Contents

ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Old Armenian բան (ban); see it for more. The main meaning of բան (ban) in Old Armenian was "word, speech, saying". The sense "thing", which is the only one surviving in modern Armenian, developed from the notion of speech → the subject of speech → the subject itself. Typologically compare Hebrew דבר (davar, word, speech; thing).

PronunciationEdit

NounEdit

բան (ban)

  1. thing
    մի բան անել‎ ― mi ban anelto do something
    մի բան ուտել‎ ― mi ban utelto eat something
    մի բան արա՛‎ ― mi ban arádo something!
    ամեն բան‎ ― amen baneverything
    ոչ մի բան‎ ― očʿ mi bannothing
    բա՞ն ասիր‎ ― ba?n asirdid you say something?
    ինձ էս բանը դուր չի գալիս‎ ― inj ēs banə dur čʿi galisI don't like this thing
  2. work, business
  3. (slang) penis

DeclensionEdit

SynonymsEdit

Derived termsEdit


Old ArmenianEdit

EtymologyEdit

From Proto-Indo-European *bʰeh₂ni-, from *bʰeh₂- (speak). Cognate with Proto-Germanic *bōniz.

NounEdit

բան (ban)

  1. speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse
    բան առ բան‎ ― ban aṙ banword for word
    միով բանիւ‎ ― miov baniwin a word
    զբանիւք առնել‎ ― zbaniwkʿ aṙnelto converse, to speak
    զբանիւք անկանել‎ ― zbaniwkʿ ankanelto converse with, to hold a conversation
    ի բանս արկանել, ի բանի առնել‎ ― i bans arkanel, i bani aṙnelto persuade, to convince, to gain
    ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի բանս ելու առնել‎ ― i bans hrapuranacʿ arkanel, i bans elu aṙnelto charm or to allure with one's words
    բան ել, կալաւ‎ ― ban el, kalawit is said
    զոյգ ընդ բանիցս‎ ― zoyg ənd banicʿsat these words
    ասել բան չարութեան զումեքէ‎ ― asel ban čʿarutʿean zumekʿēto speak ill of some one
    բանս բարեաց խօսել վասն‎ ― bans bareacʿ xōsel vasnto speak well of some one
    բան տալ‎ ― ban talto promise, to give one's word
    բան ի գործ առնել‎ ― ban i gorc aṙnelto begin to speak
    բան ինչ է ինձ առ քեզ‎ ― ban inčʿ ē inj aṙ kʿezI have a word to say to you
    ըստ բանի ամենեցուն‎ ― əst bani amenecʿunaccording to everybody
    վասն քո բանիդ‎ ― vasn kʿo banidupon your word
    ըստ բանի քո‎ ― əst bani kʿoaccording to what you have said
    մինչդեռ բանքն ի բերան նորա կային‎ ― minčʿdeṙ bankʿn i beran nora kayinhardly had he spoken
    ընդ բանիւ առնել‎ ― ənd baniw aṙnelto excommunicate
  2. commandment, order, injunction
  3. language, dialect, idiom
  4. opinion; reason, intellect, understanding, intelligence; counsel
    բանս ընդ իրեարս դնել, բան ունել ընդ ումեք, բան կապել առ ոք‎ ― bans ənd irears dnel, ban unel ənd umekʿ, ban kapel aṙ okʿto understand, to be understood, to come to an understanding
    ըստ իմումս բանի, որպէս իմ բանս է‎ ― əst imums bani, orpēs im bans ēaccording to me
    ոչ եւս ընդ բանս ինչ ածեալ‎ ― očʿ ews ənd bans inčʿ acealwithout any hesitation
  5. relation, ratio, correspondence
  6. (Christianity) Word, logos, the principle of divine reason and creative order, incarnate in the person of Jesus Christ
    Ի սկզբանէ էր Բանն, եւ Բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր Բանն։‎ ― I skzbanē ēr Bann, ew Bann ēr aṙ Astuac, ew Astuac ēr Bann.In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.
  7. thing
    զինչ է բանս այս‎ ― zinčʿ ē bans ayswhat is this?
    բան վճարել‎ ― ban včarelto do some thing
    գիտես ընդ ում է բանդ‎ ― gites ənd um ē bandyou know well with whom you have to do
    բանք ինչ ոչ էին/ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ‎ ― bankʿ inčʿ očʿ ēin/očʿ goyin nocʿa ənd umekʿ i mardkanēthey have neither society nor commerce with other men
    բանք ինչ եմ իմ ընդ ումեք‎ ― bankʿ inčʿ em im ənd umekʿI have a suspicion of someone; I have intrigues or connections with someone
    առանց բանի պոռնկութեան‎ ― aṙancʿ bani poṙnkutʿeanexcept for cause of adultery
    ի բան տանել, արկանել‎ ― i ban tanel, arkanelto employ, to serve one's self

DeclensionEdit

Usage notesEdit

As a suffix -բան (-ban) was used in calques from Ancient Greek to translate λόγος (lógos) in words like θεο-λόγος (theo-lógos) or θεο-λογία (theo-logía), which were rendered as աստուածաբան (astuacaban) and աստուածաբանութիւն (astuacabanutʿiwn), respectively.

Derived termsEdit

DescendantsEdit

ReferencesEdit

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բան”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “բալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935
  • Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 165