Appendix:Southern Altai Swadesh list
This is a Swadesh list of words in Southern Altai, compared with definitions in English.
Presentation
edit- For further information, including the full final version of the list, read the Wikipedia article: Swadesh list.
American linguist Morris Swadesh believed that languages changed at measurable rates and that these could be determined even for languages without written precursors. Using vocabulary lists, he sought to understand not only change over time but also the relationships of extant languages. To be able to compare languages from different cultures, he based his lists on meanings he presumed would be available in as many cultures as possible. He then used the fraction of agreeing cognates between any two related languages to compute their divergence time by some (still debated) algorithms. Starting in 1950 with 165 meanings, his list grew to 215 in 1952, which was so expansive that many languages lacked native vocabulary for some terms. Subsequently, it was reduced to 207, and reduced much further to 100 meanings in 1955. A reformulated list was published posthumously in 1971.
List
edit№ | English | Southern Altai тÿштÿк алтай тил (tÿštÿk altay til) edit (207) |
---|---|---|
1 | I (1sg) | мен (men) |
2 | you (2sg) | сен (sen) |
3 | he, she, it (3sg) | ол (ol) |
4 | we (1pl) | бис (bis) |
5 | you (2pl) | слер (sler) |
6 | they (3pl) | олор (olor) |
7 | this | бу (bu) |
8 | that | ол (ol) |
9 | here | мында (mïnda) |
10 | there | анда (anda), ондо (ondo) |
11 | who | кем (kem) |
12 | what | неме (neme), не (ne) |
13 | where | кайда (kayda) |
14 | when | качан (kačan) |
15 | how | кандый (kandïy) |
16 | not | эмес (emes), јок (ǰok) |
17 | all | ончо (ončo), бӱдӱн (büdün) |
18 | many | кӧп (köp) |
19 | some | бир канча (bir kanča) (a few), бӱдӱн (büdün), барчан (barčan) |
20 | few | ас (as) |
21 | other | башка (baška) |
22 | one | бир (bir) |
23 | two | эки (eki) |
24 | three | ӱч (üč) |
25 | four | тӧрт (tört) |
26 | five | беш (beš) |
27 | big | јаан (ǰaan), улу (ulu) |
28 | long | узун (uzun) |
29 | wide | элбек (elbek), кеҥ (keŋ), јалбак (ǰalbak) |
30 | thick | калыҥ (kalïŋ), јоон (ǰoon) |
31 | heavy | уур (uur) |
32 | small | кичинек (kičinek), кичӱ (kičü) |
33 | short | кыска (kïska) |
34 | narrow | тар (tar) |
35 | thin | чичке (čičke), јука (ǰuka) |
36 | woman | ӱй кижи (üy kiži), эмеген (emegen) (Mong.), кадын (kadïn) |
37 | man (adult male) | эр кижи (er kiži), эр (er) |
38 | man (human being) | кижи (kiži) |
39 | child | бала (bala) |
40 | wife | эмеген (emegen), ӱй кижи (üy kiži), кадын (kadïn) |
41 | husband | ӧбӧгӧн (öbögön), эр кижи (er kiži), эр (er), кӱйӱ (küyü) |
42 | mother | эне (ene) |
43 | father | ада (ada) |
44 | animal | аҥ (aŋ) |
45 | fish | балык (balïk) |
46 | bird | куш (kuš) |
47 | dog | ийт (iyt) |
48 | louse | бийт (biyt) |
49 | snake | јылан (ǰïlan) |
50 | worm | курт (kurt) |
51 | tree | агаш (agaš) |
52 | forest | арка (arka), агаш (agaš), терек (terek) |
53 | stick | тайак (tayak) |
54 | fruit | јиилек (ǰiilek) |
55 | seed | ӱрен (üren) |
56 | leaf | бӱр (bür), јалбырак (ǰalbïrak) |
57 | root | тамыр (tamïr) |
58 | bark (of a tree) | чӧбрӧ (čöbrö), кабык (kabïk) |
59 | flower | чечек (čeček) |
60 | grass | ӧлӧҥ (ölöŋ), от (ot) |
61 | rope | буу (buu), армакчы (armakčï) (lasso) |
62 | skin | тере (tere) |
63 | meat | эт (et) |
64 | blood | кан (kan) |
65 | bone | сӧӧк (söök) |
66 | fat (noun) | ӱс (üs), јуу (ǰuu), май (may) |
67 | egg | јымыртка (ǰïmïrtka) |
68 | horn | мӱӱс (müüs) |
69 | tail | куйрук (kuyruk) |
70 | feather | јуҥ (ǰuŋ) |
71 | hair | чач (čač), кыл (kïl) (single) |
72 | head | баш (baš) |
73 | ear | кулак (kulak) |
74 | eye | кӧс (kös) |
75 | nose | тумчук (tumčuk), мурун (murun) |
76 | mouth | оос (oos) |
77 | tooth | тиш (tiš) |
78 | tongue (organ) | тил (til) |
79 | fingernail | тырмак (tïrmak) |
80 | foot | бут (but), айак (ayak) |
81 | leg | бут (but) |
82 | knee | тизе (tize) |
83 | hand | кол (kol) |
84 | wing | канат (kanat) |
85 | belly | карын (karïn) |
86 | guts | ичеге (ičege) |
87 | neck | мойын (moyïn) |
88 | back | бел (bel), арка (arka) |
89 | breast | эмчек (emček) |
90 | heart | јӱрек (ǰürek) |
91 | liver | буур (buur) |
92 | to drink | ичер (ičer) |
93 | to eat | јиир (ǰiir) |
94 | to bite | тиштеер (tišteer) |
95 | to suck | сорор (soror), эмер (emer) |
96 | to spit | тӱкӱрер (tükürer) |
97 | to vomit | кузар (kuzar) |
98 | to blow | ӱрер (ürer) |
99 | to breathe | тынар (tïnar) |
100 | to laugh | каткырар (katkïrar), кӱлер (küler) |
101 | to see | кӧрӧр (körör) |
102 | to hear | угар (ugar) |
103 | to know | билер (biler) |
104 | to think | сананар (sananar), санаар (sanaar) |
105 | to smell | јытаар (ǰïtaar) |
106 | to fear | коркыыр (korkïïr) |
107 | to sleep | уйуктаар (uyuktaar) |
108 | to live | јӱрер (ǰürer), јадар (ǰadar) |
109 | to die | ӧлӧр (ölör) |
110 | to kill | ӧлтӱрер (öltürer) |
111 | to fight | тартыжар (tartïžar), кӱрежер (kürežer), јуулажар (ǰuulažar) (fight at war) |
112 | to hunt | аҥдаар (aŋdaar), уулаар (uulaar) |
113 | to hit | согор (sogor) |
114 | to cut | кезер (kezer) |
115 | to split | бӧлӧр (bölör), оодор (oodor), јарар (ǰarar) |
116 | to stab | сайар (sayar) |
117 | to scratch | тырмаар (tïrmaar) |
118 | to dig | казар (kazar) |
119 | to swim | эжинер (ežiner), јӱзер (ǰüzer) |
120 | to fly | учар (učar) |
121 | to walk | барар (barar), јӱрер (ǰürer) |
122 | to come | келер (keler) |
123 | to lie (as in a bed) | јaдар (ǰadar) |
124 | to sit | отурар (oturar) |
125 | to stand | турар (turar) |
126 | to turn (intransitive) | айланар (aylanar), бурылар (burïlar) |
127 | to fall | тӱжер (tüžer), јыгылар (ǰïgïlar) |
128 | to give | берер (berer) |
129 | to hold | тудар (tudar) |
130 | to squeeze | сыгар (sïgar) |
131 | to rub | јыжар (ǰïžar) |
132 | to wash | јунар (ǰunar) |
133 | to wipe | арчыыр (arčïïr) |
134 | to pull | тартар (tartar), чӧйӧр (čöyör) |
135 | to push | ийдер (iyder) |
136 | to throw | таштаар (taštaar) |
137 | to tie | буулаар (buulaar) |
138 | to sew | кӧктӧӧр (köktöör), тигер (tiger) |
139 | to count | тоолоор (tooloor), чоттоор (čottoor) |
140 | to say | айдар (aydar), деер (deer), сӧйлӧӧр (söylöör) |
141 | to sing | кожоҥдоор (kožoŋdoor), сарындаар (sarïndaar) |
142 | to play | ойноор (oynoor) |
143 | to float | јӱзер (ǰüzer) |
144 | to flow | агар (agar) |
145 | to freeze | чарчаар (čarčaar), тонор (tonor) |
146 | to swell | сыстаар (sïstaar), кӧбӧр (köbör), тижиир (tižiir) |
147 | sun | кӱн (kün) |
148 | moon | ай (ay) |
149 | star | јылдыс (ǰïldïs) |
150 | water | суу (suu) |
151 | rain | јaaш (ǰaaš), јaҥмыр (ǰaŋmïr) |
152 | river | суу (suu) |
153 | lake | кӧл (köl) |
154 | sea | талай (talay), теҥис (teŋis) |
155 | salt | тус (tus) |
156 | stone | таш (taš) |
157 | sand | кумак (kumak), кум (kum) |
158 | dust | тоозын (toozïn) |
159 | earth | тобрак (tobrak), јер (ǰer) |
160 | cloud | булут (bulut) |
161 | fog | туман (tuman) |
162 | sky | теҥери (teŋeri) |
163 | wind | салкын (salkïn), јел (ǰel) |
164 | snow | кар (kar) |
165 | ice | тош (toš), мус (mus) |
166 | smoke | ыш (ïš), тӱдӱн (tüdün) |
167 | fire | от (ot), ӧрт (ört) (wildfire) |
168 | ash | кӱл (kül) |
169 | to burn | кӱйер (küyer) |
170 | road | јол (ǰol) |
171 | mountain | кыр (kïr), туу (tuu) |
172 | red | кызыл (kïzïl) |
173 | green | јaжыл (ǰažïl) |
174 | yellow | сары (sarï) |
175 | white | ак (ak) |
176 | black | кара (kara) |
177 | night | тӱн (tün) |
178 | day | кӱн (kün) |
179 | year | јыл (ǰïl) |
180 | warm | јылу (ǰïlu) |
181 | cold | соок (sook) |
182 | full | толо (tolo) |
183 | new | јaҥы (ǰaŋï) |
184 | old | эски (eski), карган (kargan) (person) |
185 | good | јaкшы (ǰakšï) |
186 | bad | јaман (ǰaman), коомой (koomoy) |
187 | rotten | чирик (čirik) |
188 | dirty | кирлӱ (kirlü) |
189 | straight | тӱс (tüs), чике (čike) |
190 | round | болчок (bolčok), тегерик (tegerik) |
191 | sharp (as a knife) | курч (kurč) |
192 | dull (as a knife) | моко (moko), ӧтпӧс (ötpös) |
193 | smooth | килеҥ (kileŋ), јылым (ǰïlïm), тӱс (tüs) |
194 | wet | ӱлӱш (ülüš), чыкту (čïktu) |
195 | dry | кургак (kurgak), куру (kuru) |
196 | correct | чын (čïn) |
197 | near | јуук (ǰuuk) |
198 | far | ыраак (ïraak) |
199 | right | оҥ (oŋ) |
200 | left | сол (sol) |
201 | at | -де/-те (-de/-te) |
202 | in | -де/-те (-de/-te) |
203 | with | -ла/-ле (-la/-le) |
204 | and | ла (la), онойдо ок (onoydo ok) |
205 | if | -се/-зе (-se/-ze) |
206 | because | нениҥ учун дезе (neniŋ učun deze), учун (učun) |
207 | name | ат (at) |