założenie
Old Polish
editEtymology
editFrom założyć + -enie. First attested in the 14th century.
Pronunciation
editNoun
editzałożenie n
- (attested in Lesser Poland, Greater Poland) base (bottom of some a hill or mountain)
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][1], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 17, 9:
- Zaloszena gor (fundamenta montium) zamøczona sø
- [Założenia gor (fundamenta montium) zamącona są]
- 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie[2], [3], [4], Lubin, page 130:
- Firmamentum vczwirdzenye aut zalozenye (erit firmamentum in terra in summis montium Psal 71, 16)
- [Firmamentum ućwirdzenie aut założenie (erit firmamentum in terra in summis montium Psal 71, 16)]
- (attested in Lesser Poland) foundation (bottom of a building)
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][5], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 136, 10:
- Pamøtay, *panv, syny Edom..., gysz to mowa: Zgynaczycze, zgynaczycze asz do zaloszena w ney (sc. Jeruzalem, exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea)
- [Pamiętaj, Panie, syny Edom..., jiż to mowią: Zjinaczycie, zjinaczycie aż do założenia w niej (sc. Jeruzalem, exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea)]
- (attested in Greater Poland) base (foundation of the human race)
- 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie[6], [7], [8], Lubin, page 203:
- Zalozenye rodv fundamenta (fundamenta generationis et generationis suscitabis Is 58,12)
- [Założenie rodu fundamenta (fundamenta generationis et generationis suscitabis Is 58,12)]
- base (bottom of a plant)
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[9], page 338:
- Ktore naszyenye padlo na kamyenye, tocz yest ten, ktory slucha slowa bozego... a ny ma w sobye maczycze, toczvsch dobrego fundamentv albo zalozenya (non habet autem in se radicem Mat 13, 21), ale yest do czaszv
- [Ktore nasienie padło na kamienie, toć jest ten, ktory słucha słowa bożego... a ni ma w sobie macice, toczusz dobrego fundamentu albo założenia (non habet autem in se radicem Mat 13, 21), ale jest do czasu]
- foundation (base of emotions)
- (attested in Silesia, Greater Poland) subject (main topic of some work)
- (attested in Greater Poland) nature (that with which one is born)
- 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie[14], [15], [16], Lubin, page 82:
- Bone indolis dobrey vrody aut zaloszenyą (videns Salomon adulescentem bonae indolis et industrium, constituerat eum praefectum III Reg 11, 28)
- [Bone indolis dobrej urody aut założenia (videns Salomon adulescentem bonae indolis et industrium, constituerat eum praefectum III Reg 11, 28)]
- (attested in Greater Poland) The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
- ambush
- 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[18], 21, 14:
- Aczbi kto s umyszla zabil blysznego swego a przez zaloszenya (per insidias), od oltarza mego widrzesz gy
- [Aczby kto s umysła zabił bliznego swego a przez założenia (per insidias), od ołtarza mego wydrzesz ji]
Related terms
editadjectives
nouns
Descendants
editReferences
edit- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “założenie”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “założenie”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
editEtymology
editInherited from Old Polish założenie. By surface analysis, założyć + -enie. Compare Kashubian założenié.
Pronunciation
edit- IPA(key): /za.wɔˈʐɛ.ɲɛ/
- (Middle Polish) IPA(key): /za.ɫɔˈʐɛ.ɲe/
Audio: (file) - Rhymes: -ɛɲɛ
- Syllabification: za‧ło‧że‧nie
Noun
editzałożenie n
- (uncountable) verbal noun of założyć
- (countable, rhetoric, literary) assumption, premise
- (countable, urban design) use of plant, water and architectural elements in a given area (Is there an English equivalent to this definition?)
- (countable) that which is rolled up or tucked under
- (in the plural) sketch (general plan of something)
- (countable, obsolete) foundation; building
- Synonym: zakład
- (countable, obsolete) task; aim; keynote
- (countable, obsolete) issue to be solved
- (countable, obsolete) condition; decision
- (countable, obsolete) motto, emblem
Declension
editDeclension of założenie
singular | plural | |
---|---|---|
nominative | założenie | założenia |
genitive | założenia | założeń |
dative | założeniu | założeniom |
accusative | założenie | założenia |
instrumental | założeniem | założeniami |
locative | założeniu | założeniach |
vocative | założenie | założenia |
Derived terms
editadverbs
particles
Trivia
editAccording to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), założenie is one of the most used words in Polish, appearing 23 times in scientific texts, 11 times in news, 41 times in essays, 1 time in fiction, and 1 time in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 77 times, making it the 844th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
editFurther reading
edit- założenie in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- założenie in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “założenie”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “założenie”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “założenie”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “założenie”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 159
Categories:
- Old Polish terms suffixed with -enie
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish neuter nouns
- Lesser Poland Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Silesia Old Polish
- Old Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms suffixed with -enie
- Polish 4-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɛɲɛ
- Rhymes:Polish/ɛɲɛ/4 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish neuter nouns
- Polish uncountable nouns
- Polish verbal nouns
- Polish countable nouns
- pl:Rhetoric
- Polish literary terms
- Polish terms with obsolete senses