pytać
Old Polish
editEtymology
editInherited from Proto-Slavic *pȳtàti. First attested in the 14th century.
Pronunciation
editVerb
editpytać impf
- (transitive or reflexive with się, attested in Greater Poland, Masovia) to ask (to request information or an answer to a question) [with genitive or od (+ genitive) ‘whom’; in addition, with genitive or accusative or o (+ accusative) ‘about what’; or with na (+ accusative) or o (+ locative) ‘about whom/what’; or with po (+ locative) ‘about whom’]
- 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 62, 2:
- Tedy odpowyedzal ten ozalowany czlowyek pytayącz tak (requirendo sic)
- [Tedy odpowiedział ten ożałowany człowiek pytając tak (requirendo sic)]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[1], page 192:
- Drudzy pytayą (dicunt): Czo proszvsz (pro proszysz)?
- [Drudzy pytają (dicunt): „Co prosisz?”]
- 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[2], volume V, page 267:
- Queritur, pytayącz, vbi aula regia
- [Queritur, pytając, vbi aula regia]
- 1967 [1415], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 550, Kościan:
- Adam pital szandu crolewskego podlug zaloby y otpowedzy
- [Adam pytał sądu krolewskiego podług żałoby i otpowiedzi]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[3], page 793:
- Vydzy my szye tako, yze tego od Iesucrista nye pytal (sc. Piłat)
- [Widzi mi sie tako, iże tego od Jesukrysta nie pytał (sc. Piłat)]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[4], page 843:
- Bo Pylat pyta tego, czego by rozvmem nye mogl ossyądz
- [Bo Piłat pyta tego, czego by rozumem nie mogł osiąc]
- 1888 [1411], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[5], Greater Poland, page 57:
- Iaco pan Sandziwoy mal poslacz lawniky pitacz prawa do Kalischa
- [Jako pan Sędziwoj miał posłać ławniki pytać prawa do Kalisza]
- 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[6], 9, 2:
- Y wiloszil Salomon gey to wszitko, czso pitala (proposuerat)
- [I wyłożył Salomon jej to wszytko, cso pytała (proposuerat)]
- 1885-2024 [1444], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[7], volume V, page 3:
- Panno myla, thobye sza klanam y na thwe sdrowe thim listhem pytham
- [Panno miła, tobie się kłaniam i na twe zdrowie tym listem pytam]
- 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 123:
- Bo ocz bądzyeczye w szadzye pythany (requisiti fueritis), toszczye powynny naydz, czokolwyek wyeczye, y wyrzecz
- [Bo ocz będziecie w sądzie pytani (requisiti fueritis), toście powinni najć, cokolwiek wiecie, i wyrzec]
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 293:
- Gyczczye a pythayczye pylnye o dzyeczyaczyv (interrogate diligenter de puero Mat 2, 8)
- [Jidźcie i pytajcie pilnie o dziecięciu (interrogate diligenter de puero Mat 2, 8)]
- 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym[8], line 197:
- Wyącz szą po nym pythano, po *wszthkych domyech szvkano
- [Więc się po nim pytano, po wsz[y]tkich domiech szukano]
- 1959 [1413], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 694, Poznań:
- Jacosmi bili possly ot Wlotka do Paszka pytacz, aczby Wlotka yøl
- [Jakosmy byli posły ot Włodka do Paszka pytać, aczby Włodka jął]
- (transitive or reflexive with się, attested in Masovia) to inquire; to research; to look for; to be interested in [with genitive or na (+ accusative) ‘whom/what’; or with o (+ locative) or po (+ locative) ‘what’]
- 1874-1891 [1453], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[9], [10], [11], volume XXV, page 213:
- W moyem roszvmye pythalem y thakye w pyszmye czythalem, szandney thakyey nye szlychalem pany mylosczywszey
- [W mojem rozumie pytałem i takie w Piśmie czytałem, żadnej takiej nie słychałem [we wszem mieście Jerusalem] Panny miłościwszej]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][12], Mierzeniec, Płock, line 165:
- Oth polnoczy do szachodv chodza nye pytayancz brodv
- [Ot połnocy do zachodu chodzę nie pytając brodu]
- 1930 [c. 1455], “I Esdr”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[13], 10, 16:
- Posadzily syø dzen pyrvi *myeszocza dzesyøtego, pitaiøcz syø na takø rzecz (ut quaererent rem)
- [Posadzili się dzień pirwy miesiąca dziesiątego, pytając się na taką rzecz (ut quaererent rem)]
- 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[14], [15], [16], volume I, page XLIII:
- Szyercze szliachethne... nye pytha o wczynczech [nyewyestach] nyewyesczych (non inquirit de operibus mulierum)
- [Sierce ślachetne... nie pyta o uczyncech [niewiestach] niewieścich (non inquirit de operibus mulierum)]
- 1959 [1491], “Teksty polskie z końca XV w.”, in Rafał Leszczyński, editor, Rozprawy Komisji Językowej[17], volume VII, page 58:
- Iesliby szie przidalo, yzeby nykthory thowarzisz szie po thim chcial pythacz albo badacz, czygye by tho bylo doszwolyenye
- [Jesliby sie przydało, iżeby niktory towarzysz sie po tym chciał pytać albo badać, czyje by to było dozwolenie]
- (transitive or reflexive with się, attested in Southern Borderlands, Masovia, Greater Poland) to ask for, to request [with accusative ‘whom’, along with genitive or o (+ accusative) or po (+ locative) ‘for what’]
- Synonym: prosić
- 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[18], volume I, Lviv, page 52:
- Hic iam queritur inter dispensatores na tem swecze ywsz ma bycz schukano a pytano myedzy schafarzmy bozymy (I Cor 4, 2)
- [Hic iam queritur inter dispensatores na tem świecie już ma być szukano a pytano miedzy szafarzmi bożymi (I Cor 4, 2)]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][19], Mierzeniec, Płock, line 479:
- Chcza czya pytacz, smyr[yr]czy myla, by mya thego navczyla
- [Chcę cię pytać, Śmirci miła, by mię tego nauczyła]
- 1965 [1456], Mikołaj z Pawłowic, edited by Henryk Kowalewicz, Średniowieczne zabytki języka polskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Polskie glosy i zapiski z rękopisów 1728, 1732, 1752, Zeszyty Naukowe UAM, Greater Poland, page 87:
- Pyta ye przysvoleną requirit eius consensum
- [Pyta je przyzwolenia requirit eius consensum]
- 1967 [1428], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1347, Kościan:
- Ysszem prawą nyemoczą... byl nyemoczen, kyedim na szawitem rocze myal panow pythacz o szkaszanye rzeczy Marczinowey
- [Iżem prawą niemocą... był niemocen, kiedym na zawitem roce miał panow pytać o skazanie rzeczy Marcinowej]
- 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 99, 3:
- Szlyszymy, ysz szye pytą po dokazanyv (quaestionibus pro ostensione instigat)
- [Słyszymy, iż sie pyta po dokazaniu (quaestionibus pro ostensione instigat)]
- corruption of przyć
- 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 104, 1:
- Czyly moze gescze ten czlowyek k szwemv gymyenyv pytacz y foldrowacz, [i] dzerzecz (an vir... se ad hereditatem suam vice versa trahere et tenere possit)?
- [Czyli może jeszcze ten człowiek k swemu jimieniu pytać i fołdrować [i] dzierżeć (an vir... se ad hereditatem suam vice versa trahere et tenere possit)?]
Derived terms
editadjectives
adverbs
nouns
verbs
Related terms
editnouns
Descendants
editReferences
edit- Boryś, Wiesław (2005) “pytać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017) “pytać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “pytać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “pytać (się)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
editEtymology
editInherited from Old Polish pytać.
Pronunciation
edit- IPA(key): /ˈpɨ.tat͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈpɨ.tat͡ɕ/
Audio 1, pytać: (file) Audio 2, pytać się: (file) - Rhymes: -ɨtat͡ɕ
- Syllabification: py‧tać
Verb
editpytać impf
- (transitive or reflexive with się) to ask (to request information or an answer to a question) [with o (+ accusative) ‘about whom/what’]
- Synonym: zadawać pytanie
- (transitive, colloquial) to ask; to quiz (to check someone's knowledge) [with z (+ genitive) ‘in what’]
- (reflexive with się) to ask each other (to request information or an answer to a question from one another) [with o (+ accusative) ‘about whom/what’]
- (transitive or reflexive with się, chiefly in the negative, obsolete) to care about; to pay attention to
- (transitive, obsolete or expressive in Middle Polish, reflexive with się) to look for (to attempt to find)
- Synonym: szukać
- (transitive, obsolete or dialectal) to ask for, to request
- Synonym: prosić
- (intransitive, obsolete) to invite oneself in
- Synonym: wpraszać się
- (intransitive, obsolete) to beg
- Synonym: żebrać
- (transitive, obsolete) to demand
- Synonym: żądać
- (Middle Polish) to ask; Further details are uncertain.
- 1564, J. Mączyński, Lexicon[20], page 337a:
- Inquiro, fere idem quod Exquiro, Dowiáduyę ſie/ pytam.
- [Inquiro, fere idem quod Exquiro, Dowiaduję się/ pytam.]
Conjugation
editDerived terms
editadjectives
adverbs
nouns
phrases
proverbs
verbs
Trivia
editAccording to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pytać is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 1 time in news, 4 times in essays, 35 times in fiction, and 45 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 85 times, making it the 752nd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
editFurther reading
edit- pytać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- pytać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- pytać in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pytać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pytać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “PYTAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.05.2021
- “PYTAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 23.02.2015
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “pytać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “pytać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “pytać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 453
- pytać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Silesian
editEtymology
editInherited from Old Polish pytać.
Pronunciation
editVerb
editpytać impf
- (transitive or reflexive with sie) to ask (to look for an answer to a question by speaking)
Conjugation
editDerived terms
editnouns
verbs
Further reading
editCategories:
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Old Polish transitive verbs
- Old Polish reflexive verbs
- Greater Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Southern Borderlands Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɨtat͡ɕ
- Rhymes:Polish/ɨtat͡ɕ/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- Polish reflexive verbs
- Polish colloquialisms
- Polish terms with obsolete senses
- Middle Polish
- Polish dialectal terms
- Polish intransitive verbs
- Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms with quotations
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Proto-Indo-European
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɪtat͡ɕ
- Rhymes:Silesian/ɪtat͡ɕ/2 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian verbs
- Silesian imperfective verbs
- Silesian transitive verbs
- Silesian reflexive verbs