człowiek
Kashubian
editEtymology
editInherited from Proto-Slavic *čьlověkъ.
Pronunciation
editNoun
editczłowiek m pers (diminutive człowieczk)
- man (human)
Related terms
editadjectives
Further reading
edit- Stefan Ramułt (1893) “čłovjek”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 22
- Jan Trepczyk (1994) “człowiek”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
- Eùgeniusz Gòłąbk (2011) “człowiek”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi[1]
- “człowiek”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022
Old Polish
editEtymology
editInherited from Proto-Slavic *čьlověkъ. First attested in the 14th century.
Pronunciation
editNoun
editczłowiek m animacy unattested
- man, human
- Synonym: człek
- Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie[2], Krakow, page 4b:
- Tedy vøcz naprzecif gemu nyszadny clouek ne gestcy on vyszetl byl
- [Tedy więc naprzeciw jemu niżadny człowiek nie jestci on wyszedł był]
- 1877-1881 [1437], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 228, page 88:
- Czlowyek microcosmus
- [Człowiek microcosmus]
- 1920 [1406], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 673, Płońsk:
- Yacom ya ne przyøl Olbrzikowa parobka, ale do mne prziszeth *czlowel zonathy w chicze
- [Jakom ja nie przyjął Ołbrzykowa parobka, ale do mnie przyszed człowiek żonaty w chycze]
- subject; peasant
- Synonym: człek
- 1887, 1889 [1391], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume I, number 1072, Poznań:
- Wtenczasz Mikolay bil moy czlovek, kedi gi Passek wsczøgnøl na prauo
- [Wtenczas Mikołaj był moj człowiek, kiedy ji Paszek wściągnął na prawo]
- 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[3], 1, 11:
- Człowiecze boży, toć mowi krol (homo dei, haec dicit rex)
- [Człowiecze boży, toć mowi krol (homo dei, haec dicit rex)]
Derived terms
editadjectives
adverb
nouns
Descendants
editReferences
edit- Boryś, Wiesław (2005) “człowiek”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Sławski, Franciszek (1958-1965) “człowiek”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- Bańkowski, Andrzej (2000) “człowiek”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “człowiek”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
editEtymology
editInherited from Old Polish człowiek.
Pronunciation
edit- IPA(key): /ˈt͡ʂwɔ.vjɛk/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈt͡ʂɫɔ.vjɛk/
Audio: (file) - Rhymes: -ɔvjɛk
- Syllabification: czło‧wiek
Noun
editczłowiek m pers (female equivalent (obsolete) człowieczyca, diminutive człowieczek, augmentative człowieczyna or człowieczysko)
- man, human, human being; person
- Near-synonym: osoba
- man (adult male)
- Synonym: dorosły
- person (being that characterizes a particular thing)
- człowiek biznesu ― person of business
- person (someone who behaves well and does positive things)
- (colloquial) worker; man, person
- Synonym: pracownik
- (colloquial) person, man (someone underneath someone else in hierarchy)
- człowiek prezydenta ― president's man
- (colloquial) used to refer to oneself instead of ja
- Synonym: ja
Declension
editDeclension of człowiek
singular | plural | |
---|---|---|
nominative | człowiek | ludzie |
genitive | człowieka | ludzi |
dative | człowiekowi | ludziom |
accusative | człowieka | ludzi |
instrumental | człowiekiem | ludźmi |
locative | człowieku | ludziach |
vocative | człowiecze/człowieku | ludzie |
Derived terms
editadjectives
adverb
idioms
interjections
nouns
phrases
verbs
- człowieczeć impf
- odczłowieczyć pf, odczłowieczać impf
- uczłowieczyć pf, uczłowieczać impf
Trivia
editAccording to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), człowiek is one of the most used words in Polish, appearing 132 times in scientific texts, 10 times in news, 61 times in essays, 98 times in fiction, and 199 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 500 times, making it the 88th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
editFurther reading
edit- człowiek in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- człowiek in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “człowiek”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “CZŁOWIEK”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 28.02.2019
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “człowiek”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “człowiek”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “człowiek”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 393
- człowiek in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Silesian
editPronunciation
editNoun
editczłowiek m pers
- Alternative form of czowiek
Further reading
edit- człowiek in silling.org
Categories:
- Kashubian terms derived from Proto-Slavic
- Kashubian terms inherited from Proto-Slavic
- Kashubian terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Kashubian terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Kashubian terms derived from Proto-Indo-European
- Kashubian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Kashubian/ɔvjɛk
- Rhymes:Kashubian/ɔvjɛk/2 syllables
- Kashubian lemmas
- Kashubian nouns
- Kashubian masculine nouns
- Kashubian personal nouns
- csb:People
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish masculine nouns
- Old Polish terms with quotations
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɔvjɛk
- Rhymes:Polish/ɔvjɛk/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish personal nouns
- Polish terms with collocations
- Polish colloquialisms
- Polish suppletive nouns
- pl:Hominids
- pl:People
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɔvjɛk
- Rhymes:Silesian/ɔvjɛk/2 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian nouns
- Silesian masculine nouns
- Silesian personal nouns