Contents

ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Old Armenian սիրտ (sirt).

PronunciationEdit

NounEdit

սիրտ (sirt)

  1. (anatomy) heart
    սրտի կաթվածheart attack
    բարակ սիրտ ունենալ‎ ― barak sirt unenalto be very sensitive, to get emotional or upset very easily
    գայլի սիրտ ուտել‎ ― gayli sirt utelto be unafraid
    առյուծի սիրտ կրել՝ ունենալ‎ ― aṙyuci sirt krel, unenalto be courageous, to be lion-hearted
    ի սրտե‎ ― i srtewith love, with passion
    սիրտ անել‎ ― sirt anelto dare, to have the courage
    սիրտ առնել‎ ― sirt aṙnelsame as սիրտ անել
    սիրտը բաց անել՝ բանալ‎ ― sirtə bacʿ anel, banal1) to open one's heart, to bare one's heart; 2) to get happy, to feel happy
    սիրտը գողանալ‎ ― sirtə gołanalto steal someone's heart
    սիրտը ալեկոծել‎ ― sirtə alekocelto excite, to make emotional
    սիրտը ահու դող (ընկնել)‎ ― sirtə ahu doł (ənknel)to lose heart, to be very afraid
    սիրտը ահու սարսափ գցել‎ ― sirtə ahu sarsapʿ gcʿelto frighten, to scare
    սիրտը անցնել‎ ― sirtə ancʿnelsee սիրտը գնալ
    սիրտս ասում է‎ ― sirts asum ēmy heart is telling me
    սիրտը արյուն կոխել‎ ― sirtə aryun koxelto be very afraid
    սիրտը արյուն լալ‎ ― sirtə aryun lalone's heart bleeds, to grieve or mourn very deeply
    սիրտը բարձր ու ցածր անել‎ ― sirtə barjr u cʿacr anelto be emotional
    սիրտը բաց‎ ― sirtə bacʿwith a light heart, honest and genuine
    սիրտը բաց լինել՝ բացվել‎ ― sirtə bacʿ linel, bacʿvelto be happy, to calm down, to feel light
    սիրտը բերանը գալ‎ ― sirtə beranə galto have one's heart in one's mouth
    սիրտը բերանիցը դուրս գալ / սիրտը բերանովը դուրս գալ‎ ― sirtə beranicʿə durs gal / sirtə beranovə durs galto get very upset, to be very annoyed
    սիրտը բռան մեջը հավաքել‎ ― sirtə bṙan meǰə havakʿelto pick oneself up, to toughen up
    սիրտը բռնել‎ ― sirtə bṙnelto stay strong, to be courageous
    սիրտը գնալ‎ ― sirtə gnalto weaken, to faint
    սիրտը գութ ընկնել‎ ― sirtə gutʿ ənknelto be sorry, to regret
    սիրտը դաղել‎ ― sirtə dałelto hurt very much, to sting
    սիրտը դատարկել‎ ― sirtə datarkelto pour one's heart out, to get off one's chest
    սիրտը դող‎ ― sirtə dołscared, frightened
    սիրտը դողալ / սիրտը դող ընկնել‎ ― sirtə dołal / sirtə doł ənknelto be scared, to be frightened
    սիրտը ետ տալ‎ ― sirtə et talto vomit, to feel nauseous
    սիրտը երկյուղ ընկնել‎ ― sirtə erkyuł ənknelto begin to feel scared or terrified
    սիրտը զարկել‎ ― sirtə zarkelto feel sad, to be worried
    սիրտը թափել‎ ― sirtə tʿapʿelsame as սիրտը ետ տալ
    սիրտը թեթևանալ‎ ― sirtə tʿetʿewanalto lighten up, to calm down
    սիրտը թեթևացնել‎ ― sirtə tʿetʿewacʿnelto calm down
    սիրտը թնդալ‎ ― sirtə tʿndalto feel excited, to have a pounding heart
    սիրտը թպրտալ‎ ― sirtə tʿprtalto have a fluttering heart
    սիրտը թունդ առնել՝ ելնել‎ ― sirtə tʿund aṙnel, elnelto suddenly feel excited, to suddenly have a fluttering heart
    սիրտը լալ‎ ― sirtə lalto be very sad, to weep one's heart out
    սիրտը լցնել‎ ― sirtə lcʿnelto fill one's heart
    սիրտը լցվել‎ ― sirtə lcʿvel1) to have one's heart filled; 2) to be felt very strongly
    սիրտը խաղս լինել‎ ― sirtə xałs linelto flutter with happiness, to be excited
    սիրտը խառնել‎ ― sirtə xaṙnelto feel nauseous, to feel sick
    սիրտը խոցել՝ խոցոտել‎ ― sirtə xocʿel, xocʿotelto hurt, to grieve
    սիրտը խփել‎ ― sirtə xpʿelto beat, to throb (of the heart)
    սիրտը ծուլ լինել՝ ելնել‎ ― sirtə cul linel, elnelto be startled, to be scared; to skip a beat (of the heart)
    սիրտը ծփալ‎ ― sirtə cpʿalto get excited, to be happy
    սիրտը կախ‎ ― sirtə kaxhopeless, sad, doubtful
    սիրտը կասկած մտնել՝ ընկնել‎ ― sirtə kaskac mtnel, ənknelto become suspicious, to doubt
    սիրտը կոտրել‎ ― sirtə kotrel1) to hurt, to cause grief, to break someone's heart; 2) to feel grief, to be sad
    սիրտը կպչել‎ ― sirtə kpčʿelto like, to fall in love
    սիրտը կտոր-կտոր անել‎ ― sirtə ktor-ktor anelto break someone's heart, to upset
    սիրտը կտոր-կտոր լինել‎ ― sirtə ktor-ktor linelto have one's heart broken, to hurt, to grieve
    սիրտը կտրատել‎ ― sirtə ktratelto hurt, to grieve
    սիրտը կտրել (մեկից)‎ ― sirtə ktrel (mekicʿ)1) to part with someone, to divorce someone, to forget; 2) to break up, to divorce, to part, to forget
    սիրտը կրակ գցել‎ ― sirtə krak gcʿelto cause intense pain or distress
    սիրտը կրակ ընկնել / սիրտը կրակ դառնալ‎ ― sirtə krak ənknel / sirtə krak daṙnalto grieve, to hurt, to burn, to feel tormented
    սիրտը կրծել‎ ― sirtə krcelto torment, to distress
    սիրտը կուչ գալ‎ ― sirtə kučʿ galto sting, to hurt
    սիրտը հալվել‎ ― sirtə halvelto wear out, to thin out
    սիրտը հետը գնալ‎ ― sirtə hetə gnalto have one's heart set on something
    սիրտը հետը տանել‎ ― sirtə hetə tanelto attract, to steal
    սիրտը հովանալ‎ ― sirtə hovanal1) to feel calm, to calm down; 2) to quench one's thirst
    սիրտը հովացնել‎ ― sirtə hovacʿnelto calm down, to have peace of mind
    սիրտը ճաքել‎ ― sirtə čakʿelto lose patience
    սիրտը ճխալ‎ ― sirtə čxalto get happy, to get excited
    սիրտը ճմլվել‎ ― sirtə čmlvelto feel burdened, to be very distressed
    սիրտը մաշել‎ ― sirtə mašel1) to suffer from grief or worry; 2) to suffer
    սիրտը մաշվել‎ ― sirtə mašvelto suffer
    սիրտը մարել‎ ― sirtə marelto feel weak or faint
    սիրտը գուշակել‎ ― sirtə gušakelto predict, to foretell
    սիրտը մի մատ եղ (յուղ) կապել‎ ― sirtə mi mat eł (yuł) kapelto get very happy
    սիրտը մխալ‎ ― sirtə mxalto feel tormented, to hurt, to wear out
    սիրտը մղկտալ‎ ― sirtə młktalto hurt, to grieve
    սիրտը մնալ‎ ― sirtə mnalto feel hurt, to be annoyed
    սիրտը մորմոքվել‎ ― sirtə mormokʿvelto hurt, to grieve
    սիրտը մտնել‎ ― sirtə mtnelto like someone, to become pleasant
    սիրտը նեղանալ‎ ― sirtə nełanalto feel bored, to feel annoyed
    սիրտը նստել‎ ― sirtə nstelto calm down
    սիրտը նվաճել‎ ― sirtə nvačelto attract, to conquer
    սիրտը շահել‎ ― sirtə šahelto conquer someone’s heart with something, to coax
    սիրտը շարժել‎ ― sirtə šarželto make emotional, to move
    սիրտը շարժվել‎ ― sirtə šaržvelto become emotional, to be moved
    սիրտը շուռ բերել‎ ― sirtə šuṙ berelto get angry, to get emotional
    սիրտը շուռ գալ‎ ― sirtə šuṙ galto get angry, to get emotional
    սիրտը շուռ տալ‎ ― sirtə šuṙ talsee սիրտը շուռ բերել
    սիրտը չդիմանալ‎ ― sirtə čʿdimanalto lose patience, to get emotional
    սիրտը պայթել՝ պատռել‎ ― sirtə paytʿel, patṙelto get very angry
    սիրտը պինդ պահել‎ ― sirtə pind pahelto remain calm, to stay courageous, to not lose heart
    սիրտը պղտորել‎ ― sirtə płtorelto grow doubt, to become doutbful
    սիրտը պնդացնել՝ պնդել‎ ― sirtə pndacʿnel, pndelto fight off fear, to become courageous
    սիրտը ջուր կրել‎ ― sirtə ǰur krelto become numb, to freeze
    սիրտը սառչել‎ ― sirtə saṙčʿelto become indifferent, to become cold-hearted
    սիրտը սեղմվել‎ ― sirtə sełmvelto feel distressed
    սիրտը սև‎ ― sirtə sewsad, depressed
    սիրտը սևանալ‎ ― sirtə sewanalto wear black, to be sad, to grieve
    սիրտը վախ ընկնել‎ ― sirtə vax ənknelto get scared
    սիրտը վառել‎ ― sirtə vaṙelto get very angry, to cause pain to someone
    սիրտը վառվել‎ ― sirtə vaṙvelto feel very hurt
    սիրտը վկայել‎ ― sirtə vkayelto predict, to foretell
    սիրտը վրան տաքանալ‎ ― sirtə vran takʿanalto start liking or loving someone, to warm up to someone
    սիրտը տակն ու վրա անել‎ ― sirtə takn u vra anelto distress, to make emotional
    սիրտը տանել‎ ― sirtə tanelto be patient, to cope with
    սիրտը տեղահան անել‎ ― sirtə tełahan anelto distress, to make emotional
    սիրտը տեղահան լինել‎ ― sirtə tełahan linelto be distressed, to be emotional
    սիրտը տեղից դուրս թռչել‎ ― sirtə tełicʿ durs tʿṙčʿelto be very frightened, to be startled
    սիրտը տեղն ընկնել‎ ― sirtə tełn ənknelto calm down, to be satisfied
    սիրտը տրաքել‎ ― sirtə trakʿelsame as սիրտը պայթել
    սիրտը ցավել‎ ― sirtə cʿavelto grieve, to hurt
    սիրտը ուտել‎ ― sirtə utelto cause intense pain, to cause grief
    սիրտը փառավորվել‎ ― sirtə pʿaṙavorvelto be very satisfied, to be very contented
    սիրտը փլչել՝ փլվել‎ ― sirtə pʿlčʿel, pʿlvelto weep, to sob, to cry one's heart out, to cry one's eyes out
    սիրտը փշուր-փշուր լինել‎ ― sirtə pʿšur-pʿšur linelto grieve intensely, to feel intense pain
    սիրտը փորն ընկնել‎ ― sirtə pʿorn ənknelto feel very scared
    սիրտը փորում պար գալ‎ ― sirtə pʿorum par galto be very happy
    սիրտը փուլ գալ‎ ― sirtə pʿul galsame as սիրտը փլվել
    սիրտը փուխր‎ ― sirtə pʿuxrsensitive, easily hurt or upset
    սիրտը քանդվել‎ ― sirtə kʿandvelto cry, to sob, to have a broken heart
    սիրտը քաշել‎ ― sirtə kʿašelto attract, to pull
    սիրտը քար‎ ― sirtə kʿarhaving no conscience, being insensitive, having a heart of stone
    սիրտ ծակել‎ ― sirt cakelto sting with hurtful words
    սիրտ մաշել‎ ― sirt mašelto suffer, to worry, to be distressed
    սիրտն ահ ընկնել‎ ― sirtn ah ənknelto be scared or terrified
    սիրտն անցնել‎ ― sirtn ancʿnelto faint
    սիրտն առնել‎ ― sirtn aṙnelto calm someone down, to win someone over
    սիրտն իմանալ‎ ― sirtn imanalto feel, to foretell
    սիրտն իջնել‎ ― sirtn iǰnelto calm down
    սիրտ չունենալ‎ ― sirt čʿunenal1) not have the desire, not be in the mood; 2) to be heartless, to have no conscience
    սիրտ տալ‎ ― sirt talto encourage, to hearten, to embolden
    սրտի բաբախյունով‎ ― srti babaxyunovwith pain in one's heart, with grief, with pain
    սրտի գդալ‎ ― srti gdalchest cavity, thoracic cavity (i.e., location of the heart)
    սրտի դողով‎ ― srti dołovwith fear, with fright, with a pounding heart
    սրտի ականջին խոսել‎ ― srti akanǰin xoselto be captivated, to be all ears
    սրտի արատ‎ ― srti aratheart defect
    սրտի թույնը՝ մաղձը թափել‎ ― srti tʿuynə, małjə tʿapʿelto get very angry
    սրտի խորհուրդ‎ ― srti xorhurdsecret, desire
    սրտի հատոր‎ ― srti hatora close friend, a desirable person
    սրտին դանակ տաս՝ արյուն չի կաթի‎ ― srtin danak tas, aryun čʿi katʿito be deeply depressed, to be very sad
    սրտին դիպչել՝ կպչել‎ ― srtin dipčʿel, kpčʿelto hurt or offend someone with careless words
    սրտին սեղմել‎ ― srtin sełmelto embrace, to hug
    սրտի տախտակը դաղել‎ ― srti taxtakə dałelto hurt someone a lot
    սրտից արյուն գնալ‎ ― srticʿ aryun gnalto be very depressed, to be hurt
    սրտի ձայն‎ ― srti jayninner voice, conscience
    սրտից արյուն կաթել‎ ― srticʿ aryun katʿelto be very depressed or sorrowful
    սրտին առնել‎ ― srtin aṙnelto become depressed or sorrowful
    սրտից հանել‎ ― srticʿ hanelto forget, to put out of one's mind
    սրտից ջուր խմել‎ ― srticʿ ǰur xmelto speak someone's language, to agree with someone or treat someone in a way that will appease them
    սրտից բեռ վերցնել‎ ― srticʿ beṙ vercʿnelto ease the pain, to be a weight off one's shoulders
    սրտով անց կենալ‎ ― srtov ancʿ kenalto pass through one's mind, to appear
    սրտովը լինել‎ ― srtovə linelto be as one desires
    սրտովն անել‎ ― srtovn anelto bring about what someone desires
  2. (figuratively) heart (symbolic center of one's being, emotions, and sensibilities)
  3. (figuratively) heart (symbolic center of one's love, of one’s ability to love)
  4. heart (the central or most important part)
  5. (card games) hearts, one of the four suits of playing cards; a card of that suit
  6. person, being, individual
  7. (figuratively) inside, in the middle, innermost

DeclensionEdit

Derived termsEdit


Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Proto-Indo-European *ḱḗrdi-, from *ḱḗr (heart).

NounEdit

սիրտ (sirt)

  1. (anatomy) heart
    սիրտն բաբախէ, թնդայ‎ ― sirtn babaxē, tʿndaythe heart palpitates
  2. (figuratively) heart, soul, mind, intellect, memory, intelligence; courage, spirit, heart; heart, inmost thought; heart, centre
    հայրական սիրտ‎ ― hayrakan sirtpaternal heart
    մայրական սիրտ‎ ― mayrakan sirtmaternal heart
    գողտր սիրտ‎ ― gołtr sirttender heart
    զգայուն սիրտ‎ ― zgayun sirtfeeling or sensible heart
    խաղաղ/անդորր սիրտ‎ ― xałał/andorr sirtcalm heart
    խաղաղաւէտ սիրտ‎ ― xałaławēt sirtpacific heart
    երախտագէտ սիրտ‎ ― eraxtagēt sirtthankful heart
    ազնուական սիրտ‎ ― aznuakan sirtnoble heart
    բարի սիրտ‎ ― bari sirtgood heart
    ազնիւ սիրտ‎ ― azniw sirtexcellent heart
    վսեմախոհ սիրտ‎ ― vsemaxoh sirtelevated (high-minded) heart
    վեհ սիրտ‎ ― veh sirtgreat heart
    անվեհեր սիրտ‎ ― anveher sirtintrepid or dauntless heart
    անզգայ սիրտ‎ ― anzgay sirtunfeeling or insensible heart
    ապերախտ սիրտ‎ ― aperaxt sirtungrateful heart
    խիստ սիրտ‎ ― xist sirtflinty or obdurate heart
    ապականեալ սիրտ‎ ― apakaneal sirtspoilt or corrupt heart
    վատ սիրտ‎ ― vat sirtcraven or dastard heart
    անգութ սիրտ‎ ― angutʿ sirthard heart
    անողորմ սիրտ‎ ― anołorm sirtunmerciful or pitiless heart
    չար սիրտ‎ ― čʿar sirtcutting heart
    լքեալ սիրտ‎ ― lkʿeal sirtdejected or despondent heart
    բոլորով սրտիւ, ի բոլոր սրտէ, յամենայն սրտէ, սրտի մտօք‎ ― bolorov srtiw, i bolor srtē, yamenayn srtē, srti mtōkʿwith all one's heart or soul, heartily, with good will, willingly, voluntarily
    առ սրտի‎ ― aṙ srtithrough anger
    սրտի դիւր‎ ― srti diwrease, pleasure, contentment, satisfaction
    բարութիւն, խստութիւն սրտի‎ ― barutʿiwn, xstutʿiwn srtikindness, hardness or obduracy of heart
    հեռացուցանել յանձնէ զսիրտս‎ ― heṙacʿucʿanel yanjnē zsirtsto alienate good will
    կրթել զսիրտ‎ ― krtʿel zsirtto form the mind or character
    գերել զսիրտ‎ ― gerel zsirtto captivate, to gain the heart or affection
    յինքն արկանել զսիրտ ուրուք‎ ― yinkʿn arkanel zsirt urukʿto gain a person's good
    յափշտակել զսիրտս‎ ― yapʿštakel zsirtsto charm or gain all hearts
    գորովել, ժառանգել զսիրտ‎ ― gorovel, žaṙangel zsirtto touch, to move, affect or stir, to possess the heart
    տալ, նուիրել զսիրտ իւր‎ ― tal, nuirel zsirt iwrto give one's heart
    խոտարեցուցանել զսիրտ‎ ― xotarecʿucʿanel zsirtto pervert, to deprave the heart
    խօսել ընդ սրտի‎ ― xōsel ənd srtito speak to the heart
    սրտի մտօք վաստակել‎ ― srti mtōkʿ vastakelto labour heartily, to take to heart, to occupy oneself seriously with
    սիրտ ի բերան շրջել‎ ― sirt i beran šrǰelto seek painfully for
    սրտի դիւր լինել‎ ― srti diwr linelto be in a state of contentment or tranquillity, to feel pleased, comfortable, contented
    խորհուրդք մեծամեծք ի սրտէ գան յառաջ‎ ― xorhurdkʿ mecameckʿ i srtē gan yaṙaǰgreat thoughts take their rise in the heart
    անկցի գութ ի սիրտ քո‎ ― ankcʿi gutʿ i sirt kʿolet your heart be touched
    նուաղեալ էր սիրտ նորա‎ ― nuałeal ēr sirt norahis heart was weak
    հրճուէր ի սրտի‎ ― hrčuēr i srtihe rejoiced from the bottom of his heart
    սիրտ իմ գելանի‎ ― sirt im gelanimy heart is moved
    սիրտ ի բերանն էր‎ ― sirt i berann ērhe struggled with death
    որ յաչաց հեռացու՝ ի սրտէ հեռացաւ‎ ― or yačʿacʿ heṙacʿu, i srtē heṙacʿawout of sight, out of mind
    լքումն սրտի‎ ― lkʿumn srtifaintheartedness, despondency
    ուղիղ, անկեղծ սրտիւ‎ ― ułił, ankełc srtiwsincerely, openheartedly, openly
    իջանել ի խորս սրտին‎ ― iǰanel i xors srtinto descend into one's heart
    թափանցել ի խորս սրտին‎ ― tʿapʿancʿel i xors srtinto penetrate the inmost recesses of one's heart
    ասել ի սրտի իւրում‎ ― asel i srti iwrumto say within oneself, to say in one's heart
    ցաւօք սրտի‎ ― cʿawōkʿ srtipainfully, regrettably

DeclensionEdit

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “սիրտ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “սիրտ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “սիրտ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935