեռացու՝ ի սրտէ հեռացաւor yačʿacʿ heṙacʿu, i srtē heṙacʿawout of sight, out of mind
    լքումն սրտիlkʿumn srtifaintheartedness, despondency
    ուղիղ, անկեղծ սրտիւułił, ankełc srtiwsincerely, openheartedly, openly
    իջանել ի խորս սրտինiǰanel i xors srtinto descend into one's heart
    թափանցել ի խորս սրտինtʿapʿancʿel i xors srtinto penetrate the inmost recesses of one's heart
    ասել ի սրտի իւրումasel i srti iwrumto say within oneself, to say in one's heart
    ցաւօք սրտիcʿawōkʿ srtipainfully, regrettably

DeclensionEdit

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “սիրտ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “սիրտ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “սիրտ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press