Azerbaijani

edit

Etymology

edit

From Proto-Turkic *dīri-.

The sense “undercooked, not overcooked (of rice)“ might have developed from the sense “undercooked (of meat)", the sense “undercooked“ in applying the notion of meat still containing blood, thus being “alive“. Compare Crimean Tatar tiri (undercooked, of meat).

Pronunciation

edit
  • Audio:(file)

Adjective

edit

diri (comparative daha diri, superlative ən diri)

  1. living, which is alive
    diri quşliving bird
    diri balıqliving fish
    diri ilanliving snake
    Synonyms: canlı, sağ
    Antonym: ölü
  2. lively, vivid, vivacious
    Synonyms: canlı, qıvraq, cəld
  3. of rice etc.
    1. stiff, undercooked, half-done, raw
      Xorəyin düyüsü diridir.The rice of the dish is [stil] raw.
      Synonym: çiy
    2. crumbly, friable, not overcooked

Noun

edit

diri (definite accusative dirini, plural dirilər)

  1. living person
    Ölülərimi, dirilərimi təhqir etdilər.
    They insulted dead and living relatives of mine.
    (literally, “They insulted my living and my dead.”)

Declension

edit
    Declension of diri
singular plural
nominative diri
dirilər
definite accusative dirini
diriləri
dative diriyə
dirilərə
locative diridə
dirilərdə
ablative diridən
dirilərdən
definite genitive dirinin
dirilərin
    Possessive forms of diri
nominative
singular plural
mənim (my) dirim dirilərim
sənin (your) dirin dirilərin
onun (his/her/its) dirisi diriləri
bizim (our) dirimiz dirilərimiz
sizin (your) diriniz diriləriniz
onların (their) dirisi or diriləri diriləri
accusative
singular plural
mənim (my) dirimi dirilərimi
sənin (your) dirini dirilərini
onun (his/her/its) dirisini dirilərini
bizim (our) dirimizi dirilərimizi
sizin (your) dirinizi dirilərinizi
onların (their) dirisini or dirilərini dirilərini
dative
singular plural
mənim (my) dirimə dirilərimə
sənin (your) dirinə dirilərinə
onun (his/her/its) dirisinə dirilərinə
bizim (our) dirimizə dirilərimizə
sizin (your) dirinizə dirilərinizə
onların (their) dirisinə or dirilərinə dirilərinə
locative
singular plural
mənim (my) dirimdə dirilərimdə
sənin (your) dirində dirilərində
onun (his/her/its) dirisində dirilərində
bizim (our) dirimizdə dirilərimizdə
sizin (your) dirinizdə dirilərinizdə
onların (their) dirisində or dirilərində dirilərində
ablative
singular plural
mənim (my) dirimdən dirilərimdən
sənin (your) dirindən dirilərindən
onun (his/her/its) dirisindən dirilərindən
bizim (our) dirimizdən dirilərimizdən
sizin (your) dirinizdən dirilərinizdən
onların (their) dirisindən or dirilərindən dirilərindən
genitive
singular plural
mənim (my) dirimin dirilərimin
sənin (your) dirinin dirilərinin
onun (his/her/its) dirisinin dirilərinin
bizim (our) dirimizin dirilərimizin
sizin (your) dirinizin dirilərinizin
onların (their) dirisinin or dirilərinin dirilərinin

Derived terms

edit

References

edit
  • Tağıyev M. T. et al., editors (2006), “diri”, in Azərbaycanca-rusca lüğət [Azerbaijani–Russian Dictionary], volume I, Baku: Şərq-Qərb, page 791a

Cebuano

edit

Etymology

edit

From Western Proto-Malayo-Polynesian *di-di,[1] from *di + *-di, from Proto-Austronesian *di. Related to kari (this), ngari (hither), and ari (to come), in a similar pattern with other Cebuano demonstrative pronouns.

Pronunciation

edit
  • Hyphenation: di‧ri
  • IPA(key): /diˈɾi/, [d̪ɪˈɾ̪i]

Adverb

edit

dirí

  1. here (place closer to speaker than listener)
  2. (colloquial) here (place near both the speaker and the listener)
    Synonym: dinhi

See also

edit

References

edit
  1. ^ Blust, Robert, Trussel, Stephen (2010–) “*-di § *di-di”, in The Austronesian Comparative Dictionary

Esperanto

edit

Etymology

edit

Borrowed from French dire and Italian dire.

Pronunciation

edit

Verb

edit

diri (present diras, past diris, future diros, conditional dirus, volitive diru)

  1. to say, tell
    Diru al mi vian sekreton!Tell me your secret!
    Oni diras, ke la vetero estas pli agrabla tie.They say the weather is more pleasant there.

Conjugation

edit

See also

edit

Haitian Creole

edit
 
Haitian Creole Wikipedia has an article on:
Wikipedia ht

Etymology

edit

From French du riz (rice).

Pronunciation

edit

Noun

edit

diri

  1. rice
    W renmen manje diri blan?
    Do you like to eat white rice?

Hypernyms

edit

Hungarian

edit

Etymology

edit

Clipping and -i diminutive of direktor.

Pronunciation

edit
  • IPA(key): [ˈdiri]
  • Hyphenation: di‧ri
  • Rhymes: -ri

Noun

edit

diri (plural dirik)

  1. (colloquial, dated) Synonym of igazgató (principal [in school], director, manager)

Declension

edit
Inflection (stem in long/high vowel, front unrounded harmony)
singular plural
nominative diri dirik
accusative dirit diriket
dative dirinek diriknek
instrumental dirivel dirikkel
causal-final diriért dirikért
translative dirivé dirikké
terminative diriig dirikig
essive-formal diriként dirikként
essive-modal
inessive diriben dirikben
superessive dirin diriken
adessive dirinél diriknél
illative diribe dirikbe
sublative dirire dirikre
allative dirihez dirikhez
elative diriből dirikből
delative diriről dirikről
ablative diritől diriktől
non-attributive
possessive - singular
dirié diriké
non-attributive
possessive - plural
diriéi dirikéi
Possessive forms of diri
possessor single possession multiple possessions
1st person sing. dirim dirijeim
2nd person sing. dirid dirijeid
3rd person sing. dirije dirijei
1st person plural dirink dirijeink
2nd person plural diritek dirijeitek
3rd person plural dirijük dirijeik

Further reading

edit
  • diri in Bárczi, Géza and László Országh. A magyar nyelv értelmező szótára (‘The Explanatory Dictionary of the Hungarian Language’, abbr.: ÉrtSz.). Budapest: Akadémiai Kiadó, 1959–1962. Fifth ed., 1992: →ISBN
  • diri in Ittzés, Nóra (ed.). A magyar nyelv nagyszótára (‘A Comprehensive Dictionary of the Hungarian Language’). Budapest: Akadémiai Kiadó, 2006–2031 (work in progress; published A–ez as of 2024)

Indonesian

edit

Etymology

edit

From Malay diri, from Proto-Malayic *diri, from Proto-Malayo-Polynesian *diRi (to stand).

Pronunciation

edit

Noun

edit

diri (first-person possessive diriku, second-person possessive dirimu, third-person possessive dirinya)

  1. ego, self
    1. (psychology) ego: The most central part of the mind, which mediates with one's surroundings.
      Synonym: ego
  2. person

Prefix

edit

diri-

  1. use similar to English suffix -self

Derived terms

edit

Further reading

edit

Malay

edit

Etymology

edit

From Proto-Malayic *diri, from Proto-Malayo-Polynesian *hadiʀi, from Proto-Austronesian *Sadiʀi.

Pronunciation

edit

Verb

edit

diri (Jawi spelling ديري)

  1. (intransitive) to stand
  2. (transitive) to establish

Derived terms

edit

Descendants

edit
  • Indonesian: diri

Noun

edit

diri (Jawi spelling ديري, plural diri-diri, informal 1st possessive diriku, 2nd possessive dirimu, 3rd possessive dirinya)

  1. self

Derived terms

edit

Descendants

edit

Further reading

edit

Mauritian Creole

edit

Alternative forms

edit

Etymology

edit

From French du riz.

Noun

edit

diri

  1. rice

References

edit
  • Baker, Philip & Hookoomsing, Vinesh Y. 1987. Dictionnaire de créole mauricien. Morisyen – English – Français

Sumerian

edit

Romanization

edit

diri

  1. Romanization of 𒋛𒀀 (diri)

Tagalog

edit

Etymology

edit

From Proto-Malayo-Polynesian *zizi (disgusted; revolted). Cognate with Malay jijik.

Pronunciation

edit

Noun

edit

diri (Baybayin spelling ᜇᜒᜇᜒ)

  1. disgust; revulsion; dislike of something dirty or foul
    Synonyms: rimarim, panririmarim, pangangani
  2. abhorrence; loathing; detestation
    Synonyms: suya, pagkasuya, suklam, pagkasuklam

Derived terms

edit

Adjective

edit

dirí (Baybayin spelling ᜇᜒᜇᜒ)

  1. disgusted; feeling revulsion for something dirty or foul

Derived terms

edit

Further reading

edit
  • diri”, in Pambansang Diksiyonaryo | Diksiyonaryo.ph, Manila, 2018

Turkish

edit

Etymology

edit

From Ottoman Turkish دیری (diri), from Proto-Turkic *tīri-.

Cognate with Old Turkic [script needed] (tirig), Kazakh тірі (tırı), Kyrgyz тири (tiri) / тирүү (tirüü), Uzbek tirik, Turkmen diri, Chuvash чӗрӗ (čĕrĕ, alive, living).

Adjective

edit

diri

  1. alive, living
  2. lively, energetic
  3. fresh
edit

References

edit
  • Nişanyan, Sevan (2002–) “diri”, in Nişanyan Sözlük
  • Redhouse, James W. (1890) “دیری”, in A Turkish and English Lexicon[1], Constantinople: A. H. Boyajian, page 935
  • Avery, Robert et al., editors (2013), The Redhouse Dictionary Turkish/Ottoman English, 21st edition, Istanbul: Sev Yayıncılık, →ISBN

Waray-Waray

edit

Adverb

edit

diri

  1. no

Interjection

edit

diri

  1. no