Appendix:Turkic Swadesh lists

This is a Swadesh list of Turkic languages, specifically Chuvash, Yakut, Tuvan, Khakas, Southern Altai, Tatar, Bashkir, Karachay-Balkar, Kumyk, Nogai, Karakalpak, Kazakh, Kyrgyz, Uzbek, Uyghur, Turkmen, Azerbaijani, Turkish, Crimean Tatar and Karakhanid, compared with that of English.

English Chuvash Yakut Tuvan Khakas Standard Altai Tatar Bashkir Balkar Karachay Kumyk Nogai Karakalpak Kazakh Kyrgyz Uzbek Uyghur Turkmen Azerbaijani Turkish Crimean Tatar Karakhanid
1 I эпĕ мин мен мин мен мин мин мен мен мен мен men мен мен men măn men mən ben men مَنْ(men)
2 you
(singular)
эсĕ эн сен син сен син һин сен сен сен сен sen сен,
сіз (polite)
сен,
сиз (polite)
sen săn sen sən sen sen سَنْ(sen)
3 he вăл кини ол ол ол ул ул ол ол ол ол ol ол ал u u ol o o o اُلْ(ol)
4 we эпир биһиги бис пiс бис без беҙ биз биз биз биз biz бiз биз biz biz biz biz biz biz بِزْ(biz)
5 you
(plural)
эсир эһиги силер сiрер слер сез һеҙ сиз сиз сиз сиз siz сендер,
сiздер (polite)
силер,
сиздер (polite)
siz, sizlar, senlar siz,
silăr,
sizlăr,
sănlăr
siz siz siz siz سِزْ(siz)
6 they вĕсем кинилэр олар олар олор алар улар ала ала олар олар olar олар алар ular ular olar onlar onlar olar اُلارْ(olar)
7 this ку бу бо пу бу бу был бу бу бу бу bul бұл бул, ушул
берки
bu bu,
mavu,
monu
bu bu bu bu بُو()
8 that лешĕ, çавă, вăл ол; сол (the very that) ол ол ол теге, шул теге ол ол шо, ол сол, анав, ол sol, ana, ol сол тигил, ошол, тетигил, наркы shu, o'sha u,
ăvu,
shu
şu, şol o şu; о şu; о اُلْ(ol)
9 here кунта манна мында, бо черде мында мында монда, биредә, бу җирдә бында мында, блайда мында, былайда мунда, шунда мунда bunda, bul jerde мұнда бул жерде, мында, мына bu yerda, bu yoqda, bu yonda bunda,
bu yărdă,
mayărdă,
mana
şu taýda, onda, bäri burada burada, bura, burası mında مُنْدا(mundā)
10 there унта, çавăнта, лере онно ында анда анда тегендә, анда, шул җирдә тегендә анда анда, алайда онда онда onda, sonda, ol jerde, sol jerde онда, анда тиги жакта, тиги жерде, ошол жакта, ал жерде, анда u yerda, u yoqda, u yonda unda,
u yărdă
ol ýerde, o taýda orada orada, ora, orası anda اَنْدا(andā)
11 who кам ким кым кем кем кем кем ким ким ким ким kim кім ким kim kim kim kim kim kim كِمْ(kim)
12 what мĕн туох чүү (Khalkha) ниме неме, не нәрсә, ни нимә не не не, не зат не, не зат ne не эмне nima, na nemă näme ne ne نا(), ناما(nemē), ناكُو(negǖ), قَيُو(qayū)
13 where ăçта ханна кайда хайда кайда кайда ҡайҙа къайда къайда къайда кайда qayda қайда кайда, кана qayerda, qayda nădă,
qăyărdă,
qăyăr
nirede harada nerede, hani qayda قَنْدا(qandā), قَيُودا(qayūdā), قَنٖى(qanï̄)
14 when хăçан хаһан кажан хаӌан качан кайчан ҡасан къачан къачан къачан кашан qashan қашан качан qachon qachan,
qanchidă,
năchchidă
haçan haçan ne zaman; kaç; kaçta (what time, hour) qaçan قَجانْ(qačan)
15 how мĕнле хайдах кандыг хайди кандый ничек нисек къалай къалай нечик калай qalay қалай, нешік кандай qalay, qanday, nechik qandaq nähili, niçik; häýsy (which) necə, nətər nasıl nasıl نَتَكْ(neteg)
16 not (adjectives) çук суох эвес, чок нимес, чох эмес, joк түгел түгел тюйюлдю тюл, тюйюл тюгюл тувыл emes емес эмес emas, yo'q yoq, ămăs däl deyil değil, yok (no!, not!) degil يُوقْ(yōq), اَرْماسْ(ermēs)
17 all пĕтĕм, пур, пурте бары, бүтүн бүгү, хамык, шупту, дөгере прай, тикci, тооза кöндӱрe, ончо, ӱзе,бары бөтен, бары, һәммә бөтә битеу бары, бютеу бары, бютюн баьри, савлай barlıq, pu'tkil, pu'tin бәрi, бүкiл баары, бардык, бүткүл (the whole) barcha, hamma, butun, bari, borliq hămmă {Pers.}, barchă, pütün, barliq bary, hemme, ähli, her bütün, hamısı tüm; bütün; hep (Pers.) bütün, ep, episi قَمُغْ(qamuɣ), بَرْجا(barčā)
18 many нумай элбэх, үгүс хөй; көвей (noun, rare) кöп кöп күп күп кёп кёб кёп коьп ko'p көп көп koʻp köp köp çox çok çoq كُبْ(köp), اُكُوشْ(üküš)
19 some темиçе хас да, ханнык эрэ; аҕыйах (a few) каш (a few) ; бир каш, шала, кашкыйна нинӌе-де, кöп нимес (a few) ; сала бир канча (a few) берничә бер нисә бир талай, бир ненча бир ненча бир нече бир неше bir neshe бiрнеше бир нече bir necha, bir qancha, ba'zi, ayrim bir qanchă 'a few', azraq (literally "fewer"), băzi {Arab.} birnäçe, berentak bəzi (some of the) ; bir neçə (a few) bazı, (Ar.) kimi; birkaç (a few) , biraz (a little) bazı (some of the) ; bir qaç (a few)
20 few сахал аҕыйах эвээш, бичии; ас (almost, a little) ас ас аз аҙ биркесек, бираз, аз аз аз аз az аз аз oz, kam, picha az az az az az اازْ(āz)
21 other урăх атын өске, ыынды; башка (separate) пасха башка башка башҡа башхасы, бирси башха башгъа, оьзге баска basqa, bo'ten басқа башка boshqa, o'zga bashqa, özgă, artuq başga başqa, digər başka, öbür, diğer (Per.) başqa, diger اَذِنْ(aδïn), اَذْرُقْ(aδruq), اُنْكٖى(öŋī)
22 one пĕрре биир бир пир бир бер бер бир бир бир бир bir бiр бир bir bir bir bir bir bir بٖيرْ(bīr)
23 two иккĕ икки ийи iкi эки ике ике эки эки эки эки eki екi эки ikki ikki ikki iki iki eki اِكّٖى(ikkī)
24 three виççĕ үс үш ӱс ӱч өч өс юч юч уьч уьш u'sh үш үч uch üch üç üç üç üç اُجْ(üč)
25 four тăваттă түөрт дөрт тöрт тöрт дүрт дүрт терт тёрт дёрт доьрт to'rt төрт төрт toʻrt tört dört dörd dört dört تُورْتْ(tȫrt)
26 five пиллĕк биэс беш пис беш биш биш беш беш беш бес bes бес беш besh băsh bäş, kelle beş beş beş بٖيشْ(bḗš)
27 big пысăк, мăн улахан улуг улуг јаан зур ҙур, бөйөк, эре, дәү, оло, оҙон, өлкән уллу, деменгили уллу, тамада уллу уьйкен u'lken үлкен чоң katta, buyuk, ulkan chong 'older', yoghan, büyük, zor {Pers.} "force(ful)" uly (older) ; çişik böyük büyük, ulu (great, grand) büyük بَدُكْ(bedük), اُلُغْ(uluɣ)
28 long вăрăм уһун узун узун узун озын оҙон узун, узакъ узун узун узын uzın ұзын узун uzun uzun uzyn uzun uzun uzun اُزُنْ(uzun)
29 wide сарлака, анлă киэҥ, кэтит делгем, калбак; алгыг (clothes) чалбах, аллығ кэҥ киң киң кенг кенг генг, энли кенъ, энли ken', enli кең кең, кенен keng kăng giňiş, giň geniş geniş, enli keñ, keniş كِنْكْ(keŋ), يَسٖى(yasï̄)
30 thick хулăн халыҥ кылын халын калын, jooн калын ҡалын базыкъ, семиз, къалын къалын къалын калын, юван qalın', juwan қалың калың (of layers or depth)
жоон (of diameter or circumference)
коюу (of concentration or viscosity)
qalin, yo'g'on qelin galyň qalın kalın, yoğun (dense) qalın قَلِنْ(qalïn)
31 heavy йывăр ыар, ыарахан аар аар уур авыр ауыр ауур ауур авур авыр awır ауыр оор ogʻir eghir agyr ağır ağır ağır اَغِرْ(aɣïr)
32 small пĕчĕк кыра, куччугуй, кыччыгый биче, бичии кiчиӌек кичинек, кичӱ кечкенә, кече бәләкәй, кесе гитче гитче гиччи кишкей kishkentay, kishkene кіші, кішкене, кішкентай кичинекей, кичине, чакан kichkina, kichik kichik kiçi, kiçijik kiçik; balaca küçük kiçik كِجِكْ(kičig), اُشَقْ(ušaq)
33 short кĕске кылгас чолдак, кыска хысха кыска кыска ҡыҫҡа къысха къысха къысгъа кыска qısqa қысқа кыска qisqa qisqa gysga qısa kısa qısqa قِسْغا(qïsɣā), قِرْتْ(qïrt)
34 narrow ансăр; тăвăр (tight) кыараҕас, синньигэс тар, кызыы нiске (not wide), тaр (tight) тар тар тар тар тар тар тар tar тар тар tor tar dar dar dar tar تارْ(tār)
35 thin çӳхе, çинçе синньигэс; чараас (as clothes) чиңге, чуга чуғаӌах, чуға; niske чичке, jука нечкә, нәзек нәҙек ингчге, жукъа ингичге инче, назик, юкъкъа йинишке, назик jin'ishke, na'zik жiңiшке ичке, жука ingichka, yupqa, nozik inchikă, yupqa inçe nazik, incə ince, yufka ince يِنْجْكا(yinčgē), يُڤْقا(yuvqā)
36 woman хĕрарăм дьахтар херээжен, кадай, херээжен кижи ипчi кiзi ӱй кижи, эмеген (Mong.) ,катын хатын ҡатын тиширыу тиширыу къатын гиши хатын-кыз hayal, qatın әйел, қатын аял (Arabic)
катын
ayol, xotin, qiz ayal heleý, aýal qadın kadın qadın اُراغُوتْ(urāɣūt), اِشٖلارْ(išīlēr)
37 man
(adult male)
арçын эр киһи эр (кижи) ир кiзi эр кижи ир ир эр киши, эркегирыу эркиши, эркегирыу эркек, эр гиши эр, эркек erkek ер, еркек эркек erkak ăr,
ărkăk
erkek (adam) kişi erkek, er, adam (Ar.) اَرْ(er)
38 man
(human being)
çын, этем киһи кижи кiзi кижи ,адам кеше кеше, әҙәм адам, киши адам адам, гиши аьдем kisi, adam кiсi, адам киши
адам (Arabic)
kishi, odam, inson insan, kishi ynsan, adam, kişi insan, adam insan (Ar.), kişi (person, individual) insan, adam, kişi كِشٖى(kišī)
39 child
(a youth)
ача оҕо уруг пала, олған бала бала, сабый бала, caбый, бәпес бала, сабий бала, сабий бала бала bala бала бала bola, chaqa bala çaga bala, uşaq, çağa çocuk bala كَنْجْ(kenč)
40 wife арăм ойох, кэргэн кадай, амдыы кижи ипчiзi эмегени, ӱй кижизи,катын, хатын ҡатын къатын, юй бийче къатын къатын хатын, пише hayal, qatın әйел, қатын аял (Arabic)
катын
xotin, ayol, rafiqa khotun {Mong.}, ayal "woman", yoldash 'spouse' aýal arvad, əyal karı, avrat, kadın (woman) apay كِسْ(kis)
41 husband упăшка эр эр, ашак ирi öбöгöни, эр кижизи,эр,кӱйӱ ир ир эр эр эр эр, киев, бай ku'yew, er күйеу күйөө, эр er, kuyov yoldash 'spouse', ăr "man" är, adam ər koca, er (man) aqay باكْ(bēg)
42 mother анне ийэ ие, ава иӌе, ине эне ана әсә, инә ана, ання ана ана ана ana, ene ана апа, эне ona, aya, oyi ana eje ana anne, ana ana اَنا(anā), اَبا(ebē)
43 father атте аҕа ада, ача аба; ада ада ата ата ата, аття ата ата ата a'ke, ata әке, ата ата ota, ada dada, ata kaka ata baba, ata (ancestor) ata اَتا(atā)
44 animal чĕр чун, выльăх кыыл, харамай аң-мең, аң (beast) аң (beast) тынду; аҥ (beast) хайван (Pers.), җәнлек йәнлек, хайван, мал хайыуан, жаныуар хайыуан, джаныуар гьайван айван, янувар haywan хайуан, жануар айбан (Arabic)
жаныбар (Persian)
аң (beast)
hayvon, jonivor haywan {Pers. < Arab.}, janliq {Pers. plus suffix} haýwan heyvan hayvan (Pers.) ayvan
45 fish пулă балык балык палых балык балык балыҡ чабакъ чабакъ балыкъ балык balıq балық балык baliq beliq balyk balıq balık balıq بَلِقْ(balïq)
46 bird кайăк көтөр; чыычаах (birdie) куш хус куш кош ҡош чыпчыкъ чыпчыкъ къуш кус qus құс куш (bird of prey)
чымчык (small bird)
илбээсин (game)
qush qush guş quş kuş quş قُشْ(quš)
47 dog йытă ыт ыт адай (Tung.?) ийт эт эт ит ит ит ийт iyt ит ит it, kuchuk, ko'ppak it it; köpek (male); güýük it, köpək köpek, it köpek, it اِتْ(ït)
48 louse пыйтă быт быт пiт бийт бет бет би бит бит бийт biyt бит бит bit pit bit bit bit bit بِتْ(bit)
49 snake çĕлен моҕой (Even.) , эриэн үөн чылан чылан jылан елан йылан жилян джылан йылан йылан jılan жылан жылан ilon yilan ýylan ilan yılan yılan يِلانْ(yïlān)
50 worm ăман, хурт үөн курт, шыйлашкын хурт курт суалчан, чели ҡорт, селәүсен къурт къурт хурт курт qurt құрт курт qurt qurut gurt, gurçuk qurd kurt, solucan qurt قُرْتْ(qurt)
51 tree йывăç мас (Tung.) ыяш ағас агаш агач ағас терек терек терек терек ag'ash ағаш жыгач (wood)
бак (Persian)
дарак (Persian)
daraxt; yogʻoch (wood) dărăkh {Pers.}, yaghach 'wood, lumber' bag, agaç ağac ağaç terek يِغَجْ(yïɣač)
52 forest вăрман тыа, ойуур арга, арыг, эзим ағас арка, агаш, ормон урман урман агъач агъач, чегет орман, агъачлыкъ орман tog'ay орман, тоғай токой oʻrmon, toʻqay ormanliq 'forest(ed)',
orman,
janggal
tokaý meşə, orman orman orman
53 stick
(of wood)
патак, туя мас; баалкы (Rus) ; тайах будук, даянгыыш, сып таях табық ,таяк таяк ботаҡ, сыбыҡ таякъ таякъ таякъ таяк tayaq таяқ таяк yogʻoch, tayoq choqmaq, tayaq 'stick, cane', soyla 'twig', chiwiq 'twig' çöp; taýak (stick, cane) çubuq değnek; çubuk, dayak (support) çubuq جِبِقْ(čïbïq)
54 fruit çимĕç фрукт (Rus) чимис фрукт, нимис јилек, јискен,јеммыш җимеш емеш жемиш, кёгет кёгет емиш емис jemis, miywe жемiс жемиш meva mevă {Pers.}, yăl-yemish miwe meyvə yemiş, meyve (Pers.) meyva, yemiş يَمِشْ(yémiš)
55 seed вăрлăх, вăрă туораах, бурдук үрезин ӱрен ӱрен бөртек, орлык орлоҡ урлукъ, бюртюк урлукъ урлукъ урлык tuqım, urıq ұрық, тұқым урук, үрөн urugʻ, tuxum uruq, tuxum (human's seed, sperm) tohum toxum tohum (Pers.), ur (lump, knob, tumor) urluq, tuhum اُرُغْ(uruɣ)
56 leaf çулçă сэбирдэх бүрү пӱр бӱр, бӱри,јалбырак яфрак япраҡ чапракъ чапракъ япыракъ япырак japıraq жапырақ жалбырак yaproq, barg yopurmaq, yapraq ýaprak yarpaq yaprak yaprak يَبُرْغاقْ(yapurɣāq)
57 root тымар силис; төрдө (base) дазыл чилеге; тазыл таммыр тамыр тамыр тамыр тамыр тамур тамыр tamır тамыр тамыр ildiz, tomir yiltiz, tüp(e.g. tüwidin qezip almaq) kök; düýp (base) kök, tüp kök, damar (vein) tamır كُكْ(kök), تُوبْ(tǖp), يِلْدِزْ(yïldïz)
58 bark
(of tree)
хупă, хуйăр хатырык чөвүрээ хахпас, хабых чобра,kabïq кабык ҡайыр, ҡабыҡ къабукъ къабукъ къабукъ кабык qabıq қабық кабык qobiq, qobuq qovzaq gabyk qabıq kabuk qabuq قاسْ(qās)
59 flower чечек, çеçке сибэкки; чэчик (rare?) чечек чахаях, порчо чечек чәчәк, гөл сәскә гюл, гокка гюл, гокка чечек шешекей gu'l гүл, шешек гүл (Persian) gul, (chechak) gül {Pers.}, chechăk (esp. blossoms of trees) gül çiçək, gül çiçek çiçek جَجَكْ(čeček)
60 grass курăк от оът от öлöн, от үлән үлән ханс, кырдык, отлау ханс от оьлен sho'p от, шөп чөп, от oʻt, oʻlan ot,
ot-chöp,
chöp
ot ot ot ot اُتْ(ot)
61 rope вĕрен, пăяв, çип быа; хендир, чеп, аркан, баг пағ, арғамӌы буу, армакчы бау, аркан, ји,п бау аркъан, жип, бау джиб, джыджым йип, аркъан бав, аркан jip жiп, арқан жип, аркан arqon, ip, bog' arqan, arghamcha tanap, ýüp; urgan (thick) ip ip; urgan (thick) arqan, yip, sıcım يِبْ(yïp), اُرُقْ(uruq)
62 skin
(human)
тир тирии кеш, алгы (animal) теер тере тире тире тери тери тери тери teri терi тери teri teră deri (animal); ham (human) dəri deri teri تَرٖى(terī)
63 meat
(as in flesh)
аш, какай эт эът ит эт ит ит эт эт эт эт et, go'sh ет эт goʻsht; et gösh {Pers.}, ăt 'flesh' et ət et et اَتْ(et)
64 blood юн хаан хан хан кан кан ҡан къан къан къан кан qan қан кан qon qan gan qan kan qan قانْ(qān)
65 bone шăмă уҥуох сөөк сööк сööк сөяк һөйәк сюйек сюек сюек суьек su'yek сүйек сөөк suyak söngăk, süyăk(Ili dialect) süňk sümük kemik kemik, süyek سُنْكُكْ(süŋük)
66 fat
(noun)
çу сыа үс, чаг чағ, симiс, ӱс ӱс, jay ,јуу май май жау джау май, яв май may май май yogʻ, moy yagh, may yağ yağ yağ yağ, may ياغْ(yāɣ), اُزْ(ǖz), جِرْ(čïr)
67 egg çăмарта сымыыт чуурга нымырха jымртка йомырка йомортҡа, күкәй гаккы, жумуртха гаккы йымырткъа юмыртка ma'yek жұмыртқа, тұқым (dialect) жумуртка tuxum, yumurtqa tukhum ýumurtga yumurta yumurta yımırta يُمُرْتْغا(yumurtɣā)
68 horn мăйрака муос мыйыс мӱус мӱӱс мөгез мөгөҙ мюйюз мюйюз мююз муьйиз mu'yiz мүйiз мүйүз шох, (muguz), shox münggüz şah (Pers.) buynuz boynuz müyüz, boynuz مُنْكُزْ(müŋüz)
69 tail хӳре кутурук кудурук хузурух куйрук койрык ҡойроҡ къуйрукъ къуйрукъ къуйрукъ куйрык quyrıq құйрық куйрук dum, (quyruq) quyruq guýruk quyruq kuyruk quyruq قُذْرُقْ(quδruq)
70 feather
(rather not down)
тĕк түү, куорсун чүг чӱг jун каурый ҡаурый къанат тюк тюк тюк кушын pa'r жүн, қауырсын жүн jun, tuk, pat păy ýelek tük tüy, yün (wool) tük يُوكْ(yǖg), تُو(, hair)
71 hair çӳç баттах, ас, түү; кыл (horse’s) чаш, дүк; хыл сас, хыл чач; кыл (single) чәч, кыл сәс чач чач, тюк чач, тюк, къыл шаш, кыл shash, tu'k, qıl шаш, түк, қыл чач soch, qil; yol (horse’s) chach (of a person's head), tük, qil 'bristles' saç, tüý, gyl saç, qıl (on body) saç, kıl (on body) saç, qıl (on body) سَجْ(sač), قِلْ(qïl), تُو()
72 head пуç төбө, бас баш пас баш баш баш баш баш баш бас bas, gelle бас баш bosh bash baş baş baş baş بَشْ(baš)
73 ear хăлха кулгаах кулак хулах кулак колак ҡолаҡ къулакъ къулакъ къулакъ кулак qulaq құлақ кулак quloq qulaq gulak qulaq kulak qulaq قُلَقْ(qulaq), قُلْقاقْ(qulqaq)
74 eye куç харах карак харах кöс күз күҙ кёз кёз гёз коьз ko'z көз көз koʻz köz көз göz göz köz كُوزْ(kȫz)
75 nose сăмса мурун, мунну думчук пурун, тумзух, тунӌух тумчук,murïn,мурун борын танау бурун бурун бурун бурын murın мұрын мурун burun burun burun burun burun burun بُرُنْ(burun)
76 mouth çăвар айах аас аас оос авыз ауыҙ ауз аууз авуз авыз awız ауыз ооз ogʻiz aghiz agyz ağız ağız ağız اَغِزْ(aɣïz)
77 tooth
(rather not molar)
шăл тиис диш тiс тиш теш теш тиш тиш тиш тис tis тiс тиш tish chish diş diş diş tiş تٖىشْ(tï̄š)
78 tongue чĕлхе тыл дыл тiл тил тел тел тил тил тил тил til тiл тил til til dil dil dil til تِلْ(tïl)
79 fingernail чĕрне тыҥырах дыргак тырғах тырмак тырнак тырнаҡ тырнакъ тырнакъ тырнакъ тырнак tırnaq тырнақ тырмак tirnoq tirnaq, tiymaq(Ili dialect) dyrnak dırnaq tırnak tırnaq تِرْنْغَقْ(tïrŋaq)
80 foot ура атах даван, тавангай, бут азах ayaq, айак, аяк аяк аяҡ табан аякъ аякъ табан taban аяқ бут, таман (sole) oyoq ayaq aýak ayaq ayak, taban (sole of a foot) ayaq اَذَقْ(aδaq)
81 leg пĕçĕ буут (thigh, leg) бут, дөңмек (thigh) азах; бут (thigh) бут бот бот аяҡ бут аякъ, бут аяк ayaq аяқ, бұт бут oyoq, put put aýak qıç bacak (Pers.), but (thigh) bacaq بُوتْ(būt)
82 knee чĕр куççи тобук дискек тiзек тизе тез тубыҡ тобукъ тобукъ тобукъ, тиз тиз dize тiзе тизе tizza tiz dyz diz diz, dirsek (elbow), topuk (heel) tiz تٖيزْ(tīz)
83 hand алă илии хол хол кол кул ҡул къол къол къол кол qol қол кол qoʻl qol el əl el, kol (arm) el اَلِكْ(elig)
84 wing çунат кынат чалгын ханат канат канат ҡанат къанат къанат къанат канат qanat қанат канат qanot qanat ganat qanad kanat qanat قَنَتْ(qanat)
85 belly хырăм ис ижин, хырын харын, icтi карын, курсак эч, корсак ҡорһаҡ къарын къарын къарын, къурсакъ иш, курсак qarın, ish, qursaq қарын, іш карын, ич, курсак qorin qorsaq, qarin(colloquial, qarnini tiydurush) garyn qarın karın, kursak (maw, stomach) qursaq, qarın قَرِنْ(qarïn)
86 guts пыршă оһоҕос шөйүндү iчеге ичеге эчәк эсәк чегиле ичеги, чеги ичек ишек ishek iшек ичеги, ичеги-карын ichak üchăy 'intestine' içege bağırsaq, içalat bağırsak , bağırsaq بَغِرْسُقْ(baɣïrsuq)
87 neck мăй моонньу, моой моюн мойын мойын муен муйын боюн боюн боюн мойын moyın мойын моюн boʻyin boyun boýun boyun boyun boyun بُيِنْ(boyïn)
88 back çурăм кэлин, арҕа оорга уча, арға, пiл бел, арка арка арҡа аркъа сырт аркъа арка arqa арқа арка orqa arqa arka, yagyrny arxa, kürək arka, sırt, bel (waist) arqa, sırt اَرْقا(arqā), اُجا(učā)
89 breast кăкăр эмиий эмиг имжек эмчек имчәк имсәк кёкюрек, ёшюн, эмчек кёкюрек, ёшюн кёкюрек, тёш коькирек ko'kirek, to's, gewde кеуде, көкірек, төс эмчек emchak ămchăk(female ~), kökrăk (human ~), tösh (animal's ~), köksi(human ~) emjek döş göğüs, meme, emcek (nipple) köküs, kökrek كُكُزْ(kögüz), اَمِكْ(emig)
90 heart чĕре сүрэх чүрек чӱрек јӱрек йөрәк йөрәк жюрек джюрек юрек юрек ju'rek жүрек жүрөк yurak yürăk ýürek ürək yürek yürek يُرَكْ(yürek), كُنْكُلْ(köŋül)
91 liver пĕвер быар баар паар буур, баар бавыр бауыр бауур бауур бавур бавыр bawır бауыр боор jigar jigăr {Pers.}, beghir bagyr ciyər karaciğer, bağır (breast, bosom) qara ciger بَغِرْ(baɣïr)
92 to drink ĕçме ис ижер iзерге ич эчәргә эсеү ичерге ичерге ичмек ишуьв ishiw iшу ичүү ichmoq ichmăk (iching!) içmek içmək içmek içmek اِجْماكْ(ičmēk)
93 to eat çиме аһаа, сиэ чиир чирге , је ашарга, җияргә, җию ашау ауузланыргъа, ашаргъа ашаргъа ашамакъ ев, ашав jew жеу же yemoq yimăk ~ yemăk (yăng!) iýmek yemək yemek, (food) aşamaq يَيماكْ(yḗmēk)
94 to bite çыртма ытыр ызырар; туткулаар ызырарға, тударға тиште тешләргә тешләү къабаргъа къабаргъа хапмакъ тислев tislew тiстеу тиште-
кап- (of dogs)
чак- (of insects and snakes)
tishlamoq chishlimăk (chishlăng!) dişlemek dişləmək ısırmak; dişlemek (bite off) tişlemek اِسِرْماقْ(ïsïrmāq), تِشْلاماكْ(tišlēmēk)
95 to suck ĕмме эм сорар, эмер (as breast) сорарға, эмерғе соор имәргә имеү эмерге эмерге эммек, сормакъ эмуьв, сорув emiw, sorıw ему, сору эмүү, соруу emmoq, soʻrmoq ămmăk (~ breast), shorimaq(e.g., ~ on a straw) emmek əmmək emmek, somurmak emmek اَمّاكْ(emmēk), سُورْماقْ(sōrmāq)
96 to spit сурма силлээ дүкпүрер тӱкӱрерғе тӱкӱр төкерергә төкөрөү тюкюрюрге тюкюрюрге тюкюрмек туькируьв tu'kiriw түкiру түкүрүү tuplamoq tükürmăk (tükürüng!) tüýkürmek tüpürmək tükürmek tükürmek سُذْماقْ(soδmāq)
97 to vomit хăсма хотуолат кузар хузарға кус костырырга ҡоҫоу къусаргъа къусаргъа къусмакъ кусув qusıw, qayt etiw құсу кусуу qusmoq qusmak (qusung!) gusmak qusmaq kusmak qusmaq قُسْماقْ(qusmāq), يَنْماقْ(yanmāq)
98 to blow
(as wind)
вĕрме үр үрер (with mouth) ; хадыыр (wind) ӱрерғе (wind)  ; ӱбӱрерғе ӱр, сок өрергә өрөү уфгюрюрге урургъа уьфюрмек, эшмек уьруьв, эсуьв u'rlew, esiw, u'plew үру, үрлеу үйлөө (lips) , согуу, уруу (wind) esmoq püvdimăk üflemek, öwüsmek üfürmək esmek (wind) , üfürmek (mouth) esmek (wind) , üfürmek (mouth) اَسْماكْ(esmēk)
99 to breathe сывлама тыын тынар тынарға тын, тынарга суларга, тын алга тын алыу солургъа солургъа тыныш алмакъ тыныс алув dem alıw дем алу дем алуу (Persian) nafas olmoq, dam chiqalmoq năpăs almaq (năpăs eling!), dăm almaq dem almak nəfəs almaq solumak, dinlenmek (have a rest, draw breath) nefes almak تِنْماقْ(tïnmāq)
100 to laugh кулма күл каттырар хатхырарга, кӱлерге каткыр көлергә көлөү кюлюрге кюлюрге кюлемек куьлуьв ku'liw күлу күлүү, каткыруу kulmoq külmăk (külüng!) gülmek gülmək gülmek külmek تِنْماقْ(külmēk), قَتْغُرْماقْ(qatɣurmāq)
101 to see курма көр көөр кöрерге кöр күрергә күреү кёрюрге кёрюрге гёрмек коьруьв ko'riw көру көрүү koʻrmoq körmăk (körüng!) görmek görmək görmek körmek كُرْماكْ(körmēk)
102 to hear илтме иһит дыңнаар истерге ук ишетергә ишетеү эшитирге эшитирге эшитмек эситуьв esitiw есту угуу, эшитүү eshitmoq anglimaq (anglang!) eşitmek eşitmək işitmek, duymak eşitmek اَشِتْماكْ(ešitmēk)
103 to know
(a fact)
пĕлме бил билир пiлерге бил белергә белеү билирге билирге билмек билуьв biliw бiлу билүү bilmoq bilmăk (biling!) bilmek bilmək bilmek bilmek بِلْماكْ(bilmēk)
104 to think шухăшлама; шутлама (opine) санаа бодаар; боданыр сагышсыраар (worry, think) сағынарға санан уйларга уйлау сагъышланыргъа, оюмларгъа сагъыш этерге ойламакъ ойлав oylaw ойлау ойлоо oʻylamoq oylimaq (oylang!), pikir qilmaq (pikir qiling!) pikir etmek, saýmak, üýtmek düşünmək düşünmek; sanmak (suppose, opine) tüşünmek اُوماكْ(ȫmēk), سَقِنْماقْ(saqïnmāq)
105 to smell
(sense odor)
шăшлама (give off smell) сыттаа (give off smell) чыттаар (give off smell) чыстанарға (give off smell) јыт иснәргә еҫкәү ийискерге ийискерге ийислемек ийискилев iyiskew иiскеу (sniff) жыттоо, искөө (sniff), жыт алуу (to sense), искоо (literary) isqamoq (sniff) purimaq (purang!) 'sniff, smell' ysgamak (sniff) iyləmək, qoxlamaq, qoxumaq kokmak (give off smell), koklamak (to sniff, sense) qoqlamaq يِذْلاماقْ(yïδlāmāq)
106 to fear хăрама куттан коргар хорығарға коркы куркырга ҡурҡыу къоркъургъа къоркъаргъа къоркъмакъ коркув qorqıw қорқу коркуу qoʻrqmoq qorqmaq (qorqung!) gorkmak, eýmenmek qorxmaq korkmak qorqmaq قُرْقْماقْ(qorqmāq)
107 to sleep çывăрма утуй удуур узирға уйукта йокларга йоҡлау жукъларгъа джукъларгъа юхламакъ уйклав uyqılaw ұйықтау уктоо uxlamoq ukhlimaq (ukhlang!) uklamak yatmaq uyumak yuqlamaq اُذٖيماقْ(uδï̄māq), يَتْماقْ(yatmāq)
108 to live пурăнма олор, сырыт чурттаар чуртирға jӱр,jes, јаш яшәргә йәшәү жашаргъа джашаргъа яшамакъ яшав jasaw жасау жашоо yashamoq yashimaq (yashang!) ýaşamak yaşamaq yaşamak yaşamaq يَشاماقْ(yašāmāq)
109 to die вилме өл өлүр öлерге öл үләргә үлеү ёлюрге, ауушургъа ёлюрге оьлмек оьлуьв o'liw өлу өлүү oʻlmoq ölmăk (ölüng!) ölmek ölmək ölmek ölmek يَشاماقْ(ölmēk), كَجْماكْ(kečmēk)
110 to kill вĕлерме өлөр өлүрер öдiрерге öлтӱр үтерергә үлтереү ёлтюрюрге, жояргъа ёлтюрюрге оьлтюрмек оьлтируьв o'ltiriw өлтiру өлтүрүү oʻldirmoq öltürmăk (öltürüng!) öldürmek öldürmək öldürmek öldürmek اُلْدُرْماكْ(öldürmēk)
111 to fight çапăçма охсус, туһун, кыргыс, сэриилэс демисежир, чаалажар, дайылдажыр кӱрезерге, харбазарға; чаалазарға (war) тартыжар, кӱрежер; jуулажар (war) сугышырга һуғышыу тутушургъа, кюреширге уруш этерге, джагъалашыргъа ябушмакъ, эришмек согысув, кавга этуьв urısıw, sawash etiw соғысу, ұрысу согушуу, урушуу urushmoq (at home) , qurashmoq (war) soqushmaq (soqushung!),
urushmaq (urushung!)
uruşmak (war) , söweşmek, göreşmek (wrestle) , vuruşmaq, savaşmaq, döyüşmək dövüşmek, savaşmak, (to battle) güreşmek (to wrestle) dögüşmek سَڤَشْماق(savašmāq), جَلِشْماقْ(čalïšmāq), سُنْكُشْماكْ(süŋüšmēk), اُرُشماقْ(urušmāq)
112 to hunt
(transitive)
тытма çӳре бултаа аңнаар, аңныыр ацнирға анда,añuulaa ауларга аулау, ауға, һунарға уучуланыргъа ууларгъа ав этмек анъшылав awlaw аулау аң уулоо ovlamoq ovlimaq (ovlang!) awlamak ovlamaq avlamak avlamaq اَڤْلاماقْ(avlāmāq)
113 to hit çапма, шаккама оҕус, сырбат кагар, согар, шанчар cабарға, теерге, урунарға сок сугарга, бәрергә һуғыу урургъа, согъаргъа урургъа урмакъ согув, урув urıw, sog'ıw ұру, соғу уруу, согуу urmoq urmaq (urung!) patlamak; urmak (beat) vurmaq vurmak; çarpmak, sokmak (to sting) urmaq اُرْماقْ(urmāq), قَقْماقْ(qaqmāq)
114 to cut касма кыс, быс кезер кизерге кес кисәргә киҫеү кесерге, жырыргъа кесерге гесмек кесуьв kesiw кесу кесүү kesmoq kăsmăk (kesing!), qiymaq(with a pair of scissors) kesmek kəsmək kesmek, biçmek kesmek كَسْماكْ(kesmēk), بِجْماقْ(bïčmāq), قِيْماقْ(qïymāq), اُورْماقْ(ormāq)
115 to split пайлама, уйăрма хайыт чарар, оондактаар; чарарға, оодарға (wood) оот, jар ярырга ярыу юлеширге, бёлюрге джарыргъа бёлмек боьлуьв bo'liw жару бөлүү, ажыратуу yormoq yarmaq (yering!) ýarylmak yarmaq bölmek, yarmak yarmaq يَرْماقْ(yarmāq), يَرْماكْ(yermēk), اَذِرْماقْ(aδïrmāq), سُكْماكْ(sökmēk)
116 to stab
(or stick)
чикме, тирме батары саай бижектээр, шанчар, шиштээр сазарға сай, сайар,çïnçe чәнчергә сәнсеү, ҡаҙау чанчыргъа чанчыргъа, сугъаргъа чанчмакъ, кадамакъ шаншув, кадав shanshıw, qadaw сұғу, қадау, шаншу саюу, матыруу sanchmoq, tiqmoq tiqmaq 'to insert' (tiqing!), sanjimaq (sanjing!), pichaqlimaq (pichaqlang!) pyçaklamak, naýzalamak sancmaq, batırmaq, soxmaq bıçaklamak, batırmak, sancı (pain) soqmaq سَنْجْماقْ(sančmāq), سُقْماق(suqmāq)
117 to scratch
(a cat)
чăрмалама, черме, шăйăрма тарбаа, тыҥырахтаа дырбактаар тырбахтирға тырма тырнарга тырнау тырнаргъа тырнаргъа тырнамакъ тырнав tırnaw тырнау тырмоо tirnamoq tirnaqlimaq (tirnaqlang!) dyrnaçaklamak cızmaq, dırnaqlamaq tırmalamak, çizmek (scratch, draw) tırnamaq قَشٖيماقْ(qašï̄māq), اَزْماكْ(ezmēk)
118 to dig алтма, чавма, чакалама, чавалама, чавса кăларма хас казар хазарға кас казырга ҡаҙыу къазаргъа къазаргъа къазмакъ казув qazıw қазу казуу qazimoq kolimaq (kolang!)—a loan-word, to judge from the stem's containing a back vowel together with a front guttural, but from which language?, qazmaq (qezing!) gazmak qazmaq kazmak qazmaq قَزْماقْ(qazmāq), قَزٖيماقْ(qazï̄māq), اُشَماكْ(üšēmēk), اُنْكْماكْ(üŋmēk)
119 to swim ишме уһун, харбаа эштир чӱзерге эжин,jüsü йөзәргә йөҙөү жюзерге джюзерге юзмек ялдав, юзуьв ju'ziw жүзу сүзүү suzmoq (su) üzmăk (üzüng!) ýüzmek üzmək yüzmek, süzülmek (glide) yaldamaq يُزْماكْ(yüzmēk), جَبْماقْ(čapmāq)
120 to fly вĕçме көт ужар учугарға уч очарга осоу учаргъа учаргъа учмакъ ушув ushıw ұшу учуу uchmoq uchmaq (uchung!) uçmak uçmaq uçmak uçmaq اُجْماقْ(učmāq), تَنْكْماكْ(teŋmēk)
121 to walk утма, çӳреме бар, хаамп баар; чоруур (go) парарға, чöрерге бар, јор, јӧр]]⊙ барырга, йөрергә, атлау (stride) атлау жюрюрге, барыргъа джюрюрге, барыргъа юрюмек юруьв жүриў бару, жүру баcуу, жүрүү, баруу yurmoq, bormoq, kezmoq mangmaq, yürmăk (yürüng!) ýöremek, barmak gəzmək, yerimək yürümek, varmak, (reach, arrive) basmak (to step) yürmek يُرٖيماقْ(yorï̄māq)
122 to come килме, пыма кэл келир килерге кел килергә килеү келирге келирге гелмек келуьв келиў келу келүү kelmoq kălmăk (keling!) gelmek gəlmək gelmek kelmek كَلماكْ(kelmēk)
123 to lie
(as on one's side)
выртма сыт чыдар чадарға jaт, jиадып jaт ятарга ятыу жатаргъа джатаргъа ятмакъ ятув жатыў жату жатуу yotmoq yatmaq (yeting!) ýatmak, uzanmak uzanmaq, yatmaq yatmak, uzanmak yatmaq, uzanmaq يَتْماقْ(yatmāq)
124 to sit ларма олор олурар одырарға отур утырырга ултырыу олтурургъа олтурургъа олтурмакъ олтырув отырыў отыру отуруу oʻtirmoq olturmaq (olturung!) oturmak oturmaq oturmak oturmaq اُلْتُرْماقْ(olturmāq)
125 to stand тăма тур турар турарға тур торырга тороу сюелирге, сирелирге сюелирге, сирелирге турмакъ турув турыў тұру туруу turmoq turmaq (turung!) durmak durmaq durmak turmaq تُرْماقْ(turmāq)
126 to turn
(change direction)
пăрма, çавăрма эргит, эрий ээр, эргилдирер айлан(дыр)арға, айландыры бызарға бурыл борырга боролоу бурургъа бурургъа бурмакъ, бурулмакъ бурув, бурылув бурыў, бурылыў бұру, бұрылу буруу, бурулуу burmoq burimaq (burang!),
örümăk(from one side to another),
aylandurmaq,
peqiratmaq
dönmek dönmək dönmek, burmak (to twist) burulmaq اَڤُرْماكْ(evürmēk), جَڤُرْماكْ(čevürmēk), تَڤُرْماكْ(tevürmēk)
127 to fall
(as in drop)
тӳнме, такăнма; ӳкме түс дүжер тӱзерге тюш, дьыгыл төшәргә, егылырга төшөү тюшерге, жыгъылыргъа тюшерге йыгъылмакъ йыгылув қулаў, жығылыў жауу, жығылу, құлау жыгылуу, түшүү tushmoq, yiqilmoq chüshmăk (chüshüng!), yiqilmaq, ghulimaq ýykylmak düşmək düşmek, yıkılmak (collapse) tüşmek تُشْماكْ(tüšmēk), اُجْماقْ(učmāq)
128 to give пама биэр бээр пирерге бер бирергә биреү берирге берирге бермек беруьв бериў беру берүү bermoq bărmăk (bering!) bermek vermək vermek bermek بِيرْماكْ(bḗrmēk)
129 to hold
(in one's hand)
тытма тут тудар тударға тут тотарга тотоу тутаргъа тутаргъа тутмакъ ыслав, тутув тутыў, устаў тұту, ұстау кармоо, тутуу tutmoq tutmaq (tutung!) tutmak tutmaq tutmak tutmaq تُتْماقْ(tutmāq)
130 to squeeze хĕсме, чăмăртама, хĕстерме, пăчăртама ык кызар хызарға сыгар, кыза тудар кысарга ҡыҫыу къысаргъа къысаргъа къысмакъ кысув қысыў қысуу сыгуу siqmoq, qismoq qismaq (qising!),
siqmaq (siqing!)
sykmak sıxmaq sıkmak, kısmak (throttle, choke) sıqmaq سِقْماقْ(sïkmāq)
131 to rub сăтăрма, сĕрме сот (eyes) ; аал дүрбүүр, өгээр чызарға дьыжип сыймаар ышкырга, уарга (eyes) ышҡыу ышыргъа ышыргъа ишымакъ ыскылав ысқылаў, ысыў ысқылау сүртүү, сүйкөө, ушалоо ishqalamoq; surtmoq (as cream) sürkimăk (sürkăng!) oýkamak, sürtenmek sürtmək ovmak, sürtmek sürtmek سُرْتْماكْ(sürtmēk), تُرْتْماكْ(türtmēk), يَقْماقْ(yaqmāq)
132 to wash çума сууй чуур чуурға jун,јуу юарга йыуыу жууаргъа джууаргъа жувмакъ ювув жуўыў жуу жуу yuvmoq yuymaq (yuyung!) ýuwmak yumaq yıkamak, yumak (dialectal) yuvmaq
133 to wipe шăлма сот чодар; аштаар (clean up) чызарға арлаар, арчып турар,сӱртӱ сөртергә һөртөү сыйпаргъа, къургъакъсытыргъа сюртерге сибирмек суьртуьв сүртиў сүрту аарчуу, сүртүү artmoq sürtmăk (sürtüng!) süpürmek silmək silmek, süpürmek (sweep), sürtmek (rub) silmek
134 to pull туртма; сĕтĕрме (drag) тарт тыртар сöртирге, тартарға тарт, чире, чöй тартырга тартыу тартыргъа тартыргъа тартмакъ тартув тартыў тарту тартуу, чоюу choʻzmoq, tortmoq tartmaq (tarting!) dartmak, çekmek çəkmək çekmek, tartmak (to weigh) çekmek
135 to push тĕкме, тĕртме үт, ас идер iдерге, сазарға етер] этәргә этеү тюртерге тюртерге, теберирге тюртмек, тебермек ийтев ийтериў итеру, түрту түртүү itarmoq, turtmoq ittărmăk (ittiring!) itmek itələmək itmek, tepmek (kick) itemek
136 to throw ывăтма, утма, пăрахма бырах; кэбис; тамнаа (cast) октаар, дажаар тастирға, силерге ташта ташларга ташлау атаргъа атаргъа ташламакъ, атмакъ таслав, былактырув таслаў, ылақтырыў тастау ыргытуу, таштоо otmoq (stone) ; tashlamoq (dice) tashlimaq (tashlang!), atmaq (eting!) atmak atmaq atmak, bırakmak (to let go) atmaq
137 to tie кăкарма, çыхма, сыпма баай баглаар палғирға буулаа бәйләргә бәйләү байларгъа, эшерге байларгъа байламакъ байлав, бавлав байлаў байлау байлоо bogʻlamoq baghlimaq (baghlang!) baglamak bağlamaq bağlamak bağlamaq
138 to sew çĕлеме; тĕрлеме (knit) тик даараар тiгерге кöктö, шиде,tége тегәргә тегеү тигерге тигерге тикмек тигуьв тигиў тiгу тигүү tikmoq tikmăk (tiking!) tikmek tikmək dikmek tikmek
139 to count шутлама аах, ахсаанна аах санаар санирға тооло, чотто,саны санарга һанау санаргъа санаргъа санамакъ санав санаў санау, есептеу саноо, эсептөө sanamoq sanimaq (sanang!) sanamak saymaq saymak saymaq
140 to say теме; калама эт, диэ чугаалар, сөглээр, дээр чоохтирға, чохтанарға айт әйтергә әйтеү айтыргъа айтыргъа, дерге айтмакъ, демек айтув, дев айтыў, деў айту, деу айтуу, деш aytmoq; demoq (pronounce) demăk (dăng!), eytmaq (eyting!) diýmek demək demek, söylemek demek
141 to sing юрлама ыллаа ырлаар ырлирға, сарнирға кожондо, сарында җырларга йырлау жырларгъа джырларгъа йырламакъ йырлав қосық айтыў жырлау, ән айту ырдоо ashula aytmoq, kuylamoq nakhsha eytmaq (nakhsha eyting!),
(vs. with bird(s) as subject:) sayrimaq (sayrang!),
küylăsh
saýramak oxumaq söylemek, ötmek (for birds) yırlamaq
142 to play выльама оонньоо ойнаар ойнирға ойно уйнарга уйнау ойнаргъа ойнаргъа ойнамакъ ойнав ойнаў ойнау ойноо oʻynamoq oynimaq (oynang!) oýnamak oynamaq oynamak oynamaq
143 to float ишме (?) уһун (as of wood) салдаар чӱзерге, ағарға јӱс йөзәргә йөҙөү жюзерге джюзерге юзмек ялдав, юзуьв жүзиў жүзу калкуу, cүзүү suzmoq lăylimăk (lăylăng!) 'float,drift', üzmăk (üzüng!), lăpildimăk (lăpildăng!) 'flutter, wave, flap' ýüzmek üzmək yüzmek, süzülmek (glide in water or air)
144 to flow юхма сүүр агар (river) ; төктүр (tears) ағарға ак агарга ағыу саркъыргъа агъаргъа акъмакъ агув ағыў ағу агуу oqmoq aqmaq (eqing!) akmak axmaq akmak aqmaq
145 to freeze шăнма тоҥ доңар тоорға чарча, тон өшергә, туңырга өшөү бузларгъа, юшюрге бузларгъа, юшюрге бузламакъ, уьшюмек тонъув, бузлав, уьсуьв тоңыў үсу, тоңу тоңуу (with ice) , үшүү (feel cold) muzlamoq, toʻngmoq tonglimaq (tonglang!) şatlamak, doňdurmak donmaq donmak, üşümek (feel cold) buzlanmaq
146 to swell шыçма иһэн таҕыс, ис, көбеө ыжар, дөртеер, хапыяр (face) сiзерге, кöберге сеш шешәргә шешеү кёберге кёберге шишмек, гёпмек сисуьв исиў iсiп-кебу, iсiну, ісу шишүү, көбүү shishmoq köpmăk (köpüng!) 'swell, bloat',
qaparmaq 'to blister' (qapirang!),
ishshimaq
çişmek şişmək şişmek, kabarmak, köpürmek (to foam, bubble) şişmek
147 sun хĕвел күн хүн кӱн кӱн кояш ҡояш кюн кюн гюн, гюнеш куьн қуяс, күн күн күн quyosh, kun kün, quyash(Persian) gün gün, günəş güneş, gün (day) küneş كُنْ(kün)
148 moon уйăх ый ай ай ай ай ай ай ай ай ай ай ай ай oy ay ay ay ay اايْ(āy)
149 star çăлтăр сулус сылдыс чылтыс jылтыс йолдыз йондоҙ жулдуз джулдуз юлдуз юлдыз жулдыз жұлдыз жылдыз yulduz yultuz ýyldyz ulduz yıldız yıldız يُلْدُزْ(yulduz)
150 water шыв уу суг суғ суу су һыу суу суу сув сув суў су суу suv su suw su su suv سُوڤْ(sūv)
151 rain çумăр самыыр, ардах чаъс наңмыр jaaш, jaнмыр яңгыр ямгыр жауун джангур янгур, явун ямгыр жамғыр жаңбыр, жауын жамгыр, жаан yomgʻir yamghur ýağış yağış yağmur yağmur يَغْمُرْ(yaɣmur)
152 river çырма, шыв, юханшыв өрүс хем суғ суу елга йылға, иҙел черек къобан, черек оьзен сув, йылга сув дəрья өзен дарыя (Persian)
өзөн
daryo dăriya {Pers.} derýa çay ırmak özen, neer اُكُزْ(ögüz)
153 lake кӳлĕ күөл хөл кöл кöл күл күл кёл кёл кёл коьл көл көл көл koʻl köl köl göl göl göl كُولْ(kȫl)
154 sea
(as in ocean)
тинĕс муора (Rus.) , байҕал далай (Mong.) талай (Mong.) талай,teñis (Mong.) диңгез диңгеҙ тенгиз тенгиз денгиз тенъиз теңиз теңiз деңиз dengiz dengiz—in view of its word-initial /d/, not /t/, from which language? deňiz dəniz deniz deñiz تَنْكِزْ(teŋiz), كُولْ(kȫl)
155 salt тăвар туус дус тус тус тоз тоҙ туз туз туз туз дуз тұз туз tuz tuz duz duz tuz tuz تُوزْ(tūz)
156 stone чул таас даш тас таш таш таш таш таш таш тас тас тас таш tosh tash daş daş taş taş تاشْ(tāš)
157 sand хăйăр кумах кум; элезин (Mong) хум кумак, сай ком ҡом юзмез, къум къум хум, къайыр кум, кайыр қум, шеге құм кум qum qum gum; çäge qum kum qum قُمْ(qum)
158 dust тусан быыл (Rus.) доозун тозын тоозыны тузан саң, туҙан букъу букъу чанг шанъ гирт, шаң тозан, шаң чаң, тоз chang chang, tozang çaň, toz, tozan toz toz toz تُوزْ(tōz), تُبْراقْ(toprāq)
159 earth
(as in soil)
çĕр, тăпра cир, буор (soil) довурак, хөрзүн тобырах, чир тобрак, јер җир, туфрак тупраҡ, ер топуракъ топуракъ топуракъ топырак топырақ топырақ топурак, жер tuproq topa, tupraq, yer toprak torpaq toprak, yer (ground) topraq تُبْراقْ(toprāq), يِيرْ(yḗr)
160 cloud пĕлĕт былыт булут пулут булут болыт болот булут булут булут булыт булт бұлт булут bulut bulut bulut bulud bulut bulut بُلِتْ(bulït)
161 fog тĕтре туман туман тубан туман томан томан туман тубан туман туман думан тұман туман tuman tuman duman duman sis; duman (smoke) tuman تُمانْ(tumān), بُوسْ(būs)
162 sky тӳпе халлаан дээр тигiр тенери күк күк кёк кёк кёк коьк көк, аспан көк; аспан (Pers.) көк
асман (Persian)
koʻk; osmon (Pers.) asman {Pers.},
kök 'blue, sky'
gök, asman göy gök, tepe (peak, top) kök تَنْكْرٖى(teŋrī), كُوكْ(kȫk)
163 wind
(as in breeze)
çил тыал хат (Tung.) , салгын чил салкын, jel,јел җил ел жел джел ел ел жел жел, самал шамал (Persian)
жел
yel shamal {Arab.},
sălkin shamal 'breeze'
ýel külək, yel yel yel يِيلْ(yḗl), اَسِنْ(esin)
164 snow юр хаар хар хар кар кар ҡар къар къар къар кар қар қар кар qor qar gar qar kar qar قارْ(qār)
165 ice пăр муус дош пус тош,бос,мус боз боҙ буз буз буз буз муз мұз муз muz muz buz buz buz buz بُوزْ(būz)
166 smoke тĕтĕм буруо ыш тӱдӱн, ыс ыш,тӱтӱн төтен төтөн тютюн тютюн тютюн туьтин түтин түтiн, ыс түтүн tutun tütün, is tüsse tüstü duman, is (black smoke, soot), tütün (tobacco) tütün تُتُنْ(tütün), اِشْ(ïš)
167 fire вут уот от от от ут ут от от от, ялын от, ялын от, жалын от от olov, oʻt ot,
atăsh {Pers.}(literary word)
ot od ateş, (Pers.) od ateş, ot اُوتْ(ōt)
168 ash кĕл күл хүл кӱл кӱл, öлöн көл көл кюл кюл кюл куьл күл күл күл kul kül kül kül kül kül كُلْ(kül)
169 to burn
(intransitive)
çунма умай (intr.) ; умат, уотта (tr.) кывар, өрттенир кöйерғе кӱй, кӱйер, жаҥак,јаҥак янарга яныу жанаргъа джанаргъа янмакъ, гюймек янув жаныў жану күйүү yonmoq köymăk (köyüng!), yanmaq (yening!) ötmek, otlamak; ýanmak yanmaq yanmak yanmaq
170 road çул суол орук чол jол юл юл жол джол ёл йол жол жол жол yoʻl yol ýol yol yol yol
171 mountain ту хайа (Compare: kz: Қия, uz: Qoya - “rock”) даг тағ тыы, кыр,туу тау тау тау тау тав тав таў тау тоо togʻ tagh dag dağ dağ dağ
172 red хĕрлĕ кыһыл кызыл хызыл кызыл кызыл ҡыҙыл къызыл къызыл къызыл кызыл қызыл қызыл кызыл qizil qizil gyzyl qırmızı, al kızıl, kırmızı (Ar.) qırmızı, qızıl
173 green симĕс, ешĕл күөх ногаан (Mong.) (от) кöк, ноған, чазыл jaжыл яшел йәшел жашил, кёк джашил, кёк яшыл, гёк ясыл жасыл жасыл жашыл yashil yeshil ýaşyl yaşıl yeşil yeşil
174 yellow сарă араҕас, саһархай сарыг сарығ сары сары һары сары сары сары сары сары сары сары sariq seriq sary sarı sarı sarı
175 white шурă үрүҥ, маҕан ак ах ак ак аҡ акъ акъ акъ ак ақ ақ ак oq aq ak ak beyaz, aq
176 black хура хара кара хара кара кара ҡара къара къара къара кара қара қара кара qora, siyoh qara,
siyah răng {Pers.}
gara qara kara qara, siya
177 night каç түүн дүн тӱн, хараа тӱн төн төн кече кече гече туьн түн түн түн tun; kecha (evening) tün,
kechă 'night; yesterday',
kăch 'late, dusk, evening'
gije gecə gece, dün (yesterday) gece
178 day
(daytime)
кун күнүс хүн кӱн кӱн көн көн кюн кюн гюн куьн күн күн күн kun kün gün gün gündüz, gün (day) kün
179 year çул сыл, дьыл чыл чыл jыл ел йыл жыл джыл йыл йыл жыл жыл жыл yil yil ýyl il yıl yıl, sene
180 warm
(as in weather)
ăшă сылаас чылыг чылығ jылу җылы йылы жылы джылы йылы йылы жыллы жылы жылуу iliq illiq,
ilman
ýyly ılıq ılık issi
181 cold
(as in weather)
сивĕ мүлүүн; тымныы соок соох соок салкын, суык һыуыҡ сууукъ сууукъ сувукъ сувык, салкын суўық суық, салқын суук sovuq sogh, soghuq sowuk soyuq soğuk suvuq
182 full тулли толору долу толдыра толо тулы тулы толу толу толу толы толы толы толук, толтура toʻq, toʻla toluq doly; dok (satisfied) dolu dolu; tok (satisfied) tolu
183 new çĕнĕ саҥа чаа наа jaны яңа яңы жангы джангы янгы янъы жаңа жаңа жаңы yangi yengi täze (Pers.) yeni, təzə yeni yañı
184 old кивĕ; ватă (person) эргэ; кырдьаҕас (person) эрги; кырган (person) иргi; кирі (person) эски; карган (person) иске, карт (person) иҫке, ҡарт (person) эски, къарт (person) эски, къарт (person) эсги эски ески, көне ескi; қарт, кәрі (person) эски; кары (people) eski; qari qeri(maq) (of people) '(to become) old' (qering! 'please grow old'),
kona {Pers.} (of things),
ăski 'ramshackle, vicious'
köne (things) , garry (people) köhnə, əski; (people) yaşlı, qoca eski, yaşlı (aged) , kart eski, qart
185 good лайăх үчүгэй, үтүө эки чахсы jaкшы яхшы яҡшы ахшы, иги ашхы, иги яхшы яхшы, ийги жақсы жақсы, игі жакшы yaxshi yakhshi, yaramliq, izgü (literary word) ýagşy, gowy yaxşı iyi, yakış- (to suit) , yakışık (suiting, good) yahşı, eyi
186 bad япăх, начар куһаҕан, дьаабы бaк, багай хомай, чабал jaман, комой начар насар, яман аман, осал аман, осал яман яман жаман нашар, жаман жаман, начар yomon yaman, yaramsiz, nachar, osal (er)bet; pis; ýaman (badly) pis, yaman kötü, yaman yaramay, yaman
187 rotten
(as, a log)
çĕрĕк сытыйбыт ирик, чыдыг чызығ, чызаан (fruit) ; iрiк (wood) чирик, калган черек серек чириген, чирик чириген, чирик чирик ширик ширик шiрiк чирик chirik chirik,
chirigăn
çüýrük çürük çürük çürük
188 dirty пыльчăклă, варланчăк, хура кирдээх, бадараан хирлиг, боктуг кiрлiг, пуртах кирлӱ пычрак, керле бысраҡ кир кир, кирли кир, нас кирли, нас кирли кiр, батпақты, кир kir kir,
măynăt {?Arab.},
paskina
kirli, hapa çirkli, kirli kirli kirli
189 straight тӳрĕ көнө дорт, хөнү кöнi тӱс, чике туры тура туура, тюз туура, тюз тувра, тюз тувра, туьз туўры, дүзиў түзу түз toʻgʻri; tik (adv.) udul—to judge from its intervocalic /d/ not within a suffix, from which language?,
tüz
göni; dogry düz düz, doğru tüz
190 round çаврака төгүрүк төгерик, тырыкы тоғылах, тегiлек, терпек болчок, тегерик түгәрәк, йомры йоморо, түңәрәк тёгерек тёгерек дёгерек тымалак, тоьгерек думалақ, жумыры домалақ, дөңгелек, жұмыр тегерек, тоголок, жумуру dumaloq; yumaloq (sphere) domlaq,
yumilaq
togalak, öwre yumru yuvarlak; top, tekerlek (wheel) tögerek
191 sharp
(as a knife)
çивĕч, вичкĕн сытыы чидиг, өткүр чiтiг курч үткен үткер жютю джити итти оьткир өткир өткiр курч, өткүр oʻtkir kăskin,
ötkür,
ittik
ýiti; ötgür iti keskin, sivri keskin يِتِكْ(yitig)
192 dull
(as a knife)
мăка сыппах дөгей, шапты; мугур омас моко үтмәс үтмәҫ гумух, гумадах дуппукъ томакъ оьтпес, топал өтпес өтпеc, өтпес, дөкір мокок, өтпөгөн oʻtmas ötmăs, qashang kütek küt kör (Pers.) toqal
193 smooth яка, такăр, тӳрĕ дэхси дески, тас тӱс килен, тӱс,tegis шома; тигес шыма сыйдам сыйдам тегиш тегис тегис тегiс тегиз, текши, жылма tekis, silliq tăkshi {?Mong.},
siliq
tekiz hamar, düz düz tegiz يابْرٖى(yaprï̄), اَلَنْكْ(alaŋ)
194 wet йĕпе, нӳрĕ, исленчĕк инчэҕэй, уулаах, сииктээх өл, шык, мөөн, шал öл ӱлӱш, чыкту,dimluu,дымлуу юеш, дымлы дымлы жибиген джибиген, мылы сув, дым сув, сувланган ылғал ылғал, дымқыл (moist) ным, нымдуу hoʻl, nam höl,
năm
çygly; öl (damp, wet) nəm, yaş, islaq ıslak, yaş dım اُولْ(ȫl)
195 dry
(adjective)
типĕ, хăрăк кураанах кургаг хуруғ кургак коры ҡоро къургъакъ къургъакъ къургъакъ, къуру кургак, куры қурғақ құрғақ кургак quruq, qurgʻoq quruq, qurghaq qury quru kuru quru قُرُغْ(quruɣ)
196 right
(correct)
тĕрĕс сөп, сөптөөх, таба шын, ылаптыг сын, орта чын,toroo,туроо,тороо дөрес, туры дөрөҫ тюз тюз дурус дурыс дурыс, туўры дұрыс, тура туура toʻgʻri toghra, durus dogry düzgün, doğru doğru doğru جٖىنْ(čï̄n)
197 near çывăх чугас чоок чағын jуук,jaqïn,јакын якын яҡын жууукъ джууукъ ювукъ ювык жақын жақын, жуық жакын yaqin yeqin ýakyn yaxın yakın yaqın يَقِنْ(yaqïn), يَغُوقْ(yaɣūq)
198 far инçе ыраах ырак ырах узак, ыраак ерак алыҫ, йыраҡ узакъ узакъ узакъ, йыракъ узак, алыс узақ, алыс алыс, жырақ алыс, ыраак uzoq, olis (distant) yiraq, uzaq uzak, alyş uzaq uzak, ırak uzaq يِراقْ(yïrāq)
199 right
(side)
сылтăм уҥа оң оң он’ уң уң онг онг онг онъ оң оң оң oʻng ong sag sağ sağ , sağ اُنْكْ()
200 left
(side)
сулахай хаҥас солагай сол сол сул һул сол сол сол сол сол, шеп сол сол chap sol çep sol sol sol سُولْ(sōl)
201 at -ра/-ре, -та/-те -га/-ҕа -да, -де, -та, -те -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, өстендә -да/-де, юсюнде -да/-де, юсюнде -да/-де, уьстюнде -да/-де/-та/-те, уьстинде -да/-де/-та/-те, үстинде -да/-де, астында -да, -до, -де, -дө -da +da, +dă,
+ta, +tă
[[]] -da/-də -da/-de, -ta/-te -da/de, -ta/te دا(-dē, -dā)
202 in -ра/-ре, -та/-те иһигэр -да, -де, -та, -те, иштинде -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, эчендә -да -да/-де, ичинде -да/-де, ичинде -да/-де, ичинде -да/-де/-та/-те, ишинде -да/-де/-та/-те, ишинде -да/-де, iшiнде ичинде, -да, -до, -де, -дө -da ichide,
ichre(literary word),
+da, +dă,
+ta, +tă
[[]] -da/-də içinde, -da/-de, -ta/-te -da/-de, -ta/-te اِجِنْدا(ičindē), اجْرا(ičrē), دا(-dē, -dā)
203 with
(accompanying)
-па/-пе кытары, кытта -биле, -биле кады/катай [[]] -ту, -ду,meŷen белəн -менән бла бла булан ман, мен менен, бенен, пенен -мен, -менен менен bilan bilăn bilen ilə, -la/-lə ile, -la/-le -nen, ile بِرْلا(birlē)
204 and тата, та, те, -па/-пе уонна биле, болгаш, база даа, таа jaña да/дә, һәм һәм эм, да эм, да ва, -да/де эм, -да/-де/-та/-те және, ҳәм, -да/-де/-та/-те және, һәм жана va {Pers. & Arab.},
hăm,
yănă
we , da/ ile, ve (Ar.) ve تَقٖى(taqï̄), يَما(yemē)
205 if -сан/-сен, енчен, эхер буоллаҕына, өскө -за/-са, -зе/-се, болза, бир эвес (conj.) [[]] -ca/-ce -са/-сә, әгәр әгәр -са/-се, эсе -са/-се, эсе эгер эгер егер -са/-се, егер -са/-се/-со/-сө
эгер (Persian)
agar -sa(+), -să(+),
ăgăr {Pers.}
eger əgər -sa/-se, ise eger اَرْسا(ersē), سا(-sē, -sā), اَبَنْكْ(apaŋ)
206 because мĕншĕн тесен ол иһин чүге дээрге, ооңужун [[]] öçün чөнки сөнки ючюн, нек десенг ючюн, нек десенг неге тюгюл неге десенъ себеби өйткенi анткени chunki -ghachqa, -găchkă,
-qachqa, -kăchkă (these having a nuance similar to 'since', by which is meant its use like 'given that'), chünki {Pers.}
çünki çünki yüzünden, dolayı, ötürü, için, çünkü (Pers.) çünki اُجُنْ(üčün)
207 name ят аат ат ат ат исем, ат исем ат ат ат ат ат, исим ат, есiм ат
ысым (Arabic)
ism, nom, ot at, isim {Arab.}, nam(Persian) at ad ad ad, isim ااتْ(āt)
208 house ҫурт дьиэ өг иб ,іб ӱй өй өй, йорт юй, журт юй юй уьй u'y, үй үй үй uy öy öý əv, ev ev
209 wall эркин, истиэнэ кабырга диуар къабыргъа къабыргъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] қабырға tam dam
210 deer таба булан пулан, киик бугу, булан, кийик киек, болан болан буу буу [[ ]] [[ ]] [[ ]] бұғы бугу bugha
211 mouse кутуйах шышкан чычхан, сысхан чычкан тычкан сысҡан чычхан чычхан чычкъан [[ ]] [[ ]] тышқан чычкан sichqon chachqan syçan sıçan sıçan sıçan
212 rabbit куобах кодан хозан койон, коён куян ҡуян къоян къоян къоян коян qoyan қоян коён qoyan toshqan koyan qoyan koyan qoyan
213 eagle хотой бӱркӱт ,мӱркӱт бөркет бөркөт, көсөгән, баһадир, ҡыйыу, таҙғара, ҡарағош, сәмреғош къуш къуш [[ ]] [[ ]] [[ ]] бүркіт бүркүт bürküt
214 spider ооҕуй ээремчигей (literature) ірімӌік јӧргӧмӧш, джергемеш үрмәкчә үрмәксе губу гыбы мыя оьрмекшен, эрмекшен o'rmekshi өрмекші жөргөмүш o'rgi'mchik ömüchük möý ,örümjek (literature) hörümçək örümcek
215 face ҫавӑр сирэй (сырай), дьүһүн чүс чӱс бет, јӱс бит, йөз йөҙ, бит, сырай бет, жюз бет, джюз юз, бет юз jüz бет,жүз бет, жүз yuz yüz, băt ýüz yüz yüz yüz
216 body эттик, эт-хаан тен җисем, гәүдә тән, буй, һын сан, тёммек сан, тёнгек сан [[ ]] [[ ]] дене tăn, bădăn
217 navel киин хендик, хиндик киндік кендик, киндик кендек кендек киндик киндик киндик [[ ]] kindik кіндік киндик kendik kindik
218 finger пӳрнӗ тарбах салаа салаа бармак бармак бармаҡ бармакъ бармакъ бармакъ бармак barmaq саусақ бармак barmoq barmaq barmaq barmaq parmak barmaq
219 sick
(painful)
ырату ыарыы аарыг аарығ ууры, ууру, сыз ауыру ауырыу, ауырыулы, сирле ауругъан ауругъан [[ ]] аурув awi'ru ауру оорулуу, оору og'riq aghriq agry ağrı ağrı
220 needle иннэ ине іңе ийне чәнчәк энә, сәнскәк ийне ийне ине ийне iyne ине ийне igna, sanchqaq yingnă iýne iynə iğne iyne, yine
221 clothing таҥас кийим кием кейем кийим, быстыр кийим опуракъ, гийим кийим kiyim киім кийим kiyim kiyim geýim geyim, paltar giysi kiyim
222 thunder этиң кӱркӱр күкрәү күкрәү кёк кюкюреу кёк кюкюреу [[ ]] [[ ]] [[ ]] күн күркіреу күн күркүрөгү güldürmoma,
hawa güldürlishi
223 lightning чаҕылҕан чаңнык чазын чагылган, јажын яшен йәшен шибиля, элия шыбыла, элия [[ ]] ясын [[]] шағылысу, жасын чагылган chaqmaq
224 above үрдүгэр чоғар ӱстӱнде, јогор биегрәк бейегерәк, юғарыраҡ башына, ёрге, башында, ёргеде башына, ёрге, башында, ёргеде [[ ]] [[ ]] [[ ]] үстінде үстүндө
жогору
yuqurida, üstidă, bashta(in the text)
225 below анныгар, аннына астында, алдында тәбәнәгрәк түбәнгерәк, аҫҡараҡ, түбәнерәк энишге, тюбюне, тюбюнде энишге, тюбюне, тюбюнде [[ ]] [[ ]] [[ ]] астында төмөндө
алдында
астында
astinda astida,
töwăndă,
tüwidă
üstünde
226 to cough сөтөллөө јӧтӧл- йөткерергә йүткереү жётел этерге джётел этерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] жөтелу жөтөл- yötălmăk
227 to buy ыл, атыылас сатып алы- сатып алырга һатып алыу сатып алыргъа сатыб алыргъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] сатып алу ал-, сатып ал- setip almaq
228 to choose тал таҥ- сайларга һайлау сайларгъа сайларгъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] таңдау танда- tallash
229 to grow улаат ӧзерге ӧс үсәргә үҫеү ёсерге ёсерге ёсмек оьсуьв ösiw өсу өс- o'smoq ösmek, ulghaymaq ösmek ösmek ösmek ösmek
230 to open уҫма ас ажар азарға ач- ачарга асыу ачаргъа ачаргъа ачмакъ ашув ashuw ашу ач- ochmoq achmaq açmak açmaq açmak açmaq
231 to steal уор уурда- урларга урлау урларгъа урларгъа урларгъа [[ ]] [[ ]] ұрлау уурда- oghurlimaq
232 to dream түүлү көр, түһээ тӱш кӧр- хыялланырга хыяллау, уйға батыу тюш кёрюрге тюш кёрюрге [[ ]] [[ ]] [[ ]] түс көру түш көр- chüsh körmăk
233 to cry ытаа јыла- еларга илау жиляргъа джыларгъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] жылау ыйла- yighlimaq
234 to yawn дьааһый иснәргә иҫнәү эснерге эснерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] есінеу эсте- ăsnimăk
235 to cook астаа, буһар тамак јаш- әзерләргә бешереү, әҙерләү ашарыкъ этерге ашарыкъ этерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] тамақ істеу тамак жаса- tamaq ătmăk
236 six улттӑ алта алды алты алты алты алты алты алты алты алты алты алты алты olti altă alty altı altı altı
237 seven ҫиччӗ сэттэ чети, чеди читті јети,джети, јэти, джэти җиде ете жети джети ети еди jeti жеті жети yetti yăttă ýedi yeddi yedi
238 eight саккӑр аҕыс сес сигіс сегис сигез һигеҙ сегиз сегиз сегиз сегиз segiz сегіз сегиз sakkiz săkkiz sekiz sekiz sekiz sekiz
239 nine таххӑр тоҕус тос тоғыс тогус тугыз туғыҙ тогъуз тогъуз тогъуз тогыз tog'i'z тоғыз тогуз toqqi'z toqquz dokuz doqquz dokuz doquz
240 ten вуннӑ уон он он он ун ун он он он он on он он o'n on on on on on
241 spring ҫур саас час часхы јас яз яҙ жаз башы джаз яз, язбаш язлык jaz көктем жаз yoy, bahor bahar, köklăm ýaz yaz bahar yaz
242 summer ҫу сайын чай чайғы јай җәй йәй жаз джай яй яз jay жаз жай yaz yaz ýaý yay yaz yay
243 fall кӗр күһүн күс кӱскӱ кӱс көз көҙ кюз къач, кюз гюз куьз ku'z күз күз kuz küz güz payız, güz güz küz
244 winter хӗл кыһын кыш хысхы кыш кыш ҡыш къыш къыш къыш кыс qıs қыс кыш qish qish gyş qış kış qış
245 depart бар кӧдӱ китәргә китеү, йүнәлеү, һуҙылыу, юлланыу, юл алыу, ҡарау, тәрбиәләү кетерге кетерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] кет- atlanmaq (~ for),
yolgha chiqmaq (~ from),
ketip qalmaq (~ from)
246 which ханнык кайсы, кайзы, нече кайчы нисә, нисәнсе, күпме, ҡайһы, ҡайһыныһы къайсы къайсы къайсы кайсы qaysı қайсы, қай кайсы qaysi qaysi qaysı
247 how many хас, төһө кӧп'мӧ күпме, ничә күпме, ни хәтле, ни тиклем, ни ҡәҙәр, ни саҡлы, нисә ненча ненча [[ ]] [[ ]] [[ ]] қанша, неше канча qanchă, năchchă
248 wolf кӑшкӑр бөрө бөрү пӱӱр бӧрӱ бүре буре, ҡашҡар бёрю бёрю бёрю боьри böri қасқыр, бөрі карышкыр
бөрү
bo'ri böră börü börü börü börü börü'
249 money укҫа харчы акша ахча акча акча аҡса ахча ачха акъча акша aqsha ақша акча aqcha axcha akça aqça akça aqça
250 take улма ыл алаар алырға ал алырга алыу алыргъа алыргъа алмакъ алув alıw алу алуу olmoq almaq almak almaq almak almak
251 run сүүр јӱгер йүгерге йүгереү, йүгерешеп йөрөү чабаргъа чабаргъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] жүгіру чурка-
жүгүр-
yügărmăk
252 bull, cow вӑкӑр ынах, оҕус буга пуға, інек бука, ийнек, инек сыер, үгез, бога, инәк үгеҙ, буға, һыйыр ёгюз, ийнек ёгюз, ийнек ёгюз сыйыр sıyır бұқа, өгіз, сиыр бука, уй ho'kuz buqa,öküz öküz öküz öküz ögüz
253 horse ат, сылгы аът ат ат, јылкы ат ат, алаш, йылҡы ат ат ат ат at ат, жылқы жылкы
ат
at at, yilqa at at at at
254 rib ойоҕос хавырга хабырға кабырга кабырга ҡабырға, ҡыр, ян иеги иеги [[]] кабырга qabırg'a қабырға кабырга qobirg'a qowurgha gaburga qabırğa kaburga qabırğa
255 bear эһэ адыг азығ айу аю айыу айыу айю аюв аюв ayıw аю аюу ayiq eyiq aýy ayı ayı
256 beer пиибэ сыра сыра һыра сыра сыра [[ ]] сыра sıra сыра сыра piwa syra sıra sıra
257 soul, spirit дууһа, кут јан, тын, кӱ'н, кӧҥӱл күңел җан, рух йән, күңел, рух, дәрт, хис, аң, аҡыл, әруах, зат, тын, һулыш жан, тин джан, тин гёнгюл, рух коьнъил köñil жан, рух арбак (Arabic)
жан (Persian)
рух (Arabic)
ruh, ko'nil jan, köngül, roh, ărwah köňül gönül gönül köñül
258 thanks махтал рахмат, јакшы эле рәхмәт рәхмәт, яҡшы әле, һау бул сау бол сау бол [[ ]] [[ ]] [[ ]] рахмет, рақмет рахмат (Arabic) răxmăt, tăshăkkür
259 hello эҕэрдэ, дорообо су, сэлам исәнмесез, саумы сез һау, һаумы, сәләм, хәйерле көн, нихәл, арыумы, шәпме, һаумыһығыҙ салам салам [[ ]] [[ ]] [[ ]] сәлем, сәлеметсіз бе салам (Arabic) salam
260 bye көрсүөххэ дылы јакшы болзын сау булыгыз һау бул, иҫән-һау, һау булығыҙ сау къал сау къал [[ ]] [[ ]] [[ ]] сау бол, қош бол кош бол xăyir xosh
261 why тоҕо неге учун, неге өчен өсөн, ниңә, нишләп нек нек неге, ючюн уьсин u'shin неге, неліктен, не үшін эмне үчүн uchun nemă üchün, nemishqa üçün üçün üçün
262 yes ээх эйе ийә, иә эйе, шулай шул хау, хо хоу, хо [[ ]] [[ ]] [[ ]] иә ооба, ийи ha he'e hawa evet, ha
263 no ҫук суох чок чох јок , ба, бе, эмес юк юҡ, >ма/мә угъай огъай ёкъ йок joq жоқ жок yoq yaq ýok yox yok yoq
264 worker ӗҫҫын үлэһит ишши ісӌі ишчи эшче эшсе ишчи ишчи ишчи ишши ishshi жұмысшы, қызметкер, істеуші жумушчу, ишчи ishchi ishchi işçi işçi işçi işçi
265 ant ҫӳмӳ кымырдаҕас кымыскаяк хымысха комурска, чымалы кырмыска ҡырмыҫҡа къумурсха, гумулджук джюджю, къумурсха чималы кумырска shımalı құмырсқа кумурска qumursqa chümüle garynja karınca karınca
266 garlic ыхра чочунаах Rus сармиис самзах сарымсак сарымсак һарымһаҡ сарымсакъ сарысмакъ сарымсакъ сарымсак sarımsaq сарымсақ сарымсак sarimsaq samsaq sarymsak sarımsaq sarmısak, sarımsak sarımsaq
267 onion сухан луук согуна соған согон ,согоно суган һуған сохан сохан согъан соган sog'an пияз, жуа пияз (Persian) sog'an piyaz sogan soğan soğan soğan
268 pig чооску, сибиинньэ Rus, тоҥоодьоох шошка сосха чочко чучка сусҡа тонгуз, чочха тонгуз, чочха донгуз шошка, тонъыз toñg'ız шошқа, доңыз чочко
доңуз (wild boar)
cho'chqa choshqa ,chochqa doňuz domuz, donuz domuz domuz
269 chicken чӑх чоппууска дагаа таңах така тавык тауыҡ тауукъ тауукъ [[ ]] тавык tawıq тауық тоок tovuq toxu towuk tovuq tavuk tavuq
270 bow ҫу саа ча чаӌах јаа йәй йәйә жая джая жая, къазарху як jaq жақ жаа yoy yay ýaý yay yay yay
271 health саг сағ суу, су кадык саулык, сәләмәтлек, исәнлек, тазалык һаулыҡ, сәләмәтлек, иҫәнлек, иҫәнлек-һаулыҡ сау сау сау сав saw денсаулық ден соолук (Persian-Kyrgyz) soq salametlik, tensaqliq sag sağ sağ sağ, saw
272 bee пыл хурчӗ тигээйи ары аары, арыы, адару бал корт арыу, ары, бал ҡорто бал чибин бал чибин [[ ]] [[ ]] [[ ]] ара аары ari hără ary arı arı arı
273 arrow ох ок ох јебе, ок ук уҡ садакъ, окъ садакъ, окъ окъ ок oq жебе, оқ жебе, ок oq oq ok ox ok oq
274 east илин чөөн ,чөөн чүк іскер кӱнчыгыш көн чыгыш көнсығыш, шәреҡ кюнчыгъыш кюнчыгъыш гюнтувуш шыгыс sıg'ısh шығыс, чыгыш sharq shăriq, kün chiqish(Ili dialect first half of 20 century, ref. Uyghur newspapers of USSR) gündogar şərq doğu, şark
275 west арҕаа барыын чүк, барыын кидер кӱнбадыш көнбатыш көнбайыш кюнбатыш кюнбатыш батыш батыш batıs батыс батыш g'arb ghărip, kün petish(Ili dialect first half of 20 century, ref. Uyghur newspapers of USSR) günbatar qərb batı, garp
276 south соҕуруу мурнуу чүк ӱстінзарых тӱштӱк төньяк төньяҡ къыбыла къыбыла къыйбл туьстик tu'stik оңтүстік түштүк janub jenub günorta cənup güney, cenup cenüp
277 north хоту соңгу чүк ,соңгу ӱстензарых тӱндӱк көньяҡ көньяҡ шимал шимал темиркъазыкъ туьстик tu'stik солтүстік түндүк shimol shimal demirgazyk şimal kuzey
278 dark, dawn хараҥа таң таң караҥу, таҥ караңгы ҡараңғы, таң къарангы, танг жарыкъ къарангы, танг джарыкъ [[ ]] [[ ]] [[ ]] қараңғы караңгы
таң
qoron'giliq, qorong'i qarangghuluq, qarangghu, tang săhăr karanlık qaranlıq karanlık
279 dream тӗлӗк түүл дүш тӱс тӱш төш төш тюш тюш тюш туьс tu's түс түш tush chüsh düýş tüş düş tüş
280 god торӑ таҥара, кудай дээр, бурган, кудай худай кудай ходай хоҙай, тәңре тейри тейри худай тенир quday құдай тәңірі жаратқан кудай (Persian) Xudo Xuda, Tăngri hudaý Xoda Tanrı quday
281 religion тура'ла'х итэҕэл, дээчэт дээрлиг тигриник дым дингә дингә , диндар, ышаныусы, дини дин дин [[ ]] [[ ]] [[ ]] дін дин (Arabic) tin din din din din din
282 people дьон, омук эл-кижи халых калык халык халыҡ халкъ, эл халкъ, эл [[ ]] халк [[ ]] халық, жұрт эл
кишилер
калк (Arabic)
odamlar xăliq, ăl halk, il , iil xalq halk qalq, halq, kalk, xalq
283 history остуоруйа (Russian) тарых, тӱӱки тарых тарых тарых тарих тарых тарых tarih тарих тарых (Arabic) tariq tarix taryh tarıx tarıh
284 realm йал ил чоннук ил эл ил ил эл, журт эл, джурт эл эл el ел эл el ăl, yurt, zemin el əl el el
285 sleep
(noun)
ыйхӑ утуй уйгу уйғу уйку йоко йоҡо жукъу джукъу уйукъу уйык uyıq ұйқы уйку uyuq uyqa, uyqu uky yuxu uyku uyqu
286 song юрӑ ырыа сарын, ыр сарын, ыр ыр, сарын ,кожоҥ җыр йыр жыр джыр йыр йыр ır жыр, ән ыр ir küy, naxsha aýdym mahnı yır, şarkı yır
287 work, labor ӗҫ, ҫӑмӑл үлэ, иис (sewing), үлэ-иис иш, чымыш іс, нымыс иш, јумуш эш эш, йомош иш, жумуш иш, джумуш иш ис is, jumi's іс, жұмыс жумуш
эмгек
иш
ish ish
288 one hundred ҫӗр сүүс чүс чӱс јӱс йөз йөҙ жюз джюз юз юз juz жүз жүз yuz yüz ýüz yüz yüz yüz
289 trace йӑр суол ис іс ис эз еҙ ыз ыз из из iz із из iz iz iz iz iz iz
290 time сах, кэм шак ,үе сах чак ,ӧй, вакт чак, вакыт ваҡыт, саҡ чакъ, заман чакъ, заман чакъ заман, шак zaman, shaq уақыт, шақ убакыт(Arabic)
чак
vaqt ,chogi' waqit, chagh wakt vakit ,çağ
291 ten thousand түмэн дүмээн тӱмен тӱмен төмән төмән он минг он минг [[ ]] [[ ]] [[ ]] он мың түмөн tuman tümen tümen tümen dümen, tümen tümen
292 brain миме мэйии мээ мии мее ми мейе мыйы мыйы мийи мый miy, meyin ми мээ miya mengă, meyă(Ili dialect) beýni, beýin beyin beyin miy
293 eternal мэҥэ мөңге кӧзир мӧҥкӱ мәнге мәнге ёмюрлюк ёмюрлюк ёмюрлик оьмуьрлик ömürlik мәңгілік, ғұмыр түбөлүк o'mur mănggu, ăbădiy ömürlik ömür sonsuz
294 lone, lonely соҕотох, сааҥаах сааҥнаах чаңгыс чағыс јаҥыс яңгыз яңгыҙ жангыз джангыз янгуз янъгыз jan'gız жалғыз жалгыз yolg'iz, yalghuz,
yanghuz(Ili dialect),
yăkkă-yegană(Persian)
yalňyz yalnız yalnız yañlız
295 light ҫутӑ сырдык чырык чарых јарык, јеҥил җиңел, якты еңел, яҡты, яҡтылыҡ жарыкъ джарыкъ ярыкъ ярых jarıq жарық жарык yog'tuliq, yog'du yoruq, yoruqluq yşyk, ýagtylyk ışıq ışık yarıq
296 camel тэбиэн теве тибе тӧӧ дөя төя, дөя тюе тюе тюе туье tu'ye түйе төө tuya tögă düýe dəvə deve tüye
297 son уол ул oghul
298 daughter кыыс ҡыҙ qiz
299 brother убай, ини ағай, ир туған, эне, ҡусты aka(older ~),
uka (younger ~),
ini(younger ~)
300 sister эдьиий, аҕас, балыс апай; һеңле, ҡәрендәш acha, hădă
301 to call ыҥыр саҡырыу chaqirish

See alsoEdit

Swadesh lists
Individual languages

Afrikaans – Albanian – Amharic – Antillean Creole – Arabic: (Standard Arabic, Cypriot, Egyptian, Moroccan, Palestinian, Tunisian) – Armenian – Aromanian – Assamese – Bangala – Bashkir – Basque – Belarusian – Bengali – Berber: (Tashelhit) – Breton – Buginese – Bulgarian – Burmese – Burushaski – Cape Verdean – Catalan – Cebuano – Chechen – Chinese: (Mandarin, Cantonese, Gan, Min Nan, Min Dong, Old Chinese) – Cornish – Czech – Dalmatian – Danish – Dutch (Limburgish, Zealandic) – Egyptian – English: (Old, Middle) – Elamite – Estonian – Fiji Hindi – Fijian – Finnish – Fongbe – French (Old French) – Frisian – Friulian – Galician – Georgian – German – Greek: (Modern Greek, Ancient Greek) – Guaraní – Guinea-Bissau Creole – Gujarati – Haitian Creole – Hausa – Hebrew – Hindi – Hittite – Hmong – Hungarian – Icelandic – Ilocano – Indonesian – Irish – Italian (Neapolitan, Sicilian) – Japanese – Javanese – Jeju - Jizhao - Kashubian – Khmer – Korean – Kurdish – Latin - Latvian – Lingala – Lithuanian – Lojban – Low Saxon – Macedonian – Makasar – Malagasy – Malay – Maltese – Manx – Marathi – Mauritian Creole – Megleno-Romanian – Mongolian – Norwegian: (Bokmål, Nynorsk) – Ojibwe – Okinawan – Ossetian – Papiamento – Polish – Portuguese (Old Portuguese) – Punjabi – Purepecha – Quechua – Romani (Caló) - Romanian – Russian – Sanskrit – Scottish Gaelic – Serbo-Croatian – Slovak – Slovene – Somali – Spanish – Sranan – Sumerian – Sundanese – Swahili – Swedish – Tagalog – Tahitian – Tajik – Temiar – Thai – Tocharian B – Tok Pisin – Turkish – Tuvaluan – Ukrainian – Vietnamese – Walloon – Welsh – West Coast Bajau – Zazaki – Zulu

Language families, family branches, and geographic groupings

Afroasiatic – Algonquian and Iroquoian – Arabic – Austroasiatic – Austronesian – Baltic – Bantu – Celtic – Chumashan and Hokan – Dené–Yeniseian – Dravidian – Finnic – Formosan – Frisian – Germanic – Hmong-Mien – Indo-Aryan – Indo-Iranian – Italian – Japonic – Kra–Dai – Mayan – Muskogean – Niger–Congo – Oto-Manguean – Paleosiberian – Penutian – Romance – Sino-Tibetan: (Raji-Raute, Tibeto-Burman, Tibeto-Burman (Nepal)) – Kho-BwaKuki-Chin – Slavic – Siouan and Pawnee – South American – Tungusic – Tupian – Turkic – Uralic – Uto-Aztecan

Constructed auxiliary languages

Esperanto – Ido – Interlingua – Interlingue – Lingua Franca Nova – Toki Pona – Volapük

Reconstructed Proto languages

Proto-Austronesian – Proto-Balto-Slavic – Proto-Basque – Proto-Germanic – Proto-Indo-European – Proto-Indo-Iranian – Proto-Italic – Proto-Japanese – Proto-Slavic – Vulgar Latin