Contents

ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Old Armenian սիրտ ‎(sirt).

PronunciationEdit

NounEdit

սիրտ ‎(sirt)

  1. (anatomy) heart
    սրտի կաթվածheart attack
    բարակ սիրտ ունենալ‎ ― barak sirt unenal ― to be very sensitive, to get emotional or upset very easily
    գայլի սիրտ ուտել‎ ― gayli sirt utel ― to be unafraid
    առյուծի սիրտ կրել՝ ունենալ‎ ― aṙyuci sirt krel, unenal ― to be courageous, to be lion-hearted
    ի սրտե‎ ― i srte ― with love, with passion
    սիրտ անել‎ ― sirt anel ― to dare, to have the courage
    սիրտ առնել‎ ― sirt aṙnelsame as սիրտ անել
    սիրտը բաց անել՝ բանալ‎ ― sirtə bacʿ anel, banal ― 1) to open one's heart, to bare one's heart; 2) to get happy, to feel happy
    սիրտը գողանալ‎ ― sirtə gołanal ― to steal someone's heart
    սիրտը ալեկոծել‎ ― sirtə alekocel ― to excite, to make emotional
    սիրտը ահու դող (ընկնել)‎ ― sirtə ahu doł (ənknel) ― to lose heart, to be very afraid
    սիրտը ահու սարսափ գցել‎ ― sirtə ahu sarsapʿ gcʿel ― to frighten, to scare
    սիրտը անցնել‎ ― sirtə ancʿnelsee սիրտը գնալ
    սիրտս ասում է‎ ― sirts asum ē ― my heart is telling me
    սիրտը արյուն կոխել‎ ― sirtə aryun koxel ― to be very afraid
    սիրտը արյուն լալ‎ ― sirtə aryun lal ― one's heart bleeds, to grieve or mourn very deeply
    սիրտը բարձր ու ցածր անել‎ ― sirtə barjr u cʿacr anel ― to be emotional
    սիրտը բաց‎ ― sirtə bacʿ ― with a light heart, honest and genuine
    սիրտը բաց լինել՝ բացվել‎ ― sirtə bacʿ linel, bacʿvel ― to be happy, to calm down, to feel light
    սիրտը բերանը գալ‎ ― sirtə beranə gal ― to have one's heart in one's mouth
    սիրտը բերանիցը դուրս գալ / սիրտը բերանովը դուրս գալ‎ ― sirtə beranicʿə durs gal / sirtə beranovə durs gal ― to get very upset, to be very annoyed
    սիրտը բռան մեջը հավաքել‎ ― sirtə bṙan meǰə havakʿel ― to pick oneself up, to toughen up
    սիրտը բռնել‎ ― sirtə bṙnel ― to stay strong, to be courageous
    սիրտը գնալ‎ ― sirtə gnal ― to weaken, to faint
    սիրտը գութ ընկնել‎ ― sirtə gutʿ ənknel ― to be sorry, to regret
    սիրտը դաղել‎ ― sirtə dałel ― to hurt very much, to sting
    սիրտը դատարկել‎ ― sirtə datarkel ― to pour one's heart out, to get off one's chest
    սիրտը դող‎ ― sirtə doł ― scared, frightened
    սիրտը դողալ / սիրտը դող ընկնել‎ ― sirtə dołal / sirtə doł ənknel ― to be scared, to be frightened
    սիրտը ետ տալ‎ ― sirtə et tal ― to vomit, to feel nauseous
    սիրտը երկյուղ ընկնել‎ ― sirtə erkyuł ənknel ― to begin to feel scared or terrified
    սիրտը զարկել‎ ― sirtə zarkel ― to feel sad, to be worried
    սիրտը թափել‎ ― sirtə tʿapʿelsame as սիրտը ետ տալ
    սիրտը թեթևանալ‎ ― sirtə tʿetʿewanal ― to lighten up, to calm down
    սիրտը թեթևացնել‎ ― sirtə tʿetʿewacʿnel ― to calm down
    սիրտը թնդալ‎ ― sirtə tʿndal ― to feel excited, to have a pounding heart
    սիրտը թպրտալ‎ ― sirtə tʿprtal ― to have a fluttering heart
    սիրտը թունդ առնել՝ ելնել‎ ― sirtə tʿund aṙnel, elnel ― to suddenly feel excited, to suddenly have a fluttering heart
    սիրտը լալ‎ ― sirtə lal ― to be very sad, to weep one's heart out
    սիրտը լցնել‎ ― sirtə lcʿnel ― to fill one's heart
    սիրտը լցվել‎ ― sirtə lcʿvel ― 1) to have one's heart filled; 2) to be felt very strongly
    սիրտը խաղս լինել‎ ― sirtə xałs linel ― to flutter with happiness, to be excited
    սիրտը խառնել‎ ― sirtə xaṙnel ― to feel nauseous, to feel sick
    սիրտը խոցել՝ խոցոտել‎ ― sirtə xocʿel, xocʿotel ― to hurt, to grieve
    սիրտը խփել‎ ― sirtə xpʿel ― to beat, to throb (of the heart)
    սիրտը ծուլ լինել՝ ելնել‎ ― sirtə cul linel, elnel ― to be startled, to be scared; to skip a beat (of the heart)
    սիրտը ծփալ‎ ― sirtə cpʿal ― to get excited, to be happy
    սիրտը կախ‎ ― sirtə kax ― hopeless, sad, doubtful
    սիրտը կասկած մտնել՝ ընկնել‎ ― sirtə kaskac mtnel, ənknel ― to become suspicious, to doubt
    սիրտը կոտրել‎ ― sirtə kotrel ― 1) to hurt, to cause grief, to break someone's heart; 2) to feel grief, to be sad
    սիրտը կպչել‎ ― sirtə kpčʿel ― to like, to fall in love
    սիրտը կտոր-կտոր անել‎ ― sirtə ktor-ktor anel ― to break someone's heart, to upset
    սիրտը կտոր-կտոր լինել‎ ― sirtə ktor-ktor linel ― to have one's heart broken, to hurt, to grieve
    սիրտը կտրատել‎ ― sirtə ktratel ― to hurt, to grieve
    սիրտը կտրել (մեկից)‎ ― sirtə ktrel (mekicʿ) ― 1) to part with someone, to divorce someone, to forget; 2) to break up, to divorce, to part, to forget
    սիրտը կրակ գցել‎ ― sirtə krak gcʿel ― to cause intense pain or distress
    սիրտը կրակ ընկնել / սիրտը կրակ դառնալ‎ ― sirtə krak ənknel / sirtə krak daṙnal ― to grieve, to hurt, to burn, to feel tormented
    սիրտը կրծել‎ ― sirtə krcel ― to torment, to distress
    սիրտը կուչ գալ‎ ― sirtə kučʿ gal ― to sting, to hurt
    սիրտը հալվել‎ ― sirtə halvel ― to wear out, to thin out
    սիրտը հետը գնալ‎ ― sirtə hetə gnal ― to have one's heart set on something
    սիրտը հետը տանել‎ ― sirtə hetə tanel ― to attract, to steal
    սիրտը հովանալ‎ ― sirtə hovanal ― 1) to feel calm, to calm down; 2) to quench one's thirst
    սիրտը հովացնել‎ ― sirtə hovacʿnel ― to calm down, to have peace of mind
    սիրտը ճաքել‎ ― sirtə čakʿel ― to lose patience
    սիրտը ճխալ‎ ― sirtə čxal ― to get happy, to get excited
    սիրտը ճմլվել‎ ― sirtə čmlvel ― to feel burdened, to be very distressed
    սիրտը մաշել‎ ― sirtə mašel ― 1) to suffer from grief or worry; 2) to suffer
    սիրտը մաշվել‎ ― sirtə mašvel ― to suffer
    սիրտը մարել‎ ― sirtə marel ― to feel weak or faint
    սիրտը գուշակել‎ ― sirtə gušakel ― to predict, to foretell
    սիրտը մի մատ եղ (յուղ) կապել‎ ― sirtə mi mat eł (yuł) kapel ― to get very happy
    սիրտը մխալ‎ ― sirtə mxal ― to feel tormented, to hurt, to wear out
    սիրտը մղկտալ‎ ― sirtə młktal ― to hurt, to grieve
    սիրտը մնալ‎ ― sirtə mnal ― to feel hurt, to be annoyed
    սիրտը մորմոքվել‎ ― sirtə mormokʿvel ― to hurt, to grieve
    սիրտը մտնել‎ ― sirtə mtnel ― to like someone, to become pleasant
    սիրտը նեղանալ‎ ― sirtə nełanal ― to feel bored, to feel annoyed
    սիրտը նստել‎ ― sirtə nstel ― to calm down
    սիրտը նվաճել‎ ― sirtə nvačel ― to attract, to conquer
    սիրտը շահել‎ ― sirtə šahel ― to conquer someone’s heart with something, to coax
    սիրտը շարժել‎ ― sirtə šaržel ― to make emotional, to move
    սիրտը շարժվել‎ ― sirtə šaržvel ― to become emotional, to be moved
    սիրտը շուռ բերել‎ ― sirtə šuṙ berel ― to get angry, to get emotional
    սիրտը շուռ գալ‎ ― sirtə šuṙ gal ― to get angry, to get emotional
    սիրտը շուռ տալ‎ ― sirtə šuṙ talsee սիրտը շուռ բերել
    սիրտը չդիմանալ‎ ― sirtə čʿdimanal ― to lose patience, to get emotional
    սիրտը պայթել՝ պատռել‎ ― sirtə paytʿel, patṙel ― to get very angry
    սիրտը պինդ պահել‎ ― sirtə pind pahel ― to remain calm, to stay courageous, to not lose heart
    սիրտը պղտորել‎ ― sirtə płtorel ― to grow doubt, to become doutbful
    սիրտը պնդացնել՝ պնդել‎ ― sirtə pndacʿnel, pndel ― to fight off fear, to become courageous
    սիրտը ջուր կրել‎ ― sirtə ǰur krel ― to become numb, to freeze
    սիրտը սառչել‎ ― sirtə saṙčʿel ― to become indifferent, to become cold-hearted
    սիրտը սեղմվել‎ ― sirtə sełmvel ― to feel distressed
    սիրտը սև‎ ― sirtə sew ― sad, depressed
    սիրտը սևանալ‎ ― sirtə sewanal ― to wear black, to be sad, to grieve
    սիրտը վախ ընկնել‎ ― sirtə vax ənknel ― to get scared
    սիրտը վառել‎ ― sirtə vaṙel ― to get very angry, to cause pain to someone
    սիրտը վառվել‎ ― sirtə vaṙvel ― to feel very hurt
    սիրտը վկայել‎ ― sirtə vkayel ― to predict, to foretell
    սիրտը վրան տաքանալ‎ ― sirtə vran takʿanal ― to start liking or loving someone, to warm up to someone
    սիրտը տակն ու վրա անել‎ ― sirtə takn u vra anel ― to distress, to make emotional
    սիրտը տանել‎ ― sirtə tanel ― to be patient, to cope with
    սիրտը տեղահան անել‎ ― sirtə tełahan anel ― to distress, to make emotional
    սիրտը տեղահան լինել‎ ― sirtə tełahan linel ― to be distressed, to be emotional
    սիրտը տեղից դուրս թռչել‎ ― sirtə tełicʿ durs tʿṙčʿel ― to be very frightened, to be startled
    սիրտը տեղն ընկնել‎ ― sirtə tełn ənknel ― to calm down, to be satisfied
    սիրտը տրաքել‎ ― sirtə trakʿelsame as սիրտը պայթել
    սիրտը ցավել‎ ― sirtə cʿavel ― to grieve, to hurt
    սիրտը ուտել‎ ― sirtə utel ― to cause intense pain, to cause grief
    սիրտը փառավորվել‎ ― sirtə pʿaṙavorvel ― to be very satisfied, to be very contented
    սիրտը փլչել՝ փլվել‎ ― sirtə pʿlčʿel, pʿlvel ― to weep, to sob, to cry one's heart out, to cry one's eyes out
    սիրտը փշուր-փշուր լինել‎ ― sirtə pʿšur-pʿšur linel ― to grieve intensely, to feel intense pain
    սիրտը փորն ընկնել‎ ― sirtə pʿorn ənknel ― to feel very scared
    սիրտը փորում պար գալ‎ ― sirtə pʿorum par gal ― to be very happy
    սիրտը փուլ գալ‎ ― sirtə pʿul galsame as սիրտը փլվել
    սիրտը փուխր‎ ― sirtə pʿuxr ― sensitive, easily hurt or upset
    սիրտը քանդվել‎ ― sirtə kʿandvel ― to cry, to sob, to have a broken heart
    սիրտը քաշել‎ ― sirtə kʿašel ― to attract, to pull
    սիրտը քար‎ ― sirtə kʿar ― having no conscience, being insensitive, having a heart of stone
    սիրտ ծակել‎ ― sirt cakel ― to sting with hurtful words
    սիրտ մաշել‎ ― sirt mašel ― to suffer, to worry, to be distressed
    սիրտն ահ ընկնել‎ ― sirtn ah ənknel ― to be scared or terrified
    սիրտն անցնել‎ ― sirtn ancʿnel ― to faint
    սիրտն առնել‎ ― sirtn aṙnel ― to calm someone down, to win someone over
    սիրտն իմանալ‎ ― sirtn imanal ― to feel, to foretell
    սիրտն իջնել‎ ― sirtn iǰnel ― to calm down
    սիրտ չունենալ‎ ― sirt čʿunenal ― 1) not have the desire, not be in the mood; 2) to be heartless, to have no conscience
    սիրտ տալ‎ ― sirt tal ― to encourage, to hearten, to embolden
    սրտի բաբախյունով‎ ― srti babaxyunov ― with pain in one's heart, with grief, with pain
    սրտի գդալ‎ ― srti gdal ― chest cavity, thoracic cavity (i.e., location of the heart)
    սրտի դողով‎ ― srti dołov ― with fear, with fright, with a pounding heart
    սրտի ականջին խոսել‎ ― srti akanǰin xosel ― to be captivated, to be all ears
    սրտի արատ‎ ― srti arat ― heart defect
    սրտի թույնը՝ մաղձը թափել‎ ― srti tʿuynə, małjə tʿapʿel ― to get very angry
    սրտի խորհուրդ‎ ― srti xorhurd ― secret, desire
    սրտի հատոր‎ ― srti hator ― a close friend, a desirable person
    սրտին դանակ տաս՝ արյուն չի կաթի‎ ― srtin danak tas, aryun čʿi katʿi ― to be deeply depressed, to be very sad
    սրտին դիպչել՝ կպչել‎ ― srtin dipčʿel, kpčʿel ― to hurt or offend someone with careless words
    սրտին սեղմել‎ ― srtin sełmel ― to embrace, to hug
    սրտի տախտակը դաղել‎ ― srti taxtakə dałel ― to hurt someone a lot
    սրտից արյուն գնալ‎ ― srticʿ aryun gnal ― to be very depressed, to be hurt
    սրտի ձայն‎ ― srti jayn ― inner voice, conscience
    սրտից արյուն կաթել‎ ― srticʿ aryun katʿel ― to be very depressed or sorrowful
    սրտին առնել‎ ― srtin aṙnel ― to become depressed or sorrowful
    սրտից հանել‎ ― srticʿ hanel ― to forget, to put out of one's mind
    սրտից ջուր խմել‎ ― srticʿ ǰur xmel ― to speak someone's language, to agree with someone or treat someone in a way that will appease them
    սրտից բեռ վերցնել‎ ― srticʿ beṙ vercʿnel ― to ease the pain, to be a weight off one's shoulders
    սրտով անց կենալ‎ ― srtov ancʿ kenal ― to pass through one's mind, to appear
    սրտովը լինել‎ ― srtovə linel ― to be as one desires
    սրտովն անել‎ ― srtovn anel ― to bring about what someone desires
  2. (figuratively) heart (symbolic center of one's being, emotions, and sensibilities)
  3. (figuratively) heart (symbolic center of one's love, of one’s ability to love)
  4. heart (the central or most important part)
  5. (card games) hearts, one of the four suits of playing cards; a card of that suit
  6. person, being, individual
  7. (figuratively) inside, in the middle, innermost

DeclensionEdit

Derived termsEdit


Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Proto-Indo-European *ḱḗrdi-, from *ḱḗr ‎(heart).

NounEdit

սիրտ ‎(sirt)

  1. (anatomy) heart
    սիրտն բաբախէ, թնդայ‎ ― sirtn babaxē, tʿnday ― the heart palpitates
  2. (figuratively) heart, soul, mind, intellect, memory, intelligence; courage, spirit, heart; heart, inmost thought; heart, centre
    հայրական սիրտ‎ ― hayrakan sirt ― paternal heart
    մայրական սիրտ‎ ― mayrakan sirt ― maternal heart
    գողտր սիրտ‎ ― gołtr sirt ― tender heart
    զգայուն սիրտ‎ ― zgayun sirt ― feeling or sensible heart
    խաղաղ/անդորր սիրտ‎ ― xałał/andorr sirt ― calm heart
    խաղաղաւէտ սիրտ‎ ― xałaławēt sirt ― pacific heart
    երախտագէտ սիրտ‎ ― eraxtagēt sirt ― thankful heart
    ազնուական սիրտ‎ ― aznuakan sirt ― noble heart
    բարի սիրտ‎ ― bari sirt ― good heart
    ազնիւ սիրտ‎ ― azniw sirt ― excellent heart
    վսեմախոհ սիրտ‎ ― vsemaxoh sirt ― elevated (high-minded) heart
    վեհ սիրտ‎ ― veh sirt ― great heart
    անվեհեր սիրտ‎ ― anveher sirt ― intrepid or dauntless heart
    անզգայ սիրտ‎ ― anzgay sirt ― unfeeling or insensible heart
    ապերախտ սիրտ‎ ― aperaxt sirt ― ungrateful heart
    խիստ սիրտ‎ ― xist sirt ― flinty or obdurate heart
    ապականեալ սիրտ‎ ― apakaneal sirt ― spoilt or corrupt heart
    վատ սիրտ‎ ― vat sirt ― craven or dastard heart
    անգութ սիրտ‎ ― angutʿ sirt ― hard heart
    անողորմ սիրտ‎ ― anołorm sirt ― unmerciful or pitiless heart
    չար սիրտ‎ ― čʿar sirt ― cutting heart
    լքեալ սիրտ‎ ― lkʿeal sirt ― dejected or despondent heart
    բոլորով սրտիւ, ի բոլոր սրտէ, յամենայն սրտէ, սրտի մտօք‎ ― bolorov srtiw, i bolor srtē, yamenayn srtē, srti mtōkʿ ― with all one's heart or soul, heartily, with good will, willingly, voluntarily
    առ սրտի‎ ― aṙ srti ― through anger
    սրտի դիւր‎ ― srti diwr ― ease, pleasure, contentment, satisfaction
    բարութիւն, խստութիւն սրտի‎ ― barutʿiwn, xstutʿiwn srti ― kindness, hardness or obduracy of heart
    հեռացուցանել յանձնէ զսիրտս‎ ― heṙacʿucʿanel yanjnē zsirts ― to alienate good will
    կրթել զսիրտ‎ ― krtʿel zsirt ― to form the mind or character
    գերել զսիրտ‎ ― gerel zsirt ― to captivate, to gain the heart or affection
    յինքն արկանել զսիրտ ուրուք‎ ― yinkʿn arkanel zsirt urukʿ ― to gain a person's good
    յափշտակել զսիրտս‎ ― yapʿštakel zsirts ― to charm or gain all hearts
    գորովել, ժառանգել զսիրտ‎ ― gorovel, žaṙangel zsirt ― to touch, to move, affect or stir, to possess the heart
    տալ, նուիրել զսիրտ իւր‎ ― tal, nuirel zsirt iwr ― to give one's heart
    խոտարեցուցանել զսիրտ‎ ― xotarecʿucʿanel zsirt ― to pervert, to deprave the heart
    խօսել ընդ սրտի‎ ― xōsel ənd srti ― to speak to the heart
    սրտի մտօք վաստակել‎ ― srti mtōkʿ vastakel ― to labour heartily, to take to heart, to occupy oneself seriously with
    սիրտ ի բերան շրջել‎ ― sirt i beran šrǰel ― to seek painfully for
    սրտի դիւր լինել‎ ― srti diwr linel ― to be in a state of contentment or tranquillity, to feel pleased, comfortable, contented
    խորհուրդք մեծամեծք ի սրտէ գան յառաջ‎ ― xorhurdkʿ mecameckʿ i srtē gan yaṙaǰ ― great thoughts take their rise in the heart
    անկցի գութ ի սիրտ քո‎ ― ankcʿi gutʿ i sirt kʿo ― let your heart be touched
    նուաղեալ էր սիրտ նորա‎ ― nuałeal ēr sirt nora ― his heart was weak
    հրճուէր ի սրտի‎ ― hrčuēr i srti ― he rejoiced from the bottom of his heart
    սիրտ իմ գելանի‎ ― sirt im gelani ― my heart is moved
    սիրտ ի բերանն էր‎ ― sirt i berann ēr ― he struggled with death
    որ յաչաց հեռացու՝ ի սրտէ հեռացաւ‎ ― or yačʿacʿ heṙacʿu, i srtē heṙacʿaw ― out of sight, out of mind
    լքումն սրտի‎ ― lkʿumn srti ― faintheartedness, despondency
    ուղիղ, անկեղծ սրտիւ‎ ― ułił, ankełc srtiw ― sincerely, openheartedly, openly
    իջանել ի խորս սրտին‎ ― iǰanel i xors srtin ― to descend into one's heart
    թափանցել ի խորս սրտին‎ ― tʿapʿancʿel i xors srtin ― to penetrate the inmost recesses of one's heart
    ասել ի սրտի իւրում‎ ― asel i srti iwrum ― to say within oneself, to say in one's heart
    ցաւօք սրտի‎ ― cʿawōkʿ srti ― painfully, regrettably

DeclensionEdit

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “սիրտ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “սիրտ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “սիրտ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935
Read in another language