układać
Old Polish
editEtymology
editFrom u- + kładać. First attested in the fifteenth century.
Pronunciation
editVerb
editukładać impf
- (attested in Lesser Poland) to reconcile (to restore a friendly relationship; to bring back to harmony)
- 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I[1], Lesser Poland, page 3:
- Przeto my... mocza szlvbv obv stron vkladamy myedzy panem krolem a tesz byskvpem (nos... laudamus atque ordinamus et... arbitramur)
- [Przeto my... mocą ślubu obu stron układamy miedzy panem krolem a też biskupem (nos... laudamus atque ordinamus et... arbitramur)]
- (law, attested in Masovia) to adjudicate, to enact, to resolve
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 69:
- O swynach vkladamy (decernimus), ysz kthokole swynye wlosthne do czvdzego lasza na szolącz wypądzy, ten, czy by byl lasz, ... moze... swynye zagyącz
- [O świniach układamy (decernimus), iż ktokole świnie włostne do cudzego lasa na żołądź wypędzi, ten, czyj by był las, ... może... świnie zająć]
- (attested in Masovia) to consider binding or necessary to do
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 20:
- Gd[z]ysz... wstawyenya y statuta wkladayą [prawo] (constitutiones et statuta legem imponant) rzeczaam... przydączym..., chceemi, abi nasza wstawyenya... nye patrzyli przemynąlich... rzeczi
- [Gdyż... ustawienia i statuta układają [prawo] (constitutiones et statuta legem imponant) rzeczam... przydącym..., chcemy, aby nasza ustawienia... nie patrzyły przeminęłych... rzeczy]
- (attested in Greater Poland) to contrive; to prepare
- 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie[2], [3], [4], Lubin, page 96:
- Lsczy vkladal molliebatur jnsidias (haec illo loquente, Ieroboam retro moliebatur insidias II Par 13, 13)
- [Lści układał molliebatur jnsidias (haec illo loquente, Ieroboam retro moliebatur insidias II Par 13, 13)]
- (reflexive with się) to pretend, to feign
- 1885-2024 [1450], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[5], volume IV, page 573:
- Vcladal sze daley finxit se longius (se finxit longius ire Luc 24, 28)
- [Układał sie dalej finxit se longius (se finxit longius ire Luc 24, 28)]
Derived terms
editadjective
nouns
Related terms
editverbs
Descendants
edit- Polish: układać
References
edit- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “układać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
editEtymology
editInherited from Old Polish układać. By surface analysis, u- + kładać.
Pronunciation
edit- IPA(key): /uˈkwa.dat͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /uˈkɫa.dat͡ɕ/
Audio 1, układać: (file) Audio 2, układać się: (file) - Rhymes: -adat͡ɕ
- Syllabification: u‧kła‧dać
Verb
editukładać impf (perfective ułożyć)
- (transitive) to lay out (to arrange objects somewhere in a certain order, sequence, or to maintain their relation in space with each other)
- (transitive) to lay down, to lay out (to put someone in a horizontal position)
- (transitive) to lay out (to form a whole by placing a certain number of objects in a certain way) [with z (+ genitive) ‘from what’]
- (transitive) to arrange, to set; to style (to cause something to take a certain physical shape) [with w (+ accusative) ‘into what shape’]
- (transitive) to lay, to set (to cause the creation of specific text, work or intellectual product by combining certain elements)
- (transitive) to form, to shape, to train (to give things or behaviors a form that is considered good or at least acceptable)
- (transitive) to train (to teach the animal certain behaviors and skills)
- (transitive, obsolete) to put, to place
- Synonym: kłaść
- (reflexive with się) to get comfortable (lying, to find a comfortable position) [with do (+ genitive) ‘where’]
- Synonyms: podnosić się, wstawać
- (reflexive with się) to take on a particular shape [with instrumental ‘with what’; or with w (+ accusative) ‘into what shape’]
- (reflexive with się) to occur, to unfold (to happen a particular way); (without an adverb); to work out, to pan out (to happen successfully) [with dla (+ genitive) ‘for whom’]
- Synonyms: składać się, ustalać się
- (reflexive with się) to negotiate, to come to an agreement [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
- Synonyms: dogadywać się, negocjować, porozumiewać się, uładzać się
- (reflexive with się, Middle Polish) to pack (to prepare oneself by placing items into something for a trip)
- Synonym: pakować się
Conjugation
editDerived terms
editnouns
verbs
- układać rękę impf
- układać sobie życie impf, ułożyć sobie życie pf, poukładać sobie życie pf
Related terms
editadjective
adverbs
nouns
verbs
Further reading
edit- układać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- układać in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “układać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “układać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “UKŁADAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 24.10.2018
- “UKŁADAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.05.2010
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “układać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “układać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “układać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 264
- układać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Categories:
- Old Polish terms prefixed with u-
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- zlw-opl:Law
- Masovia Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish reflexive verbs
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms prefixed with u-
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/adat͡ɕ
- Rhymes:Polish/adat͡ɕ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- Polish terms with obsolete senses
- Polish reflexive verbs
- Middle Polish